Hà Nội bảo tồn các di tích lịch sử văn hóa khi triển khai Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng

Theo đó, mục tiêu điều chỉnh nhằm hình thành trục không gian xanh trung tâm gắn với văn hóa sáng tạo dọc sông Hồng, là trục phát triển kinh tế - xã hội và biểu trưng cho Hà Nội “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo” hướng tới một “Thủ đô văn minh - hiện đại - bền vững” với trí tuệ thời đại và tầm vóc toàn cầu; đồng thời, xác định 6 giá trị cốt lõi để từng bước hiện thực hóa mục tiêu trên là: “An toàn phòng chống lũ - Sinh thái - Hạ tầng - Chuyển đổi chức năng - Phát triển kinh tế - Văn hóa văn minh”.

Phạm vi nghiên cứu trải dài 40km theo hướng Tây Bắc- Đông Nam, đi qua giữa đô thị trung tâm; từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở thuộc địa giới hành chính của 16 xã, phường của thành phố Hà Nội (gồm 9 xã và 7 phường).

Phía Bắc đến đê Tả sông Hồng; Phía Nam đến đê Hữu sông Hồng; Phía Tây giáp cầu Hồng Hà; Phía Đông giáp cầu Mễ Sở. Quy mô nghiên cứu khoảng 11.418ha. Về nguyên tắc điều chỉnh quy hoạch sẽ tuân thủ Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm được duyệt.

Về quy hoạch các cụm làng xóm cũ, nguyên tắc di dời, tái thiết làng xóm gồm: Các làng không đảm bảo an toàn phòng, chống, thoát lũ; Phần diện tích các làng nằm trong phạm vi mở đường giao thông (trục đại lộ cảnh quan, nút giao thông…).

Các làng xóm, khu dân cư nằm trong khu vực quy hoạch "phòng khách đô thị" (phía ngoài đê Hữu sông Hồng, bên trong đường vành đai II, đoạn từ cầu Nhật Tân đến cầu Vĩnh Tuy). Các làng nằm trong các khu vực xây dựng các khu đô thị đa mục tiêu đã được UBND thành phố chấp thuận chủ trương đầu tư.

Nguyên tắc bảo tồn, giữ lại, cải tạo chỉnh trang các làng xóm lâu đời gồm: Bảo tồn các di tích lịch sử văn hóa và địa điểm lưu niệm, sự kiện cách mạng kháng chiến (123 công trình di tích, bao gồm cả xếp hạng và chưa xếp hạng) gắn với cộng đồng dân cư.

Bảo tồn khu vực lõi (khu vực có các thành tố cấu thành các làng xóm gắn với quá trình hình thành và phát triển) của các làng nghề truyền thống, các làng có giá trị về kiến trúc, lịch sử, văn hóa vật thể và phi vật thể đã được công nhận, xếp hạng; giữ lại và cải tạo chỉnh trang khu vực lõi của các làng xóm lâu đời tại các khu vực ngoài phòng khách đô thị (ngoài Vành đai 2).

Theo các nguyên tắc đó, việc quy hoạch các làng xóm cũ, các khu dân cư trong phạm vi dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng dự kiến sẽ có 2 cụm làng thuộc diện di dời theo quy định tại Quyết định số 257/QĐ-TTg ngày 18/02/2016 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch phòng, chống lũ và quy hoạch đê điều hệ thống sông Hồng, sông Thái Bình gồm: Cụm làng Võng La - Hải Bối thuộc xã Thiên Lộc, Vĩnh Thanh thực hiện di dời một phần diện tích khu dân cư làng xóm nằm trong phạm vi không đảm bảo điều kiện an toàn phòng chống lũ và khu vực nằm trong phạm vi xây dựng Trục đại lộ cảnh quan thuộc các thôn Võng La, Yên Hà, Hải Bối (khoảng 27ha) và làng Bắc Cầu thuộc phường Bồ Đề (khoảng 35,5 ha).

Ngoài ra, 2 cụm làng thuộc diện tái thiết để phục vụ thực hiện mục tiêu quy hoạch kiến tạo khu vực "phòng khách đô thị"’ của Thủ đô và trục đại lộ cảnh quan gồm: Cụm làng Nhật Tân - Tứ Liên thuộc phường Hồng Hà (khoảng 96 ha) và cụm làng Thống Nhất (Hạ Trại, Trung Thôn) thuộc phường Long Biên (khoảng 12 ha).

