“Hộ chiếu xanh” thúc đẩy xuất khẩu bền vững vào thị trường Malaysia

Chuyển đổi xanh, đáp ứng tiêu chuẩn ESG và chứng nhận Halal là tấm “hộ chiếu” giúp doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu bền vững vào thị trường Malaysia cũng như các quốc gia Hồi giáo khác. Đây là nội dung được các đại biểu chia sẻ tại Hội thảo “Đẩy mạnh sản xuất xanh và xuất khẩu bền vững cho hàng hóa Việt Nam thâm nhập vào thị trường Malaysia” do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp Tổng Lãnh sự quán Malaysia tại TP. Hồ Chí Minh và Cục Xúc tiến Thương mại Malaysia tại TP. Hồ Chí Minh (MATRADE) tổ chức, ngày 23/4.

Ông Lê Anh Hoàng, Phó Giám đốc Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP. Hồ Chí Minh cho biết: Quan hệ hợp tác Việt Nam - Malaysia đang ở giai đoạn phát triển tốt đẹp nhất sau khi được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện vào tháng 11/2024. Hợp tác thương mại hai chiều giữa Việt Nam và Malaysia liên tục ghi nhận những tín hiệu tích cực.

Theo số liệu Hải quan Việt Nam năm 2025, tổng kim ngạch thương mại song phương đã vượt mốc 15 tỷ USD, trong đó xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang thị trường này đạt 4,8 tỷ USD. Hàng hóa Việt Nam vẫn còn dư địa tăng trưởng lớn tại Malaysia do sự gần gũi về văn hóa tiêu dùng và mức độ rào cản tương đối thấp. Hai quốc gia đang cùng nỗ lực hướng tới mục tiêu kim ngạch thương mại song phương đạt mức 25 tỷ USD vào năm 2030.

Tuy nhiên, ông Lê Hoàng Anh cũng nhìn nhận, trước làn sóng chuyển đổi xanh đang lan rộng trên toàn cầu, đặc biệt là sự hưởng ứng từ cộng đồng các quốc gia Hồi giáo và Malaysia thông qua các chính sách ưu đãi cho sản phẩm đạt tiêu chuẩn ESG, bài toán đặt ra cho doanh nghiệp Việt là làm thế nào để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe này nhằm gia tăng năng lực cạnh tranh. Trên thực tế, việc kết hợp tiêu chuẩn Halal với tiêu chuẩn xanh vẫn là thách thức đối với doanh nghiệp Việt Nam, nhất là khối doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nguyên nhân do hạn chế về vốn đầu tư, chưa nắm bắt quy trình sản xuất sạch và thiếu hệ thống dữ liệu minh bạch để tái chứng nhận định kỳ.

Chia sẻ dư địa thúc đẩy thương mại, ông Firdauz Othman, Tổng Lãnh sự Malaysia tại TP. Hồ Chí Minh cho biết, thị trường Halal là một lĩnh vực năng động và đang phát triển nhanh chóng. Không chỉ thu hút người tiêu dùng Hồi giáo, sản phẩm Halal cũng được người tiêu dùng không theo đạo Hồi đánh giá cao nhờ các tiêu chuẩn khắt khe về chất lượng, an toàn và tính bền vững. Tổng giá trị của thị trường Halal toàn cầu bao gồm thực phẩm và đồ uống, dược phẩm, mỹ phẩm, tài chính, du lịch và logistics dự kiến sẽ đạt quy mô 20 nghìn tỷ USD vào năm 2028.

Trước cơ hội thị trường rộng mở, ông Firdauz Othman đánh giá cao “Đề án Tăng cường hợp tác quốc tế để xây dựng và phát triển ngành Halal Việt Nam đến năm 2030” của Chính phủ Việt Nam. Phía Malaysia luôn sẵn sàng đóng vai trò là cửa ngõ chiến lược để doanh nghiệp Việt Nam tiến vào thị trường Halal toàn cầu. Hội chợ Malaysia International Halal Showcase (MIHAS 2026) diễn ra vào tháng 9/2026 tại Kuala Lumpur là một trong những nền tảng kết nối giao thương Halal lớn nhất thế giới mà doanh nghiệp Việt Nam không nên bỏ lỡ.

