Giá điện giảm 2%: Giảm chi phí đầu vào, hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng

Từ ngày 1/11/2026, giá bán lẻ điện bình quân giảm 2%, xuống còn 2.159,9037 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng. Theo chuyên gia kinh tế, việc giảm giá điện có thể góp phần tiết giảm chi phí sản xuất, kinh doanh, hạn chế áp lực tăng giá và hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng.

*Hỗ trợ người dân, doanh nghiệp giảm chi phí

Tối 31/10, Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) thông báo điều chỉnh giảm 2% giá bán lẻ điện bình quân, xuống còn 2.159,9037 đồng/kWh, chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng, áp dụng từ ngày 1/11/2026.

Theo EVN, sau khi rà soát, tính toán và tiết kiệm chi phí, tập đoàn đã ban hành Quyết định số 1305/QĐ-EVN ngày 30/10/2026 về điều chỉnh giá bán lẻ điện bình quân. Bộ Công Thương cũng ban hành Quyết định số 2892/QĐ-BCT ngày 31/10/2026 quy định giá bán điện cho các nhóm khách hàng sử dụng điện và các đơn vị bán lẻ điện, áp dụng từ ngày 1/11/2026.

Đây là lần đầu tiên giá bán lẻ điện bình quân được điều chỉnh giảm sau khoảng 20 năm, nếu không tính các đợt giảm tiền điện, giá điện nhằm hỗ trợ người dân và doanh nghiệp chịu ảnh hưởng của dịch COVID-19.

Chia sẻ về mức giảm này, chị Nguyễn Bích Hường, phường Hồng Hà, thành phố Hà Nội cho biết, gia đình chị có hóa đơn tiền điện hơn 1 triệu đồng mỗi tháng. Với mức giảm 2%, số tiền tiết kiệm được mỗi tháng chỉ hơn 10.000 đồng, chưa tạo ra thay đổi lớn đối với chi tiêu gia đình.

“Tuy nhiên, với tình hình giá cả thứ gì cũng leo thang mà ngành điện còn giảm giá thì là điều đáng mừng. Chúng tôi không phải lo điện tăng giá mà còn được giảm giá, dù ít”, chị Hường chia sẻ.

Anh Phạm Huy Hoàng, xã Thanh Oai, thành phố Hà Nội cho rằng đã khá lâu EVN mới có đợt giảm giá điện. Mặc dù mức giảm không đáng kể đối với chi tiêu hộ gia đình, việc giá điện giảm giữa bối cảnh nhiều mặt hàng có giá cao vẫn là tín hiệu vui.

Phân tích tác động của việc giảm giá điện đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh và mục tiêu tăng trưởng GDP, TS. Nguyễn Minh Phong, chuyên gia kinh tế cho rằng, giảm một số chi phí đầu vào, trong đó có giá điện, là giải pháp phù hợp trong bối cảnh nền kinh tế chịu sức ép lạm phát từ nhiều phía.

Theo TS. Nguyễn Minh Phong, áp lực lạm phát đến từ bốn nguồn chính. Thứ nhất là lạm phát tiền tệ trong bối cảnh chính sách tài chính, tiền tệ và tín dụng được nới lỏng. Thứ hai là lạm phát nhập khẩu khi giá cả thế giới có xu hướng tăng trở lại. Thứ ba là lạm phát chi phí đẩy, trong đó xăng dầu là một trong những khoản chi phí đầu vào lớn. Thứ tư là lạm phát cầu kéo khi kinh tế phục hồi và sức mua được cải thiện.

Ông Phong cho rằng các sức ép này đang cùng xuất hiện trong năm nay, trong khi áp lực lạm phát năm sau có thể còn cao hơn. Vì vậy, việc Chính phủ linh hoạt giảm một số sức ép về giá dịch vụ công, thuế và các chi phí đầu vào khác là cần thiết, phù hợp với yêu cầu thực tiễn.

Theo chuyên gia này, giảm chi phí giúp doanh nghiệp giảm gánh nặng sản xuất, kinh doanh, nhất là trong bối cảnh chi phí vốn và lãi suất tín dụng còn cao. Khi một phần chi phí được tiết giảm, doanh nghiệp có thể giữ lại nguồn lực để duy trì hoạt động và cân nhắc đầu tư.

Chi phí đầu vào giảm cũng có thể giúp hạ giá thành sản phẩm, tăng sức cạnh tranh và hạn chế áp lực tăng giá trên thị trường, qua đó góp phần kiềm chế lạm phát do chi phí đẩy. Đồng thời, doanh nghiệp có thêm động lực đầu tư; người dân giảm bớt sức ép về chi phí sinh hoạt, góp phần hỗ trợ sức mua, việc làm và an sinh xã hội.