Cùng với đó, 8 cụm làng thuộc diện cải tạo, chỉnh trang có chọn lọc (không bao gồm diện tích khu vực nằm trong phạm vi di dời theo quy hoạch phòng chống lũ; khu vực giải phóng mặt bằng để xây dựng 2 tuyến trục đại lộ cảnh quan, các nút giao thông) gồm: Văn Quán - Đông Cao - Tráng Việt thuộc xã Mê Linh; cụm làng Ngọc Giang - Lực Canh - Văn Tinh thuộc xã Vĩnh Thanh, Đông Anh; Bát Tràng - Giang Cao - Kim Lan thuộc xã Bát Tràng (di dời 1 phần khoảng 4,5ha theo quy hoạch phòng chống lũ); Văn Đức thuộc xã Bát Tràng; Thúy Lĩnh thuộc phường Lĩnh Nam; Yên Mỹ thuộc xã Thanh Trì; Đại Lan thuộc xã Nam Phù; Cụm làng Tranh Khúc - Vạn Phúc thuộc xã Nam Phù.

Về địa điểm bố trí tái định cư, các yêu cầu về khu tái định cư, nhà tái định cư, trên cơ sở rà soát của các sở, ngành thành phố, ý kiến của các xã, phường có liên quan, quỹ đất tái định cư phục vụ GPMB Dự án Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng dự kiến được bố trí tại khu vực cùng địa bàn xã, phường hoặc khu vực lân cận với quy mô dự kiến khoảng 265 ha tại các xã Mê Linh: 72 ha; xã Vĩnh Thanh và Đông Anh: 30 ha; xã Bát Tràng 35 ha; xã Ô Diên: 11 ha; phường Thượng Cát và Đông Ngạc12 ha; Phường Yên Sở 10ha; xã Nam Phù 72 ha; xã Hồng Vân 23 ha (sẽ tiếp tục rà soát, bổ sung điều chỉnh số lượng, quy mô để đáp ứng tối đa nhu cầu).

Đối với các xã, phường: Thiên Lộc, Phú Thượng, Hồng Hà, Bồ Đề, Long Biên, không có quỹ đất tái định cư phía bên trong đê cho người dân, khi bố trí tái định cư dự kiến sắp xếp vào khu đô thị đa mục tiêu, khu định cư tập trung của thành phố. Đây đồng thời là quỹ bổ sung chung của dự án, phục vụ các địa bàn khác khi quỹ tái định cư tại chỗ hoặc lân cận không đáp ứng đủ nhu cầu, tạo thêm lựa chọn về loại hình tái định cư cho người dân.

Các khu dự kiến gồm: Khu đô thị đa mục tiêu Thư Lâm - Đông Anh (với quy mô khoảng 736,84 ha tại xã Thư Lâm và xã Đông Anh), Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long (Urban City, với quy mô khoảng 474 ha tại xã Phúc Thịnh và xã Thiên Lộc); Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Lĩnh Nam (với quy mô khoảng 169,5 ha); Khu đô thị đa mục tiêu tại phường Bồ Đề, phường Long Biên và xã Bát Tràng (với quy mô khoảng 270,68 ha); Khu định cư Long Biên - Bồ Đề (với quy mô khoảng 201 ha); Khu định cư Lĩnh Nam (với quy mô khoảng 101 ha).

Về chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi thu hồi đất, giải phóng mặt bằng, được áp dụng mức bồi thường (bằng tiền) về đất bằng 2 lần so với mức quy định đối với các trường hợp đất ở, đất nông nghiệp, đất phi nông nghiệp có đủ điều kiện về pháp lý theo quy định của Luật Đất đai, Nghị định số 88/2024/NĐ-CP của Chính phủ. Cụ thể, đối với đất ở có quyết định giao đất, cho thuê đất, có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, có giấy tờ đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất…, đất sử dụng đất ổn định, có vi phạm pháp luật trước 1/7/2014.

Đối với đất nông nghiệp có giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận, đất nông nghiệp sử dụng ổn định trước ngày 1/7/2004 không đủ điều kiện cấp giấy chứng nhận. Đối với đất phi nông nghiệp tổ chức được giao đất hoặc cho thuê đất trả tiền một lần; Bồi thường công trình, bồi thường về tài sản, chi phí đầu tư còn lại vào đất, thiệt hại công trình, cây trồng vật nuôi theo quy định của Luật Đất đai và Nghị quyết 36/2026/NQ-HĐND của HĐND Thành phố.

Về hỗ trợ gồm: hỗ trợ ổn định đời sống; hỗ trợ ổn định sản xuất, kinh doanh; hỗ trợ di dời vật nuôi; hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm bằng 5 lần giá đất nông nghiệp; hỗ trợ tái định cư: trường hợp được bồi thường về đất không đủ mua suất tái định cư tối thiểu thì được Nhà nước hỗ trợ để đủ mua tái định cư; hỗ trợ để tháo dỡ, phá dỡ, di dời.

Cùng với đó, việc bố trí tái định cư phải được hoàn thành trước khi có quyết định thu hồi đất; đất ở đủ điều kiện được bồi thường thì được tái định cư, trường hợp gia đình nhiều thế hệ, nhiều cặp vợ chồng đủ điều kiện tách hộ thì được thêm suất tái định cư cho từng hộ.