Giải Báo chí TTXVN 2025: Khơi dậy tinh thần dấn thân, khát vọng đổi mới trong kỷ nguyên số

Năm 2025 ghi dấu nhiều sự kiện lịch sử trọng đại của đất nước, đồng thời đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ đối với báo chí chính thống trước sức ép cạnh tranh ngày càng gay gắt từ mạng xã hội và các nền tảng số. Trong bối cảnh đó, Giải Báo chí Thông tấn xã Việt Nam (TTXVN) năm 2025 đã phác họa một bức tranh toàn diện về nỗ lực đổi mới, tinh thần dấn thân và khát vọng bứt phá của đội ngũ những người làm báo Thông tấn.

*Gia tăng về số lượng và sức nặng "trường thông tin"

Một trong những nét nổi bật của mùa giải 2025 là sự gia tăng vượt bậc về số lượng bài dự thi và sự đa dạng trong cơ cấu tác phẩm ở tất cả các thể loại. Cụ thể, đối với thể loại Tin, bài phản ánh, số lượng tác phẩm dự thi tăng 31% so với năm 2024; thể loại Bình luận, phóng sự ghi nhận mức tăng kỷ lục: hơn 50% với 97 tác phẩm dự thi. Ở hạng mục Video, số lượng cũng tăng hơn 30% với 55 tác phẩm và chùm tác phẩm. Các thể loại khác như Ảnh báo chí (101 tác phẩm) và Thông tin đối ngoại (65 tác phẩm) tiếp tục duy trì sức nóng và quy mô tham gia đông đảo từ các Ban biên tập, Tòa soạn báo đến hệ thống Cơ quan thường trú trong và ngoài nước.

Đằng sau những con số ấy là sự chuyển động thực chất của đội ngũ phóng viên trong việc chủ động tìm kiếm, phát hiện và theo đuổi những vấn đề nóng của đời sống xã hội; cũng là kết quả của sự phối hợp ngày càng bài bản, chặt chẽ giữa các Ban biên tập và hệ thống Cơ quan thường trú, tạo nên những "trường thông tin" dày dặn, xuyên suốt, liền mạch, mang đến góc nhìn đa chiều từ trung ương tới địa phương.

Năm 2025 cũng là năm đặc biệt với dấu mốc kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống TTXVN, nhiều tác phẩm dự thi đã hướng tới tái hiện lịch sử hình thành, phát triển và truyền thống vẻ vang của Ngành. Trong đó, nổi bật là phim tài liệu "80 năm TTXVN - Viết tiếp bản hùng ca" (Trung tâm Nội dung số và Truyền thông) với tư liệu phong phú, lời bình chặt chẽ, dàn dựng công phu, có giá trị lịch sử và cảm xúc. Chùm bài với chủ đề "80 năm TTXVN - Một chặng đường vẻ vang" gồm 5 bài viết của nhóm tác giả Trần Phúc Hằng, Lê Thị Hạnh Quyên, Nguyễn Thị Ngọc Bích, Trần Thị Phương Thanh (Ban Biên tập tin Trong nước), khai thác nguồn tư liệu phong phú, kết hợp phỏng vấn lãnh đạo, nguyên lãnh đạo Ngành, các nhân chứng lịch sử; khắc họa truyền thống vẻ vang của cơ quan báo chí ba lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng; đồng thời làm nổi bật vai trò của mạng lưới cơ quan thường trú, "mạch nguồn" tạo nên sức mạnh đặc thù, bảo đảm dòng tin chính xác, kịp thời trong mọi hoàn cảnh.

