Hành trình hồi sinh và đánh thức giá trị cốt lõi của đất Tây Đô

Trong dòng chảy đương đại, việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử - văn hóa không chỉ là gìn giữ bản sắc dân tộc mà còn góp phần xây dựng thành phố Cần Thơ trở thành đô thị sinh thái, văn minh, hiện đại, đậm bản sắc văn hóa sông nước.

Phát huy giá trị cốt lõi

Di tích lịch sử - văn hóa giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống xã hội, nền tảng tinh thần của cộng đồng, nguồn lực nội sinh phục vụ phát triển bền vững. Sau sáp nhập, Cần Thơ có hệ thống di tích lịch sử - văn hóa phong phú với 108 di tích được xếp hạng (gồm 1 di tích quốc gia đặc biệt, 31 di tích cấp quốc gia, 76 di tích cấp thành phố) và 16 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Đây là những công trình, địa chỉ đỏ ghi dấu quá trình khai phá vùng đất Tây Nam Bộ, đấu tranh cách mạng kiên cường của dân tộc, không gian lưu giữ giá trị văn hóa đặc sắc, phản ánh sự giao thoa, gắn bó và đoàn kết lâu đời của đồng bào người Kinh - Khmer - Hoa.

Đó cũng là nguồn tài nguyên quan trọng, góp phần bồi đắp bản sắc, hun đúc tâm hồn, cốt cách con người Cần Thơ, nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm quan trọng để thành phố phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa bền vững trong giai đoạn mới. Nhìn chung, các di tích cơ bản được quan tâm bảo vệ, tạo nền tảng pháp lý cho việc quản lý và phát huy giá trị, góp phần bồi đắp lòng yêu nước, củng cố bản sắc văn hóa và tăng cường gắn kết cộng đồng.

Phường Vị Tân là vùng đất nông nghiệp trù phú, “địa chỉ đỏ” trong bản đồ di tích của tỉnh Hậu Giang cũ. Di tích Chiến thắng Chương Thiện nằm trên địa bàn phường là nơi lưu dấu, niềm tự hào về chiến thắng 75 lượt tiểu đoàn địch năm 1973. Diện tích khu trưng bày hiện vật lên tới 1.024m2 và hơn 100 ảnh tư liệu, 117 hiện vật kháng chiến như xe tăng, máy bay, vũ khí..., di tích này là nguồn sử liệu gốc quý giá, góp phần giáo dục truyền thống quý báu cho thế hệ trẻ.

Em Nguyễn Hà Anh, sinh viên Trường Đại học Nam Cần Thơ chia sẻ: Em tự hào khi đến thăm Di tích chiến thắng Chương Thiện - biểu tượng của sức mạnh và tinh thần đấu tranh bất khuất của cha ông ta. Thông qua các hoạt động về nguồn và tham quan thực tế giúp thế hệ trẻ hiểu về lịch sử một cách sâu sắc, từ đó học tập tốt để cống hiến cho xã hội.

Còn tại phường Bình Thủy hiện có 6 di tích lịch sử - văn hóa gồm: Khu tưởng niệm Thủ khoa Bùi Hữu Nghĩa, Nhà cổ Bình Thủy, Đặc ủy An Nam Cộng sản Đảng Hậu Giang, Chùa Hội Linh, Đình Bình Thủy và Chùa Nam Nhã cùng với 1 công trình văn hóa - tín ngưỡng là Đền thờ Vua Hùng. Các di tích không tách biệt mà đã và đang trở thành không gian văn hóa, giáo dục, tâm linh, lễ hội và du lịch của địa phương.

Chủ tịch UBND phường Bình Thủy Võ Hoài Phong thông tin, công tác quản lý và phát huy giá trị di tích ở địa phương đạt được kết quả tích cực nhưng vẫn cần tiếp tục khắc phục hạn chế về nguồn lực và tác động do triều cường, ngập nước. Thời gian tới, phường từng bước chuyển hóa hệ thống di tích từ tài nguyên văn hóa thành nguồn lực phát triển, góp phần xây dựng Bình Thủy trở thành điểm đến văn hóa - du lịch đặc sắc của Cần Thơ.

Nguồn lực phát triển

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thành phố Cần Thơ thông tin, thời gian qua, các di tích đều được duy trì vệ sinh môi trường, chăm sóc cây xanh, bảo quản hiện vật, thực hiện biện pháp kỹ thuật định kỳ, nâng cao giá trị thẩm mỹ. Nhiều di tích đã được trùng tu, sửa chữa từ nguồn ngân sách nhà nước kết hợp xã hội hóa giúp cải thiện điều kiện bảo tồn và đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân, du khách.

Theo các chuyên gia, nhà quản lý, việc bảo tồn và phát huy giá trị di tích vẫn còn nhiều thách thức. Tác động của biến đổi khí hậu, triều cường, sụt lún đang ảnh hưởng trực tiếp đến một số công trình di tích lâu đời. Nguồn lực trùng tu, tôn tạo còn hạn chế, công tác xã hội hóa chưa đồng đều. Việc tu bổ, tôn tạo, phục hồi chiếm kinh phí khá lớn vì vậy cần phải có lộ trình quy hoạch cụ thể nhằm khai thác, phát huy tối đa tiềm năng trong bối cảnh hội nhập, phát triển mới...

Bà Lê Thị Thanh Giang, Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Cần Thơ đề xuất, thời gian tới cần có sự đầu tư tương xứng cho việc bảo tồn di tích lịch sử - văn hóa, đẩy mạnh xã hội hóa, thông qua giao lưu văn hóa, giao lưu nhân dân giới thiệu di tích đến với bạn bè quốc tế.

Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy Cần Thơ Trần Hồng Thắm cho rằng, cần đổi mới tư duy quản lý theo hướng hiện đại hơn, nơi di sản không chỉ được “gói ghém” để bảo vệ mà phải được “đánh thức” để trở thành nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội. Do đó, các bên liên quan cần tiếp tục kiện toàn bộ máy quản lý gắn liền với chính sách đãi ngộ thỏa đáng; tạo đột phá trong xã hội hóa và khai thác giá trị kinh tế di sản, bảo tồn chủ động bằng cách đa dạng hóa nguồn vốn đầu tư. Mặt khác, địa phương kiên định mục tiêu bảo tồn tính nguyên bản và giá trị cốt lõi, thiết lập cơ chế giám sát đa tầng với sự tham gia của nhà khoa học, chuyên gia văn hóa và cộng đồng dân cư.

Khai thác thông minh các di tích, di sản văn hóa sẽ là nhịp cầu đưa Cần Thơ vươn tới mục tiêu phát triển kinh tế xanh và bền vững, thoát khỏi diện mạo của những “di sản tĩnh”. Bảo tồn để phát triển - phát triển để bảo tồn tốt hơn" là con đường tất yếu để văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, động lực và nguồn lực nội sinh cho sự phát triển toàn diện của thành phố Cần Thơ trong giai đoạn mới.