Giá dầu thế giới ghi nhận tuần giảm sâu nhất trong nhiều năm qua

Trong tuần giao dịch vừa qua, thị trường dầu mỏ thế giới biến động mạnh theo từng bước ngoặt của căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là liên quan đến xung đột giữa Mỹ và Iran và tình trạng gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận tải năng lượng huyết mạch của toàn cầu.

Diễn biến đáng chú ý nhất diễn ra vào đầu tuần, khi căng thẳng leo thang đã đẩy giá dầu tăng vọt. Trong phiên 6/4, giá dầu thô Brent có thời điểm vượt 111 USD/thùng sau khi Iran bác bỏ đề xuất ngừng bắn và đối mặt với tối hậu thư quân sự từ phía Mỹ. Những lo ngại về nguy cơ đứt gãy nguồn cung, trong bối cảnh eo biển Hormuz bị phong tỏa, đã khiến thị trường rơi vào trạng thái căng thẳng cao độ. Dù Tổ chức các Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các đồng minh, còn gọi là OPEC+, nhất trí tăng sản lượng trong tháng 5/2026, giới phân tích cho rằng nguồn cung bổ sung khó có thể sớm ra thị trường do các nút thắt logistics.

Tuy nhiên, xu hướng tăng nóng nhanh chóng đảo chiều chỉ một ngày sau đó. Ngày 7/4, giá dầu lao dốc mạnh khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần. Giá dầu thô ngọt nhẹ (WTI) có thời điểm giảm gần 20 USD, xuống dưới 100 USD/thùng – mức giảm sâu hiếm thấy, phản ánh kỳ vọng rằng dòng chảy dầu qua eo biển Hormuz sẽ sớm được khôi phục. Thị trường cũng ghi nhận tín hiệu tích cực từ các cuộc đàm phán, khi hai bên được cho là đã tiến gần hơn tới một thỏa thuận dài hạn. Đà giảm tiếp tục kéo dài sang phiên 8/4, khi giá dầu Brent và WTI đồng loạt giảm ở mức hai chữ số, rơi xuống quanh ngưỡng 94–95 USD/thùng. Tâm lý lạc quan về khả năng khơi thông hoàn toàn nguồn cung đã lấn át những lo ngại trước đó. Tuy vậy, sự thận trọng vẫn hiện hữu khi các điều khoản đảm bảo an toàn hàng hải chưa rõ ràng, khiến nhiều hãng vận tải chưa sẵn sàng quay lại khu vực.

Sang phiên 9/4, thị trường có dấu hiệu phục hồi nhẹ nhưng vẫn duy trì dưới mốc 100 USD/thùng. Giá dầu Brent tăng lên 95,92 USD/thùng, trong khi giá dầu WTI lên 97,87 USD/thùng. Diễn biến trong phiên cho thấy sự giằng co rõ nét: giá có lúc bật tăng mạnh do lo ngại thỏa thuận ngừng bắn mong manh, nhưng sau đó hạ nhiệt khi xuất hiện tín hiệu nối lại các cuộc đàm phán hòa bình trong khu vực. Đáng chú ý, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz vẫn chỉ dưới 10% mức bình thường, cho thấy rủi ro gián đoạn nguồn cung chưa thực sự được giải quyết.

Tới phiên giao dịch cuối cùng của tuần, ngày 10/4, giá dầu thế giới tiếp tục giảm nhẹ và khép lại một tuần lao dốc mạnh nhất trong nhiều năm. Giá dầu Brent chốt ở mức 95,20 USD/thùng, giảm 0,8% trong phiên và ghi nhận mức giảm tới 12,7% trong cả tuần – mức giảm sâu nhất kể từ tháng 8/2022. Trong khi đó, dầu WTI giảm 1,3% xuống 96,57 USD/thùng, đánh dấu mức giảm 13,4% trong tuần và là đà giảm mạnh nhất kể từ thời điểm phong tỏa vì đại dịch COVID-19 năm 2020.

Diễn biến trong phiên 10/4 phản ánh trạng thái cân bằng mong manh của thị trường. Một mặt, triển vọng đàm phán hướng tới lệnh ngừng bắn lâu dài giữa Mỹ và Iran đã làm dịu bớt tâm lý lo ngại. Mặt khác, những rủi ro về nguồn cung vẫn hiện hữu khi eo biển Hormuz chưa được khơi thông hoàn toàn. Lưu lượng tàu qua khu vực này vẫn ở mức rất thấp, trong khi Iran thậm chí đề xuất thu phí tàu thuyền đi qua – một ý tưởng vấp phải sự phản đối từ phương Tây.

