Hạ tầng thanh toán số của Tây Ninh phát triển mạnh

Hạ tầng thanh toán số của Tây Ninh đang phát triển mạnh mẽ với hơn 4,7 triệu tài khoản thanh toán, hàng trăm nghìn điểm chấp nhận thanh toán QR Code cùng độ phủ Internet và mạng 5G thuộc nhóm cao trong khu vực. Tuy nhiên, vẫn tồn tại một khoảng cách đáng kể giữa việc sở hữu tài khoản ngân hàng và thói quen sử dụng tài khoản cho các giao dịch hàng ngày. Đây được xem là một trong những điểm nghẽn cần tháo gỡ để thanh toán không dùng tiền mặt phát triển thực chất và bền vững.

Giáo dục dẫn đầu trong thanh toán không dùng tiền mặt

Theo báo cáo của UBND tỉnh, 100% cơ sở giáo dục đã triển khai thu học phí bằng phương thức điện tử. Từ đầu năm đến nay, tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt trong hệ thống quản lý giáo dục đạt trên 99,95%, với tổng số tiền giao dịch hơn 6,3 tỷ đồng. Đặc biệt, lũy kế giai đoạn 2024-2025, tỷ lệ thu học phí bằng phương thức không dùng tiền mặt đạt 100%.

Kết quả này phản ánh hiệu quả của quá trình chuyển đổi số trong ngành giáo dục, cho thấy sự thay đổi mạnh mẽ trong thói quen thanh toán của phụ huynh học sinh. Chị Nguyễn Diệu Anh, phụ huynh học sinh tại xã Tầm Vu cho biết, trước đây mỗi kỳ đóng học phí đều phải trực tiếp đến trường hoặc thực hiện chuyển khoản thủ công. Hiện nay, thông tin học phí được tích hợp trên ứng dụng nên việc thanh toán trở nên đơn giản và thuận tiện hơn rất nhiều.

“Tôi không phải mang theo tiền mặt, đến trường của con buổi sáng rồi nhiều khi nán lại chờ, xếp hàng để đóng tiền như trước. Bây giờ chỉ mất vài phút trên điện thoại là hoàn thành”, chị Anh chia sẻ.

Theo bà Lê Thị Loan, Phó Giám đốc Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Chi nhánh Tây Ninh, ngân hàng đã chủ động kết nối trực tiếp với trường học để triển khai thu học phí qua tài khoản và mã QR tự động. Mô hình này giúp đơn giản hóa thao tác thanh toán, giảm thời gian xử lý giao dịch và tăng tính thuận tiện cho phụ huynh; hỗ trợ nhà trường trong công tác quản lý tài chính. Các khoản thu được cập nhật tự động trên hệ thống, giảm áp lực đối soát thủ công, hạn chế sai sót và nâng cao tính công khai, minh bạch.

Bên cạnh đó, hiện 100% khoản thu ngân sách nhà nước được thực hiện qua các kênh thanh toán điện tử; tỷ lệ chi trả an sinh xã hội qua tài khoản đạt trên 93%; chi trả cho người có công đạt trên 96%; 35/35 cơ sở khám, chữa bệnh công lập đã triển khai thanh toán không dùng tiền mặt.

Hướng đến “thường xuyên giao dịch”

Thành công của ngành giáo dục cho thấy hạ tầng thanh toán số và khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân đã được cải thiện đáng kể. Tuy nhiên, đây mới chỉ là một phần của bức tranh. Khi nhìn rộng ra toàn nền kinh tế, việc sử dụng tài khoản ngân hàng cho các giao dịch hằng ngày vẫn chưa theo kịp tốc độ mở rộng độ phủ tài khoản.

Theo báo cáo của UBND tỉnh, tỷ lệ người dân từ 15 tuổi trở lên có tài khoản giao dịch tại ngân hàng đạt 92,04%, thuộc nhóm khá cao. Tuy nhiên, tỷ lệ tài khoản phát sinh giao dịch thực tế lại chưa tương xứng với mức độ phủ tài khoản.

Một trong những chỉ số phản ánh rõ thực trạng này là giá trị thanh toán không dùng tiền mặt năm 2025 mới tương đương khoảng 12,8 lần GRDP của tỉnh. Trong khi đó, bình quân cả nước đạt khoảng 28 lần GDP và mục tiêu đến năm 2030 là 30 lần GDP.