Đại diện nhóm tác giả, nhà báo Trần Phúc Hằng cho biết, ngay từ khi hình thành ý tưởng, nhóm đã chủ động xây dựng kịch bản tổng thể, trao đổi để thống nhất chủ đề, hướng tiếp cận cho từng bài viết, tạo nên góc nhìn sinh động, khách quan và toàn diện. Thông qua những câu chuyện cụ thể, chùm bài làm nổi bật tinh thần dấn thân, trách nhiệm và khát vọng đổi mới của nhiều thế hệ người làm báo Thông tấn; phản ánh những bước chuyển mình của TTXVN trong kỷ nguyên số, qua đó khẳng định vị thế của cơ quan Thông tấn quốc gia trong dòng chảy của thời cuộc.

*Tư duy báo chí nhân văn, lấy con người làm trung tâm

Thay vì đi theo lối mòn liệt kê sự kiện hay thành tích, nhiều tác phẩm dự thi năm nay cho thấy sự chuyển biến rõ nét trong cách tiếp cận đề tài, đặc biệt là các chủ đề lịch sử, chiến tranh cách mạng, với trọng tâm là con người và những giá trị nhân văn.

Đại diện nhóm tác giả bộ ảnh "Vinh quang mãi mãi thuộc về Nhân dân", nhà báo Nguyễn Quang Hải, Trưởng Ban biên tập Ảnh cho biết: Lễ diễu binh diễu hành Kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2/9 là sự kiện trọng đại nhất của đất nước trong năm 2025, đòi hỏi cách thể hiện bằng hình ảnh phải tương xứng với ý nghĩa, tầm vóc lịch sử, phải toát lên hình ảnh một Việt Nam đang vươn mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên mới.

Trên cơ sở nắm chắc nội dung kịch bản, phát huy lợi thế có một đội ngũ phóng viên ảnh đông đảo, giàu kinh nghiệm, nhóm tác giả đã xây dựng kế hoạch tác nghiệp từ rất sớm, liên tục rút kinh nghiệm qua các đợt hợp luyện, sơ duyệt và tổng duyệt. "Khi buổi lễ chính thức diễn ra sáng 2/9, chúng tôi đã có một "thế trận" bố trí phóng viên gần như hoàn hảo ở tất cả các góc độ, vị trí, địa điểm để có thể ghi lại những hình ảnh đặc sắc nhất, hoành tráng nhất và xúc động nhất nhằm diễn tả đúng tầm vóc của sự kiện này", nhà báo Nguyễn Quang Hải cho biết.

Đại diện nhóm tác giả chia sẻ thêm, với những người làm báo trực tiếp tác nghiệp trong thời khắc trọng đại đó, hình ảnh đọng lại sâu sắc nhất là không khí rực rỡ cờ đỏ sao vàng và sự hiện diện của đông đảo tầng lớp nhân dân ở khắp mọi nơi. Từ những hình ảnh ấy để cảm nhận được rằng, những thành quả đạt được hôm nay đều bắt nguồn từ sức mạnh của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng, đây cũng chính là ý tưởng xuyên suốt được xác định ngay từ khi xây dựng nội dung chủ đề.

Việc lựa chọn tiêu đề "Vinh quang mãi mãi thuộc về Nhân dân" cho bộ ảnh không chỉ xuất phát từ cảm xúc nghề nghiệp, từ tình yêu, niềm tự hào và trách nhiệm to lớn, trân trọng lịch sử hào hùng của dân tộc của những phóng viên ảnh TTXVN, mà còn khẳng định vai trò trung tâm của nhân dân trong mọi thành tựu của đất nước.

Ngay từ đầu năm 2025, khi hình thành ý tưởng cho loạt bài "Cho Tổ quốc đứng lên" nhân dịp kỷ niệm 50 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước, nhóm phóng viên Dương Anh Tùng, Nguyễn Việt Đức (Ban Biên tập tin Trong nước) xác định đây không chỉ là hành trình trở về với ký ức chiến tranh mà còn là cách nhìn hướng tới tương lai. Bởi đằng sau khát vọng thống nhất là nguyện ước hòa bình, là ý chí xây dựng một Việt Nam hùng cường thịnh vượng. Hàng chục năm kháng chiến, hàng triệu người con đã ngã xuống, nhiều thế hệ hiến dâng sinh mệnh để hôm nay đất nước liền một dải, mỗi người có thể sống, đi lại, mưu cầu hạnh phúc trong hòa bình.

