Giải pháp bảo đảm an ninh năng lượng và cung ứng điện giai đoạn 2027-2030

Bộ Công Thương đang triển khai các giải pháp về hoàn thiện thể chế, tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện quy hoạch và huy động nguồn lực đầu tư để bảo đảm cung ứng điện, đáp ứng yêu cầu tăng trưởng và bảo đảm an ninh năng lượng trong giai đoạn 2027-2030.

Tại buổi họp báo thường kỳ Quý III năm 2026 của Bộ Công Thương diễn ra chiều 7/10 , ông Bùi Quốc Hùng, Phó Cục trưởng Cục Điện lực (Bộ Công Thương) cho biết, theo Quy hoạch phát triển điện quốc gia, Quy hoạch điện VIII, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII do Bộ Công Thương ban hành, các phương án đã đáp ứng nhu cầu bảo đảm cung cấp điện.

Tuy nhiên, trong những năm vừa qua, việc triển khai quy hoạch; trong đó có các dự án nguồn điện và lưới điện còn chậm; trong đó, theo ông Bùi Quốc Hùng, nguyên nhân liên quan đến việc cấp chủ trương đầu tư, chấp thuận nhà đầu tư đối với các dự án; việc phân cấp cho chính quyền 2 cấp; các thủ tục về giao đất; đàm phán, ký kết hợp đồng mua bán điện và các cơ chế, chính sách liên quan đến giá điện.

Ngay từ những ngày đầu triển khai kế hoạch, Bộ Công Thương đã nhìn nhận và thấy được vấn đề những khó khăn, vướng mắc và có các giải pháp báo cáo Chính phủ nhằm thực hiện chỉ tiêu tăng trưởng trong giai đoạn 2026-2030.

*Ba nhóm giải pháp bảo đảm nguồn điện

Về giải pháp để đạt mục tiêu tăng trưởng công suất điện trong thời gian tới, tránh nguy cơ thiếu hụt, ông Bùi Quốc Hùng cho biết Bộ Công Thương đề xuất 3 nhóm giải pháp chính.

Thứ nhất, Bộ Công Thương đang khẩn trương rà soát, sửa đổi Luật Điện lực, dự kiến trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2 vào tháng 10 năm nay.

Theo ông Bùi Quốc Hùng, việc thể chế hóa đầy đủ các nội dung tại Nghị quyết số 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 là yêu cầu quan trọng nhằm cụ thể hóa các mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng trong giai đoạn tới. “Nhiều nội dung lớn sẽ được đưa vào tháo gỡ sau khi Luật Điện lực sửa đổi được ban hành”, ông Bùi Quốc Hùng nói.

Giải pháp thứ hai là gắn chặt trách nhiệm với các địa phương, việc triển khai thực hiện kế hoạch thực hiện Quy hoạch điện VIII đang chậm, đây là một trong những nguyên nhân việc cấp chủ trương đầu tư, triển khai giải phóng mặt bằng và các thủ tục về đất đai tại địa phương còn gặp nhiều khó khăn.

Bộ Công Thương kiến nghị Thủ tướng Chính phủ có giải pháp đôn đốc, kiểm tra, giám sát việc thực hiện các dự án đã có trong quy hoạch và trong kế hoạch thực hiện quy hoạch

Thứ ba là nguồn lực đầu tư cho các dự án điện. Ông Bùi Quốc Hùng cho biết các dự án nguồn điện có nhu cầu đầu tư rất lớn, cần huy động các nguồn lực từ xã hội, khu vực tư nhân, nhà nước, các nhà đầu tư trong nước và nước ngoài.

Trong khi đó, giá điện hiện nay và một số chính sách chưa thực sự hấp dẫn đối với nhà đầu tư, đặc biệt là các chủ đầu tư tư nhân và nước ngoài. Các thủ tục về đất đai, giải phóng mặt bằng cũng còn khó khăn, ảnh hưởng đến tiến độ thu hút nguồn vốn đầu tư.

Liên quan đến giải pháp bảo đảm cung cấp điện giai đoạn 2027-2030, ông Bùi Quốc Hùng cho biết Bộ Công Thương đã trình Chính phủ báo cáo tổng thể và hiện Chính phủ đang lấy ý kiến các bộ, ngành.

Theo đó, báo cáo có các giải pháp; trong đó, có giải pháp bảo đảm vận hành an toàn, bảo đảm cung cấp điện và điều chỉnh Quy hoạch điện VIII để bảo đảm cơ cấu nguồn điện và lưới điện phục vụ cung cấp điện. Do nội dung báo cáo chi tiết, Bộ Công Thương sẽ cung cấp thông tin sau khi được Chính phủ chính thức phê duyệt.

*Tiếp tục triển khai LNG Hải Phòng

Liên quan đến dự án Nhiệt điện LNG Hải Phòng, ông Bùi Quốc Hùng cho biết dự án đã có trong Quy hoạch điện VIII, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh và Quyết định số 168/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt Đề án Tái cơ cấu ngành điện giai đoạn 2016 - 2020, định hướng đến năm 2025

Đây là một trong 12 dự án trong quy hoạch đã được cấp chủ trương đầu tư, chấp thuận nhà đầu tư. Dự án được tổ chức khởi công vào tháng 9/2025 và đã đạt một số tiến độ nhất định; trong đó đã thỏa thuận với đơn vị cung cấp thiết bị về cung cấp turbine máy phát - thiết bị lõi của dự án với Tập đoàn General Electric (GE) của Hoa Kỳ.

