Hà Nội đưa kinh tế tầm thấp vào quy hoạch 100 năm

Một mẫu taxi bay. Ảnh minh họa: TTXVN

Lần đầu tiên trong định hướng phát triển dài hạn của Thủ đô, khái niệm kinh tế tầm thấp được đưa vào Quy hoạch Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm như một dư địa phát triển mới.

Không chỉ mở rộng không gian đô thị trên mặt đất, quy hoạch lần này còn hướng tới khai thác không gian dưới 1.000 m cho các lĩnh vực công nghệ mới như taxi bay, thiết bị bay không người lái (UAV), truyền thông, viễn thông... Đây được xem là một trong những điểm mới đáng chú ý của quy hoạch, đồng thời phản ánh sự thay đổi trong tư duy phát triển đô thị của Hà Nội. 

Trao đổi với phóng viên TTXVN bên lề Hội nghị Công bố Quy hoạch Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và Xúc tiến đầu tư năm 2026, ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội, cho biết việc công bố quy hoạch lần này không chỉ nhằm giới thiệu một định hướng phát triển dài hạn mà còn tạo tiền đề để triển khai các dự án đầu tư, cụ thể hóa quy hoạch trong giai đoạn tới. 

Theo ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, một trong những điểm đột phá của quy hoạch là quan điểm "hạ tầng dẫn dắt quy hoạch". Đây là định hướng được cụ thể hóa từ chỉ đạo của Tổng Bí thư; trong đó Hà Nội sẽ tiếp tục kiện toàn hệ thống hạ tầng khung với các tuyến đường sắt đô thị, đường hướng tâm, đường vành đai nhằm tổ chức lại không gian đô thị theo mô hình đa tầng, đa lớp.

Không chỉ phát triển hạ tầng mặt đất, quy hoạch còn mở rộng sang những không gian phát triển hoàn toàn mới. Quy hoạch lần này xác định không gian kinh tế tầm thấp là một điểm mới của Thủ đô. Thành phố sẽ nghiên cứu kiểm soát không gian từ 1.000 m trở xuống, tạo dư địa phát triển cho các loại hình kinh tế mới như taxi bay, hệ thống truyền thông, viễn thông và các thiết bị bay không người lái tham gia vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số cũng được tích hợp ngay trong tư duy quy hoạch. Ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết Hà Nội xác định quản lý quy hoạch bằng dữ liệu số theo tinh thần Nghị quyết 57. Kinh tế số không chỉ được thể hiện trong phát triển các ngành kinh tế mà còn được áp dụng ngay trong quản lý quy hoạch. Việc quản lý bằng không gian số và dữ liệu thời gian thực sẽ tạo cơ sở giám sát từ giai đoạn đầu, hạn chế tình trạng điều chỉnh hoặc làm sai lệch quy hoạch trong quá trình triển khai. 

Một điểm nhấn khác của Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm là định hướng phát triển theo mô hình "rừng trong phố, phố trong rừng; làng trong thành phố, thành phố trong làng". Theo ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, đây là cách tiếp cận nhằm bảo đảm sự hài hòa giữa phát triển đô thị với bảo tồn không gian sinh thái và các giá trị nông thôn trong giai đoạn phát triển mới của Thủ đô. 

Nếu những điểm mới về không gian phát triển tạo nên tầm nhìn của quy hoạch thì cơ chế thực hiện lại được xem là yếu tố quyết định để bản quy hoạch không chỉ dừng trên giấy. Theo Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội, thách thức lớn nhất của nhiều kỳ quy hoạch trước đây là khoảng cách giữa bản vẽ và thực tiễn. Vì vậy, ngay sau khi quy hoạch được công bố, thành phố sẽ triển khai đồng thời nhiều giải pháp để rút ngắn thời gian lập quy hoạch và đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư. 

Cụ thể, Hà Nội dự kiến triển khai ngay trong tháng 9/2026 đối với 5 đồ án quy hoạch hạ tầng kỹ thuật; đồng thời triển khai hệ thống quy hoạch phân khu và các khu vực chức năng ngay trong năm 2026. Theo ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, thời gian thực hiện sẽ giảm khoảng 30% so với quy định trước đây nhờ các cơ chế đặc thù của Luật Thủ đô 2026.

Đáng chú ý, Nghị quyết số 63 của HĐND thành phố Hà Nội cho phép triển khai song song các cấp độ quy hoạch. Theo đó, đối với quy hoạch chi tiết, nếu đáp ứng định hướng của quy hoạch cấp trên, thành phố có thể phê duyệt trước rồi cập nhật vào quy hoạch chung và quy hoạch phân khu sau, qua đó tránh đứt gãy quá trình đầu tư và giảm đáng kể thời gian chuẩn bị dự án. 

Ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết, đối với quy hoạch phân khu, thời gian nghiên cứu có thể rút từ khoảng 3-6 tháng xuống còn khoảng 3 tháng. Với quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, việc cắt giảm một số thủ tục về nhiệm vụ thiết kế giúp tiết kiệm thêm từ 2-3 tháng, tạo điều kiện để các dự án đủ điều kiện có thể triển khai sớm hơn. 

Song song với cải cách quy trình quy hoạch, Hà Nội cũng định hướng phát triển các khu đô thị đa mục tiêu. Theo Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc, các khu vực này sẽ tích hợp nhiều chức năng như tái định cư, nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và các dịch vụ hạ tầng xã hội, đáp ứng đồng thời nhiều nhóm đối tượng thay vì phát triển đơn chức năng như trước đây. Đây cũng là giải pháp để bảo đảm có quỹ nhà tái định cư trước khi triển khai các dự án cải tạo, chỉnh trang đô thị, hạn chế phát sinh các xung đột trong quá trình thực hiện. 

Theo ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, cùng với phát triển hạ tầng kỹ thuật và hệ thống đường sắt đô thị, các khu đô thị đa mục tiêu sẽ góp phần tái cấu trúc không gian phát triển của Hà Nội, tăng cường kết nối giữa khu vực nội đô với các địa phương trong vùng Thủ đô và giải quyết các điểm nghẽn về phát triển đô thị trong dài hạn. 

Để người dân tiếp cận trực quan hơn với Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội đã tổ chức không gian triển lãm tại Bảo tàng Hà Nội với các công nghệ trình chiếu 3D Mapping, 4D và hệ thống bản đồ, sơ đồ quy hoạch theo từng lĩnh vực như giao thông, sử dụng đất, hạ tầng kỹ thuật. Triển lãm mở cửa miễn phí từ ngày 29/6, giúp người dân và doanh nghiệp có điều kiện tiếp cận đầy đủ hơn với các nội dung của đồ án quy hoạch.

Từ góc nhìn của cơ quan tham mưu quy hoạch, thông điệp được Hà Nội đưa ra không chỉ là một bản quy hoạch với tầm nhìn kéo dài một thế kỷ. Quan trọng hơn, thành phố đang hướng tới thay đổi phương thức tổ chức thực hiện, từ việc mở ra các không gian phát triển mới như kinh tế tầm thấp đến rút ngắn quy trình, số hóa quản lý và triển khai đồng thời nhiều cấp độ quy hoạch, tạo nền tảng để các ý tưởng phát triển nhanh chóng được hiện thực hóa trên thực địa.