Chùm bài "Cho Tổ quốc đứng lên" không dừng lại ở việc kể lại sự kiện mà đặt Đại thắng mùa Xuân năm 1975 trong tầm nhìn về quyền tự quyết dân tộc - nền tảng để làm chủ vận mệnh và tương lai đất nước. Trong bối cảnh quốc tế nhiều biến động lại càng thấy rõ, nền tảng ấy đã góp phần nâng cao vị thế Việt Nam, khẳng định một quốc gia độc lập, hòa bình, hợp tác và có trách nhiệm. "Cho Tổ quốc đứng lên" mang ý nghĩa rất rộng như vậy.

Nhà báo Dương Anh Tùng chia sẻ: Với hướng tiếp cận này, nhóm phóng viên bắt đầu từ những con người cụ thể, từ những ký ức riêng tư, thậm chí là đau đớn, ám ảnh và kết nối ký ức đó với cuộc sống hôm nay bằng góc nhìn nhất quán. Những nhân vật đầu tiên được chọn là các cựu tù chính trị Côn Đảo. Câu chuyện của họ không mới về mặt tư liệu, nhưng vẫn mang sức nặng riêng. Những tình tiết đau đớn, khốc liệt của chiến tranh không được tập trung khai thác sâu, mà nhấn vào sự kiên cường, sẵn sàng hy sinh vì khát vọng thống nhất. "Không nghĩ đến thân mình" trở thành tinh thần xuyên suốt của những người "còn một hơi thở cuối cùng cũng theo cách mạng".

Năm 2025 cũng chứng kiến những trận "đại hồng thủy", thiên tai khốc liệt vượt ngưỡng lịch sử. Bám sát diễn biến này, các phóng viên đã có mặt tại vùng lũ Đà Nẵng, Quảng Nam, Phú Yên, Đắk Lắk, Thái Nguyên... Chùm 5 bài viết và 4 video "Ngược dòng nước lũ" bằng tiếng Anh của nhóm tác giả Trần Thị Thu Vân, Trần Khánh An, Ngô Hà Hải Anh, Đinh Vũ Nhật Hồng, Nguyễn Bảo Long, Nguyễn Thị Minh Phương (Báo Vietnam News and Law) phản ánh chân thực các hoạt động cứu nạn, khắc phục hậu quả bão lũ, mang tới góc nhìn xúc động về tinh thần kiên cường của người dân. Cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm được thể hiện xuyên suốt trong tác phẩm "Trong tâm cơn đại hồng thủy" của nhóm tác giả Vũ Xuân Triệu, Đặng Anh Tuấn, Phan Thị Sáu, Nguyễn Huy Thành, Nguyễn Tường Quân, Lê Vũ Hà (Cơ quan thường trú tại Khánh Hòa, Đắk Lắk và Báo điện tử VietnamPlus), nhấn mạnh ưu tiên bảo vệ tính mạng nhân dân thông qua những chi tiết cụ thể, sinh động. Tác phẩm cũng đã cho thấy tư duy báo chí giải pháp, đặt ra các vấn đề dài hạn về quản lý rủi ro thiên tai thay vì chỉ dừng lại ở việc phản ánh thiệt hại.

* Khẳng định vai trò cơ quan báo chí chủ lực trong kỷ nguyên số

Giải báo chí TTXVN 2025 đánh dấu bước chuyển mình mạnh mẽ trong kỷ nguyên số với những đột phá về mặt hình thức thể hiện. Yếu tố công nghệ, dữ liệu và trải nghiệm số lại được các tác giả đầu tư công phu, mang lại hiệu quả trực quan cao, gần gũi với công chúng.