Bên cạnh đó, các yếu tố hỗ trợ giá vẫn tồn tại. Hàng loạt cơ sở năng lượng tại Trung Đông bị tấn công, trong đó một số cần thời gian dài để sửa chữa. Sản lượng dầu của khu vực cũng bị cắt giảm đáng kể, với khoảng 7,5 triệu thùng/ngày bị gián đoạn trong tháng 3/2026 và có thể tăng lên 9,1 triệu thùng/ngày trong tháng 4/2026. Riêng Saudi Arabia đã mất khoảng 600.000 thùng/ngày công suất sản xuất dầu thô và 700.000 thùng/ngày công suất vận chuyển do các cuộc tấn công gần đây.

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 7/4 đã đưa ra cảnh báo về một cuộc khủng hoảng năng lượng nghiêm trọng nhất trong lịch sử hiện đại. Theo người đứng đầu IEA, ông Fatih Birol, quy mô gián đoạn nguồn cung dầu khí do tình trạng phong tỏa eo biển Hormuz hiện nay còn nghiêm trọng hơn tổng hợp các cuộc khủng hoảng năm 1973, 1979 và 2022 cộng lại.

Trong cuộc phỏng vấn với tờ Le Figaro (Pháp), ông Fatih Birol nhấn mạnh rằng thế giới chưa từng trải qua một đợt gián đoạn nguồn cung năng lượng với quy mô lớn như vậy. Việc eo biển Hormuz – tuyến đường thủy trung chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí đốt toàn cầu – bị hạn chế lưu thông đã đẩy thị trường vào trạng thái căng thẳng cực độ.

Yếu tố thúc đẩy căng thẳng hiện nay chính là tối hậu thư từ chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump. Phía Mỹ yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz trước thời hạn chót ngày 7/4 (giờ địa phương), đồng thời cảnh báo về khả năng mở rộng các hoạt động quân sự nhằm vào hạ tầng trọng yếu của Iran nếu yêu cầu trên không được đáp ứng

Hệ quả là giá dầu thế giới đã tăng mạnh và liên tục thiết lập các đỉnh mới trong những ngày gần đây. Đáng chú ý, giá dầu WTI của Mỹ dao động trong khoảng 114–115 USD/thùng, trong khi giá dầu Brent duy trì quanh mức 111–112 USD/thùng. Một diễn biến hiếm gặp trên thị trường là giá dầu WTI vượt giá dầu Brent, phản ánh nhu cầu cấp bách đối với nguồn cung ngay tại thị trường Mỹ trong bối cảnh rủi ro vận tải biển gia tăng và chi phí logistics leo thang.

IEA cảnh báo dù các nước châu Âu, Nhật Bản hay Australia đều sẽ chịu ảnh hưởng, nhưng các quốc gia đang phát triển mới là đối tượng dễ bị tổn thương nhất. Họ sẽ phải đối mặt với "cú đấm kép" khi giá dầu khí tăng cao kéo theo chi phí thực phẩm, phân bón và lạm phát chung tăng tốc chóng mặt.

Hiện nay, các nước thành viên IEA đã bắt đầu triển khai đợt xả kho dự trữ chiến lược nhằm hạ nhiệt giá cả. Tuy nhiên, ông Birol thừa nhận rằng việc giải phóng dự trữ chỉ là giải pháp tình thế, trong khi sự bất ổn vẫn đang bao trùm lên triển vọng kinh tế toàn cầu.

Giới quan sát nhận định, trong bối cảnh đàm phán giữa các bên chưa đạt đột phá và nguy cơ leo thang quân sự vẫn hiện hữu, thị trường năng lượng toàn cầu sẽ tiếp tục đối mặt với biến động mạnh, thậm chí có thể kéo theo một cú sốc kinh tế quy mô lớn trong thời gian tới.

Thị trường dầu mỏ tuần qua cho thấy sự đảo chiều nhanh chóng từ trạng thái “thiếu cung nghiêm trọng” sang kỳ vọng “nguồn cung được nối lại”, chủ yếu do các tín hiệu ngoại giao. Tuy nhiên, như nhiều chuyên gia nhận định, yếu tố then chốt vẫn là việc liệu hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz có thực sự trở lại bình thường hay không. Khi câu hỏi này chưa có lời giải rõ ràng, giá dầu được dự báo sẽ tiếp tục biến động mạnh trong thời gian tới.