Các chỉ tiêu khác cũng cho thấy khoảng cách nhất định giữa Tây Ninh và mức bình quân chung cả nước. Tỷ lệ người trưởng thành thanh toán hóa đơn, dịch vụ tiện ích qua tài khoản đạt 57,7%, thấp hơn mức 67,7% của cả nước. Thanh toán hóa đơn mua hàng trực tuyến đạt gần 75%, thấp hơn mức 78% của cả nước.

Ông Phạm Minh Tú, Giám đốc Ngân hàng Nhà nước Khu vực 13 cho rằng, việc mở tài khoản hiện nay không còn là rào cản lớn khi các ngân hàng đã triển khai mạnh mẽ định danh điện tử và mở tài khoản trực tuyến. Vấn đề quan trọng hơn là làm sao để người dân hình thành thói quen sử dụng tài khoản cho các giao dịch hằng ngày.

Thực tế cho thấy tiền mặt vẫn là phương thức thanh toán quen thuộc đối với nhiều người dân, đặc biệt là người cao tuổi, tiểu thương và hộ kinh doanh nhỏ lẻ. Bà Trần Thị Bình, tiểu thương tại chợ Tân Bửu cho biết đã mở tài khoản ngân hàng từ nhiều năm nay nhưng chủ yếu dùng để nhận tiền do con cháu chuyển về. Trong hoạt động mua bán hằng ngày, bà Bình vẫn sử dụng tiền mặt là chính. “Nhiều khách hàng của tôi vẫn quen trả tiền mặt, nên việc mua bán ở chợ chủ yếu vẫn dùng tiền mặt”, bà Bình chia sẻ.

Đây cũng là thực tế đang diễn ra tại nhiều chợ truyền thống, khu vực nông thôn và vùng biên giới. Dù các mô hình “Chợ không tiền mặt”, “Chợ 4.0”, “Tuyến đường không dùng tiền mặt”, “Xã, phường không tiền mặt” đã được triển khai tại nhiều địa phương, song việc thay đổi thói quen tiêu dùng cần thêm thời gian.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Huỳnh Văn Sơn, bên cạnh những kết quả đạt được, thanh toán không dùng tiền mặt vẫn phát triển chưa đồng đều giữa khu vực đô thị với nông thôn, biên giới. Tâm lý e ngại về an toàn thông tin, nguy cơ lừa đảo công nghệ cao, cùng những băn khoăn liên quan đến chính sách thuế của một bộ phận hộ kinh doanh vẫn là những rào cản đáng kể.

“Chúng ta cần chuyển trọng tâm từ việc mở rộng số lượng tài khoản sang nâng cao chất lượng sử dụng, gia tăng số lượng giao dịch thực tế và xây dựng niềm tin của người dân đối với các phương thức thanh toán điện tử”, ông Sơn nhấn mạnh.

Để đạt mục tiêu này, tỉnh yêu cầu các sở, ngành, địa phương triển khai đồng bộ Kế hoạch phát triển thanh toán không dùng tiền mặt; tiếp tục mở rộng thanh toán số trong lĩnh vực y tế, an sinh xã hội, thương mại điện tử; duy trì hiệu quả các mô hình “Xã, phường không tiền mặt”; đồng thời tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân sử dụng tài khoản ngân hàng an toàn và hiệu quả.

Các tổ công nghệ số cộng đồng, tổ nhân dân tự quản cũng được xác định là lực lượng nòng cốt trong việc hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ thanh toán số ngay từ cơ sở.

Từ những thành công trong giáo dục và các dịch vụ công, Tây Ninh đang có nền tảng thuận lợi để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt phát triển sâu rộng hơn. Tuy nhiên, hành trình xây dựng xã hội số không chỉ ở việc mỗi người dân có một tài khoản ngân hàng, mà quan trọng hơn là biến tài khoản ấy thành công cụ thanh toán thường xuyên trong mọi hoạt động của đời sống. Khi khoảng cách giữa “có tài khoản” và “sử dụng tài khoản” được thu hẹp, thanh toán không dùng tiền mặt mới thực sự trở thành động lực thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển kinh tế số.