Tác phẩm "Hùng ca thống nhất đất nước" của nhóm tác giả Trần Ngọc Long, Võ Hoàng Long, Trần Tuấn Anh, Hà Thế Mạnh (Báo điện tử VietnamPlus) là một ví dụ tiêu biểu. Với hình thức thể hiện sinh động, màu sắc hài hòa, hiệu ứng thị giác tốt, kèm theo game 3D tương tác về biểu tượng bất diệt của Chiến thắng lịch sử 30/4, tác phẩm thể hiện rõ tư duy sáng tạo trong báo chí đa phương tiện. Đáng chú ý, tác phẩm được vinh danh ở giải thưởng quốc tế với danh hiệu "Đồ họa tin tức tổng hợp tốt nhất" (Best General News Infographics) thuộc hạng mục Infographics trong khuôn khổ Hội nghị Thượng đỉnh Lãnh đạo Truyền thông châu Á (AMLS) lần thứ 5 do WAN-IFRA tổ chức tại Singapore.

Bên cạnh đó, hàng loạt tác phẩm đa phương tiện dạng Megastory, Longform đã tạo nên những trải nghiệm hoàn toàn mới cho bạn đọc. Tác phẩm "80 năm Thông tấn xã: Đồng hành cùng dân tộc trong dòng chảy lịch sử" (Báo điện tử VietnamPlus) cho phép độc giả tương tác bằng cách xoay, vuốt, chạm để khám phá kho tư liệu quý giá của Ngành. Chương trình "2025 – Năm Chuyển mình" (Trung tâm Nội dung số và Truyền thông) gây ấn tượng mạnh khi sử dụng robot Ngavi làm MC, thể hiện rõ tinh thần số hóa. Các nền tảng mới như Podcast cũng được khai thác triệt để, mang đến luồng gió mới cho báo chí trong thời đại 4.0.

Đánh giá về kết quả mùa giải, Bí thư Đảng ủy, Tổng Giám đốc TTXVN, Chủ tịch Liên chi hội Nhà báo TTXVN, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Vũ Việt Trang cho biết: Năm 2025 là năm có nhiều dấu mốc quan trọng của đất nước, bối cảnh thế giới biến động rất nhanh. Trong bối cảnh đó, TTXVN tiếp tục khẳng định vai trò là cơ quan Thông tấn quốc gia, bám sát chỉ đạo của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, đặc biệt là định hướng của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho giai đoạn phát triển sắp tới.

Giải báo chí năm 2025 là dịp nhìn lại toàn diện kết quả thông tin trong một năm nhiều dấu ấn, đồng thời ghi nhận những nỗ lực, cống hiến của đội ngũ người làm báo Thông tấn. Các tác phẩm dự thi phản ánh đầy đủ các vấn đề chính trị, kinh tế - xã hội, những vấn đề "nóng" và làm nổi bật các dấu mốc quan trọng của đất nước. Nhiều tác phẩm thể hiện sự dấn thân, phối hợp hiệu quả giữa các đơn vị trong và ngoài nước, đồng thời ứng dụng công nghệ làm báo hiện đại để nâng cao sức truyền tải.

Ghi nhận tinh thần lao động bền bỉ, dấn thân, không ngại khó khăn, hiểm nguy của các phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên trong mọi thời điểm, Tổng Giám đốc Vũ Việt Trang khẳng định: Trong giai đoạn mới, khi chuyển sang mô hình đơn vị sự nghiệp công lập của Ban Chấp hành Trung ương, TTXVN cần tiếp tục khẳng định vai trò cơ quan báo chí chủ lực quốc gia; đẩy mạnh đổi mới tư duy, sáng tạo để mỗi sản phẩm báo chí thực sự định hướng tư tưởng, dẫn dắt dư luận, là công cụ tuyên truyền hiệu quả, góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng và phục vụ các mục tiêu phát triển đất nước.