Trong thời gian qua, Bộ Công Thương nhận được kiến nghị của tổ chức nhà đầu tư về phương án hệ thống năng lượng tái tạo kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng (ESS) thay thế dự án Nhiệt điện khí LNG.

Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ, đồng thời kiến nghị tiếp tục triển khai đầu tư dự án Nhiệt điện LNG Hải Phòng theo đúng quy hoạch.

Bộ Công Thương cũng báo cáo, xin ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ đối với phương án triển khai hệ thống năng lượng tái tạo kết hợp với hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin.

Theo ông Bùi Quốc Hùng, Bộ Công Thương sẽ cung cấp thông tin chính thức sau khi các đề xuất, kiến nghị được cấp có thẩm quyền phê duyệt.

*Tái cơ cấu ngành điện theo hướng phát triển thị trường cạnh tranh

Cũng tại họp báo, liên quan đến tái cơ cấu ngành điện và EVN, ông Bùi Quốc Hùng cho biết có hai đề án gồm Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ thị trường điện lực cạnh tranh và Đề án tái cơ cấu Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN); trong đó, Chính phủ giao Bộ Công Thương xây dựng Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ thị trường điện lực cạnh tranh; Bộ Tài chính được giao xây dựng Đề án tái cơ cấu EVN. Cả hai đề án đã được trình Chính phủ ngày 15/9.

Theo ông Bùi Quốc Hùng, ngành điện hiện không chỉ có EVN mà bao gồm các doanh nghiệp trong và ngoài ngành điện; trong đó, có doanh nghiệp nước ngoài. Đối với khối phát điện, thị trường phát điện cạnh tranh đã có sự tham gia của nhiều doanh nghiệp ngoài EVN. EVN hiện sở hữu trên dưới 40% các dự án, công trình nguồn điện, cũng như  phát điện.

Ông Bùi Quốc Hùng cho biết theo kinh nghiệm quốc tế, trong quá trình phát triển thị trường điện cạnh tranh, các khâu phát điện, truyền tải, phân phối và bán lẻ điện được tách bạch; trong đó có những khâu thuộc độc quyền tự nhiên và có những khâu là độc quyền cạnh tranh.

Đối với truyền tải điện, đây là khâu độc quyền tự nhiên bởi một đường dây truyền tải đã được đầu tư thì không có việc một nhà đầu tư khác đầu tư một đường dây song song trên cùng tuyến.

Tương tự, phân phối điện cũng được xác định là khâu độc quyền tự nhiên. Trong khi đó, các lĩnh vực phát điện, bán buôn điện và bán lẻ điện có thể được tổ chức trên thị trường cạnh tranh.

Theo định hướng này, Bộ Công Thương đã phối hợp với các bộ, ngành và đơn vị liên quan xây dựng Đề án tái cơ cấu ngành điện phục vụ phát triển thị trường điện cạnh tranh các cấp điện.

Mục tiêu là rà soát hiện trạng các khâu trong chuỗi cung ứng điện, đề xuất phương án tái cơ cấu ngành điện phục vụ phát triển thị trường điện cạnh tranh, thị trường bán buôn điện và thị trường bán lẻ điện; đồng thời định hướng cơ cấu EVN và các đơn vị thành viên.

Đối với khâu phát điện, đề án kế thừa định hướng cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước tại các tổng công ty phát điện thuộc EVN.

Đề án tái cơ cấu phục vụ thị trường bán buôn điện đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 168/QĐ-TTg ngày 7/2/2017 về Đề án tái cơ cấu ngành điện giai đoạn 2016 - 2020, định hướng đến năm 2025. Đề án nhằm tạo nguồn lực để các tổng công ty phát điện có vốn đầu tư, đồng thời xem xét thành lập Tổng công ty Phát điện chiến lược quốc gia. Trước mắt, Tổng công ty Phát điện chiến lược quốc gia vẫn thuộc EVN, về lâu dài sẽ được tách ra. Tổng công ty này sẽ bao gồm các nhà máy thủy điện đa mục tiêu như Yaly và các dự án điện hạt nhân trong tương lai.

Đối với khâu truyền tải điện, định hướng là sớm thực hiện độc lập đơn vị truyền tải điện quốc gia, đưa đơn vị này ra khỏi EVN và chuyển về bộ, ngành quản lý.

Theo ông Bùi Quốc Hùng, việc này nhằm phục vụ phát triển thị trường điện cạnh tranh cũng như bảo đảm tính đồng bộ của lưới nguồn và lưới điện.

Đối với khâu phân phối và bán lẻ điện sẽ thực hiện tách bạch giữa bộ phận phân phối và bán lẻ điện tại các tổng công ty điện lực trực thuộc EVN, hiện nay có 5 tổng công ty phân phối.

Theo lộ trình dài hạn, chi phí phân phối sẽ được tách riêng với chi phí bán lẻ; về mặt tổ chức cũng sẽ tách bạch các dịch vụ. Về mặt tổ chức sẽ tách bạch về sở hữu.

Các tổng công ty điện lực phân phối trong tương lai sẽ đóng vai trò là các đơn vị mua điện trên thị trường bán buôn điện cạnh tranh và bán lẻ điện. Việc tách bạch được thực hiện theo lộ trình từng bước nhằm bảo đảm tài chính cho các đơn vị trong ngành và kết hợp với các hợp đồng quản lý rủi ro đối với các đơn vị phát điện.