TS. Nguyễn Minh Phong nhấn mạnh năng lượng là một trong những đầu vào lớn của nền kinh tế. Theo ông, mức tiêu thụ năng lượng trong cơ cấu sản phẩm và hoạt động sản xuất, kinh doanh của Việt Nam tương đối lớn, đặc biệt ở các ngành vận tải. Vì vậy, giảm chi phí năng lượng có ý nghĩa đối với việc ổn định, thậm chí giảm chi phí sản xuất, hạn chế tình trạng giá hàng hóa, dịch vụ tăng theo dây chuyền.

Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý việc giảm chi phí không đồng nghĩa lợi ích đó tự động được chuyển vào giá bán hoặc đến với người dân. Ông nói: “Cái giảm của nhà nước nó không tự động đưa vào giá, nó không tự động đến với người dân”. Theo ông Phong, cơ quan chức năng và doanh nghiệp cần phối hợp để tạo ra dòng tác động thông suốt từ giảm chi phí đến giá thành sản phẩm.

Đánh giá về việc giá điện bình quân lần đầu giảm sau khoảng 20 năm, TS. Nguyễn Minh Phong cho rằng đây là sự kiện đáng chú ý trong quá trình vận hành theo cơ chế thị trường. Theo ông Phong, giá cả cần phản ánh cả chiều tăng và chiều giảm, thay vì chỉ tăng một chiều như cách nhìn nhận trước đây.

Ông Phong cũng cho rằng việc EVN giảm giá điện thể hiện trách nhiệm xã hội và sự đồng hành với doanh nghiệp, người dân. Theo phân tích của chuyên gia, sau giai đoạn điều chỉnh tăng giá để bù đắp chi phí, việc xem xét giảm giá khi điều kiện cho phép là phù hợp, thay vì duy trì quán tính tăng giá.

Tuy nhiên, TS. Nguyễn Minh Phong cho rằng cơ chế điều chỉnh giá điện cần linh hoạt hơn, nhất là rút ngắn quy trình từ khi doanh nghiệp có ý định điều chỉnh đến khi mức giá mới được áp dụng. Theo ông, cần giảm bớt các tầng nấc quản lý để đề xuất giảm giá sớm đi vào thực tế. “Nếu ý tưởng tăng giá chậm thì tốt cho xã hội, nhưng ý tưởng giảm giá mà chậm thì lại thiệt hại cho xã hội”, ông Phong nói.

Về khả năng để doanh nghiệp hoàn toàn tự quyết định giá điện, TS. Nguyễn Minh Phong cho rằng cơ chế này hiện chưa phù hợp. Theo ông, cần tự do hóa kinh doanh, cung ứng, sau đó mới đến cạnh tranh và tự do hóa giá cả. Trong bối cảnh Nhà nước vẫn nắm khâu cung ứng điện và xăng dầu, cơ chế giá cần có sự can thiệp của Nhà nước, đồng thời hài hòa lợi ích giữa các bên và tránh tình trạng độc quyền nhà nước chuyển thành độc quyền doanh nghiệp.

Ông Phong cũng đề cập khả năng sử dụng cơ chế khung giá sàn, giá trần để doanh nghiệp cạnh tranh trong một giới hạn nhất định. Theo cách tiếp cận này, doanh nghiệp có thể điều chỉnh giá trong khung quy định, thay vì hoàn toàn tự quyết định giá trong bối cảnh thị trường chưa có đủ điều kiện cạnh tranh.

TS. Nguyễn Minh Phong cũng nhấn mạnh yêu cầu công khai cơ chế tính giá, thời điểm tính và các chỉ số liên quan. Theo ông, người dân cần có cơ sở kiểm chứng việc giảm giá được thực hiện đúng thời điểm, minh bạch và phản ánh thực chất vào hóa đơn tiền điện.

Chuyên gia lưu ý việc giảm giá lần này không có nghĩa giá điện sẽ tiếp tục giảm trong thời gian tới. Giá điện vẫn có thể tăng hoặc giảm tùy thuộc vào diễn biến thị trường và chi phí đầu vào. Việc xã hội nhận thức rõ cơ chế điều chỉnh hai chiều có thể góp phần tạo sự đồng thuận khi giá điện biến động.

Ông Nguyễn Minh Phong cũng cho rằng, việc giảm giá trước thời điểm cuối năm, khi nhu cầu sử dụng điện thường tăng, là điểm đáng chú ý. Theo ông, hai khía cạnh cần nhìn nhận là giá điện được giảm và thời điểm giảm diễn ra trước giai đoạn nhu cầu tiêu thụ cao. Ông Phong đồng thời cho rằng Chính phủ đang nỗ lực giảm chi phí đầu vào cho cả sản xuất và người dân, qua đó hỗ trợ cung, cầu và mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số.