Đại diện Thương vụ Việt Nam tại Malaysia Ngô Quang Hưng chỉ ra những khoảng trống thị trường đầy tiềm năng cho hàng Việt. Theo đó, dù chăn nuôi gia cầm rất phát triển, Malaysia lại đang thiếu hụt nguồn cung rau củ khi tỷ lệ tự cung chỉ đạt mức 60%. Các mặt hàng nông, thủy sản của Việt Nam như gạo, rau lá xanh, dừa và cá tra chế biến hoàn toàn có cơ hội thâm nhập thị trường này.

Tuy nhiên, để nắm bắt cơ hội, hàng hóa xuất khẩu phải tuân thủ nghiêm ngặt khung tiêu chuẩn ESG mà Malaysia đã bắt đầu áp dụng từ năm 2023, và đặc biệt lưu ý đến quy định trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) áp dụng cho toàn bộ sản phẩm kể từ năm 2026. Đổi lại, các sản phẩm đạt chứng chỉ ESG và Halal sẽ được hưởng nhiều chính sách ưu đãi tài chính hấp dẫn từ chính phủ Malaysia, bao gồm việc giảm từ 5 đến 10% thuế quan và cắt giảm lên đến 20% phí kiểm duyệt nhập khẩu.

Phân tích mối liên kết mật thiết giữa tiêu chuẩn xanh và Halal, bà Zaimah Osman, Lãnh sự Thương mại MATRADE tại TP. Hồ Chí Minh cho biết: Việc đạt được chứng nhận Halal hiện nay chính là một bước đi chiến lược, đồng thời là công cụ giảm thiểu rủi ro thiết yếu giúp doanh nghiệp dễ dàng đáp ứng các yêu cầu toàn cầu về ESG và bộ tiêu chuẩn ISO (như ISO 9001 và ISO 22000). Những giá trị tiêu chuẩn của Halal như khả năng truy xuất nguồn gốc, quy trình sản xuất không gây hại, gắn liền với trách nhiệm xã hội và quản trị minh bạch hoàn toàn tương thích với các nguyên tắc cốt lõi của chuỗi cung ứng bền vững cũng như mục tiêu phát triển của Liên Hợp Quốc (SDG 2030).

Ở vai trò tổ chức chứng nhận, ông Muhammad Naim bin Aziz, Trung tâm Chứng nhận Halal Malaysia (JAKIM) thông tin: Xu hướng tiêu dùng của cộng đồng người Hồi giáo đang dịch chuyển mạnh từ sự quan tâm đến yếu tố Halal thuần túy sang mô hình kết hợp đạo đức và bền vững; động lực chính của xu hướng này đến từ thế hệ Gen Z và người tiêu dùng khu vực thành thị. Riêng người tiêu dùng tại Malaysia ngày càng ưu tiên các sản phẩm sử dụng bao bì thân thiện môi trường và bảo đảm quyền lợi động vật.

Ông Muhammad Naim bin Aziz cũng lưu ý các doanh nghiệp Việt Nam về quy định pháp lý nghiêm ngặt, trong đó bắt buộc tất cả thực phẩm và hàng hóa có nhãn Halal, nhập khẩu vào Malaysia đều phải được chứng nhận bởi các tổ chức nước ngoài do JAKIM công nhận. Hàng hóa cũng bắt buộc phải in rõ tên của tổ chức chứng nhận đó trên bao bì. Lợi ích kép khi doanh nghiệp đầu tư chuyển đổi xanh một cách thực chất, không chỉ nâng tầm giá trị thương hiệu và chinh phục thành công thị trường Malaysia mà còn là tấm “hộ chiếu” tham gia hệ sinh thái Halal toàn cầu.