Hải Phòng bảo tồn một số loài rong mơ tại Khu bảo tồn biển Bạch Long Vĩ

Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Hải Phòng đã tổ chức Hội đồng tư vấn tuyển chọn thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp thành phố là “Nghiên cứu phục hồi nguồn lợi một số loài rong mơ tại Khu bảo tồn biển Bạch Long Vĩ”. Đơn vị đủ điều kiện thực hiện là Viện nghiên cứu Hải sản (Bộ Nông nghiệp và Môi trường).

Theo các chuyên gia của Viện nghiên cứu Hải sản, rong mơ không những là nguyên liệu quan trọng trong công nghiệp thực phẩm, dược phẩm mà còn giúp bảo vệ đa dạng sinh học, tạo nơi cư trú và sinh sản cho nhiều loài thủy sinh. Việc nghiên cứu, phục hồi rong mơ còn góp phần bảo vệ môi trường biển, thúc đẩy phát triển kinh tế biển xanh tại Hải Phòng.

Theo nghiên cứu, rong mơ phân bố rộng từ vùng ôn đới đến nhiệt đới với số lượng khoảng 358 loài. Rong mơ có vai trò sinh thái rất quan trọng, tạo thành các thảm rong biển ở vùng triều, đây là nơi sinh sống, kiếm ăn cũng như là bãi đẻ của nhiều loài động vật biển. Rong mơ còn là nguồn nguyên liệu chính chiết xuất ra keo và được sử dụng rất rộng trong ngành công nghiệp thực phẩm như sản xuất như kem, bánh mì.

Rong mơ được coi là một chất phụ gia an toàn và có thể sử dụng trong thực phẩm. Ngoài ra rong mơ còn là nguyên liệu để tạo ra các chất có hoạt tính sinh học cao, giúp hỗ trợ và điều trị bệnh ung thư. Thống kê cho thấy, tùy điều kiện môi trường, rong mơ có chiều dài ngắn khác nhau. Thông thường, rong mơ dài từ vài chục centimet đến trên 2 mét.

Rong mơ thường bám vào vật bám nhờ đĩa bám hay hệ thống rễ bò phân nhánh. Mỗi loài rong mơ thường chỉ có một thân chính với hình trụ, sần sùi. Các nhánh chính quyết định chiều dài của rong, số lượng các nhánh chính cũng là chỉ tiêu phân loại. Hình dạng của lá của rong có những thay đổi rất lớn giữa các loài như rong lá hẹp, lá rộng, phân nhánh xẻ sâu, gắn lại với nhau thành hình răng cưa ở mép lá. Rong mơ tăng trưởng chiều dài nhờ tế bào ở ngọn nhánh. Rong mơ trưởng thành thường hình thành các cấu trúc sinh sản vào cuối tháng 4 và tháng 5 ở các vùng nhiệt đới. Rong mơ thường có vòng đời từ 1 năm đến 4 năm.

Hiện nay, ở các nước như: Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc đã đạt được một số thành công trong sản xuất giống và trồng rong mơ.

Rong mơ ngoài tự nhiên sẽ được thu về để làm nguyên liệu cho quá trình sinh sản bào tử để sản xuất giống và nuôi trồng. Tùy mỗi loài, rong mơ có thời gian phát triển khác nhau. Tại các nước trên thế giới, chỉ có 12 nhóm loài rong biển hiện đang được nuôi trồng thương phẩm chính và chiếm hơn 95% sản lượng rong biển toàn cầu cả về khối lượng và giá trị vào năm 2020. Đối với Rong mơ, hiện cũng có sản lượng đáng kể và liên tục tăng. Nếu như năm 2000, tổng sản lượng loài rong này trên toàn thế giới đạt 12,1 nghìn tấn tươi thì đến năm 2005, sản lượng nuôi trồng loài rong này đã tăng gần gấp 10 lần, đạt 115,6 nghìn tấn. Từ đó đến nay sản lượng nuôi trồng loài rong này không ngừng gia tăng.

Theo nghiên cứu, rong mơ phân bố tại vùng biển Việt Nam thường mọc trên các bờ đá và rạn san hô chết, với cường độ ánh sáng mạnh và tác động của sóng, từ mực trung triều đến độ sâu 3 - 4 mét nước tại các vùng ven bờ và ven đảo. Viện nghiên cứu hải sản đã đặt ra mục tiêu nghiên cứu, đánh giá hiện trạng phân bố và mật độ rong mơ tại các vùng biển Hải Phòng, xác định các nguyên nhân chính gây suy giảm nguồn lợi rong mơ. Đồng thời thử nghiệm các mô hình nhân giống, tái tạo và phục hồi rong mơ tại môi trường tự nhiên ở Khu bảo tồn biển Bạch Long Vĩ, qua đó có các giải pháp bảo vệ, khai thác hợp lý và phát triển bền vững loài rong mơ tại địa phương.

Mục tiêu của đề án là từ năm 2026 đến 2028 sẽ lựa chọn được từ 1 đến 2 loài rong mơ cho nhân giống và trồng phục hồi tại Khu bảo tồn biển Bạch Long Vĩ. Sản xuất được 2.000 cây giống rong mơ, bám giá thể cứng, được tạo ra từ kỹ thuật nhân giống bằng bào tử; xây dựng 1 mô hình trồng phục hồi rong mơ tại Khu bảo tồn biển Bạch Long Vĩ với quy mô phục hồi khoảng 200 m2 tại khu bảo tồn.

Việc nghiên cứu, bảo tồn và phục hồi rong mơ tại Khu bảo tồn biển Bạch Long Vĩ sẽ góp phần bảo vệ môi trường, sinh thái, phục hồi sự suy giảm nguồn lọi rong mơ tại vùng biển. Các thảm rong mơ có vai trò rất quan trọng duy trì hệ sinh thái biển. Rong mơ còn là nguồn thức ăn chính, quan trọng của loài bào ngư chín lỗ rất quý, hiếm, có giá trị kinh tế cao, đặc hữu của Hải Phòng.