*Tiết giảm chi phí để duy trì nguồn lực đầu tư điện

Ở góc độ đầu tư ngành điện, ông Nguyễn Tiến Thỏa, Chủ tịch Hội Thẩm định giá Việt Nam, nguyên Cục trưởng Cục Quản lý giá (Bộ Tài chính) cho rằng, tiết kiệm chi phí sản xuất, kinh doanh điện có thể tạo nguồn lực cho quỹ đầu tư phát triển nguồn và lưới điện.

Theo ông Thỏa, khi chi phí sản xuất, kinh doanh được tiết giảm, ngành điện có thể dành một phần nguồn lực này cho đầu tư phát triển. Trong khi giảm giá điện có thể làm hụt một phần nguồn vốn đầu tư lấy từ giá bán điện và lợi nhuận sản xuất, kinh doanh điện, phần chi phí tiết kiệm được có thể bù đắp một phần nguồn lực đó.

Về khả năng bảo đảm cung ứng điện trong bối cảnh giá bán lẻ điện bình quân giảm, ông Nguyễn Tiến Thỏa cho rằng ngành điện đã phải tính toán nhiều phương án để thực hiện điều chỉnh giá, đồng thời bảo đảm nguồn cung. Theo ông Thỏa, việc chuẩn bị nguồn không chỉ dựa vào thủy điện mà còn cần tính toán, cân đối các nguồn điện khác để đáp ứng nhu cầu tiêu thụ vào cuối năm.

Đối với nhu cầu vốn cho các dự án điện, ông Thỏa cho rằng các bộ, ngành liên quan cần rà soát những quy định không còn phù hợp, tháo gỡ vướng mắc giữa các luật có liên quan để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn trong nước và nước ngoài thuận lợi hơn.

Theo ông Thỏa, việc rà soát không chỉ nhằm tháo gỡ những quy định đang gây vướng mắc mà còn cần tạo cơ chế, chính sách để doanh nghiệp tiếp cận vốn tốt hơn. Đây là vấn đề đáng chú ý trong bối cảnh hệ thống điện cần được đầu tư bổ sung công suất lớn trong những năm tới.

Cùng với việc giảm giá bán lẻ điện bình quân, biểu giá điện sinh hoạt 5 bậc cũng là vấn đề được các chuyên gia đề cập. Theo ông Nguyễn Tiến Thỏa, biểu giá mới phù hợp hơn với cơ cấu tiêu dùng điện hiện nay so với biểu giá cũ đã áp dụng trong nhiều năm. Trước đây, bậc đầu tiên từ 0 đến 50 kWh phù hợp với mức tiêu thụ phổ biến hơn, nhưng hiện nay số hộ sử dụng dưới 50 kWh còn rất ít. Việc mở rộng khoảng tiêu thụ ở các bậc giúp người dân thuận tiện hơn trong theo dõi, tính toán và kiểm soát hóa đơn tiền điện.

Ông Thỏa cho rằng việc giảm số bậc từ 6 xuống 5 không đồng nghĩa với tăng giá điện bình quân. Trong đợt điều chỉnh này, giá bán lẻ điện bình quân còn được giảm 2%. Theo ông, biểu giá mới cũng tạo động lực tiết kiệm điện đối với nhóm sử dụng nhiều điện, bởi “càng dùng nhiều càng đắt”.

Theo phần phân tích của ông Thỏa, bậc 1 mới áp dụng cho mức tiêu thụ từ 0 đến 100 kWh, thay vì tách riêng mức 0-50 kWh như trước. Các bậc tiếp theo được sắp xếp lại; trong đó, nhóm tiêu thụ điện cao được phân chia lại, với các khoảng từ 401-700 kWh và trên 700 kWh.

Trong khi đó, TS. Nguyễn Minh Phong cho rằng việc giảm số bậc có thể thu hẹp sự phức tạp trong tính toán, đồng thời mở rộng khoảng tiêu thụ ở một số nhóm. Ông cũng đề cập khả năng cơ cấu biểu giá trong tương lai có thể được đơn giản hóa hơn, theo hướng phân loại phù hợp với mục đích sử dụng và thời gian sử dụng điện.

Theo TS. Nguyễn Minh Phong, hiệu quả của việc điều chỉnh biểu giá còn phụ thuộc vào cách tính điện và phân nhóm khách hàng. Việc tính toán cần khách quan, minh bạch, có thể giám sát và kiểm chứng, thay vì chỉ công bố kết quả mà người sử dụng điện không có cơ sở đối chiếu.