Giá hàng hóa toàn cầu tạo cơ hội và sức ép cho kinh tế Nam Phi

Người dân mua sắm tại một khu chợ ở vùng nông thôn Nam Phi. Ảnh minh họa: TTXVN

Theo phóng viên TTXVN tại Nam Phi, chi phí năng lượng leo thang, các cú sốc khí hậu và nhu cầu ngày càng tăng đối với kim loại công nghiệp đang tạo ra một bức tranh kinh tế đan xen nhiều mảng sáng tối tại quốc gia phát triển nhất châu Phi này.

Trong báo cáo phân tích về thị trường hàng hóa toàn cầu mới đây, nhà kinh tế học Simon Lacoume thuộc tổ chức Coface nhận định, thị trường hàng hóa thế giới đã bước vào một chu kỳ biến động mới.

Sự tăng giá đồng loạt trên các lĩnh vực năng lượng, nông sản và kim loại công nghiệp mang đến những hệ lụy trực tiếp cho Nam Phi về mặt lạm phát, nguồn thu xuất khẩu, chi phí vận hành doanh nghiệp cũng như triển vọng tăng trưởng kinh tế vĩ mô.

Bất chấp các biện pháp bình ổn giá nhiên liệu vừa được Bộ trưởng Tài chính Enoch Godongwana công bố trong Tuyên bố chính sách ngân sách trung hạn, việc Nam Phi phụ thuộc nặng nề vào dầu thô và nhiên liệu tinh chế nhập khẩu vẫn khiến nước này dễ bị tổn thương trước rủi ro từ thị trường quốc tế.

Chuyên gia Lacoume chỉ ra rằng, căng thẳng địa chính trị leo thang tại khu vực Trung Đông đang đẩy chi phí nhiên liệu lên cao. Chuỗi phản ứng dây chuyền này lan sang chi phí vận tải và logistics, đẩy cao áp lực lạm phát trên toàn nền kinh tế, thu hẹp sức mua của các hộ gia đình và gia tăng gánh nặng cho các doanh nghiệp vốn đang đối mặt với nhiều khó khăn vận hành.

Cùng chung sức ép đó, thị trường nông sản cũng đối diện với nhiều yếu tố bất định. Hiện tượng thời tiết El Niño đe dọa trực tiếp đến khu vực miền Nam châu Phi, mang theo rủi ro sụt giảm lượng mưa và tăng nhiệt độ trong mùa vụ nông nghiệp sắp tới.

Sản lượng suy yếu không chỉ ảnh hưởng đến sinh kế của cộng đồng nông thôn mà còn trực tiếp đẩy giá lúa mì, ngô và đường lên cao. Tại một nền kinh tế mới nổi như Nam Phi, nơi chi phí ăn uống chiếm tỷ trọng lớn trong ngân sách hộ gia đình, lạm phát lương thực dai dẳng sẽ trực tiếp bào mòn thu nhập khả dụng và kìm hãm sức tiêu dùng.

Tuy nhiên, bức tranh kinh tế không hoàn toàn mang màu sắc ảm đạm. Việc giá kim loại công nghiệp, đặc biệt là đồng, liên tục lập đỉnh mới đang tạo ra một "cú hích" lớn cho ngành khai khoáng Nam Phi.

Động lực chính của sự bứt phá này bắt nguồn từ nhu cầu điện khí hóa, phát triển cơ sở hạ tầng năng lượng tái tạo và sự bùng nổ của các hệ thống trung tâm dữ liệu toàn cầu.

Là một trong những nhà sản xuất khoáng sản chiến lược hàng đầu thế giới, Nam Phi đang nắm giữ vị thế vô cùng thuận lợi để hưởng lợi từ quá trình chuyển đổi sang các hệ thống năng lượng carbon thấp.

Sự bùng nổ của giá hàng hóa có thể kích thích các hoạt động sản xuất trong ngành, đóng góp vào nguồn thu xuất khẩu và thu hút đầu tư, dù mức độ hưởng lợi thực tế sẽ phụ thuộc vào từng loại khoáng sản cụ thể.

Theo chuyên gia Simon Lacoume, đợt bùng nổ giá hàng hóa hiện nay cho thấy các rủi ro kinh tế đang ngày càng đan xen chặt chẽ với nhau: từ địa chính trị, khí hậu cho đến xu hướng số hóa toàn cầu.

Dù mặt bằng giá cao mở ra cơ hội vàng cho các nhà xuất khẩu khoáng sản, nó cũng đồng thời tạo ra một môi trường đầy thách thức và bất trắc. Do đó, các doanh nghiệp Nam Phi cần chủ động giám sát chặt chẽ các diễn biến trên thị trường hàng hóa để có thể thích ứng an toàn qua giai đoạn chuyển đổi phức tạp này.