Hoa sen đất sét lên ngôi trong mùa Tết đô thị

Tại phường Thuận An, TP. Hồ Chí Minh, hoa sen làm từ đất sét đang thu hút khách hàng trong dịp Tết, phục vụ nhu cầu trưng bày và biếu tặng đầu Xuân. Không chỉ đáp ứng nhu cầu trang trí và quà biếu, sản phẩm này còn phản ánh xu hướng tiêu dùng hướng tới các giá trị văn hóa bền vững trong đời sống đô thị hiện đại.

Trong căn nhà nhỏ được tận dụng làm xưởng, chị Đàm Thị Ly, trú tại phường Thuận An, tất bật với các công đoạn tạo hình, lên màu cho những đóa sen đất sét. Dưới bàn tay khéo léo của người thợ, những khối đất ban đầu thô cứng dần trở thành các cành sen mềm mại, màu sắc tự nhiên, có độ chân thật cao. Nhiều khách hàng cho biết, nếu chỉ quan sát bằng mắt thường, rất khó phân biệt đây là hoa được làm từ đất sét.

Theo chị Ly, nguyên liệu chính để làm hoa sen đất sét được nhập từ các đầu mối cung ứng trong nước, kết hợp với một số loại đất, màu và phụ kiện chuyên dụng nhập khẩu từ Thái Lan và Nhật Bản. Việc lựa chọn vật liệu kỹ lưỡng giúp sản phẩm có độ bền cao, hạn chế nứt gãy, phai màu trong quá trình sử dụng lâu dài.

Quy trình làm hoa sen đất sét đòi hỏi nhiều công đoạn thủ công và thời gian. Từ khâu pha đất, nhào nặn, cán mỏng, ép khuôn cánh hoa, nhụy, đài, đến tạo dáng bằng dây kẽm rồi ghép thành bông hoàn chỉnh, tất cả đều được thực hiện bằng tay. Trong số đó, công đoạn lên màu được xem là yếu tố quyết định chất lượng và “thần thái” của sản phẩm.

Theo chị Đàm Thị Ly, để hoàn thiện một bó hoa sen đất sét từ 5 đến 7 bông, người thợ phải mất trung bình từ 7 đến 10 ngày làm việc liên tục. Mỗi cánh hoa cần khoảng một ngày để tạo hình, sau đó phải chờ khô và tô màu nhiều lớp. Với những sản phẩm có mức độ chi tiết cao, thời gian hoàn thiện có thể kéo dài hơn hai tuần.

Chính vì sự kỳ công này, giá bán hoa sen đất sét cao hơn so với nhiều loại hoa trang trí thông thường. Hiện nay, một bông sen đơn có giá từ vài trăm nghìn đồng; các chậu sen hoặc bó hoa hoàn chỉnh dùng trưng Tết hoặc làm quà biếu có giá dao động từ khoảng 500.000 đồng đến 8 triệu đồng, tùy kích thước, số lượng hoa và mức độ chi tiết.

Hiện thu nhập bình quân từ nghề làm hoa sen đất sét của chị Ly đạt khoảng 15–20 triệu đồng mỗi tháng. Do lượng đơn hàng tăng vào dịp cao điểm cuối năm, chị đã thuê thêm hai người phụ để hỗ trợ các công đoạn sản xuất. Sản phẩm hiện được tiêu thụ chủ yếu thông qua mạng xã hội Facebook. Thời gian đầu, do ít người biết đến, lượng khách đặt mua chưa nhiều; tuy nhiên, khi chất lượng và tính thẩm mỹ của sản phẩm ngày càng hoàn thiện, số lượng khách theo dõi và đặt hàng tăng dần theo thời gian.

Theo ghi nhận, khách mua hoa sen đất sét chủ yếu là các hộ gia đình ở khu vực đô thị, cán bộ, công chức, tiểu thương và một số doanh nghiệp nhỏ đặt làm quà biếu cuối năm. Ngoài khách lẻ đến trực tiếp, phần lớn đơn hàng được đặt qua mạng xã hội, đặc biệt tăng mạnh từ khoảng một tháng trước Tết.

Dù giá không thấp, sản phẩm vẫn được thị trường đón nhận. Chị Bùi Vương Tuyền, người dân phường Thủ Dầu Một, cho biết chị lựa chọn sen đất sét để trưng Tết vì sản phẩm có nét thanh nhã, bền đẹp, không phải thay mới sau vài ngày như hoa tươi. Theo chị, mức giá cao hơn nhưng phù hợp với những gia đình coi trọng giá trị thẩm mỹ và ý nghĩa tinh thần.

Chị Huỳnh Thị Thanh Trúc, người dân phường Thuận An, cho biết thị trường hoa trang trí đã xuất hiện nhiều sản phẩm thủ công, tuy nhiên để tạo được hoa sen có hình dáng và màu sắc gần với hoa thật là điều không phổ biến. Theo chị, các sản phẩm sen đất sét có đường nét thanh mảnh, bố cục hài hòa, tạo cảm giác sinh động và có chiều sâu khi trưng bày. Doanh nghiệp nhà chị cũng lựa chọn hoa sen đất sét làm quà biếu đối tác nước ngoài vào dịp cuối năm vì sản phẩm  mang đậm yếu tố văn hóa, phù hợp để giới thiệu hình ảnh Việt Nam thông qua một sản phẩm thủ công truyền thống.

Hiện nay, thị trường tiêu thụ hoa sen đất sét chủ yếu tập trung tại TP. Hồ Chí Minh và các khu vực lân cận. Một số sản phẩm cũng được khách hàng ở các tỉnh đặt mua làm quà biếu. Tuy nhiên, do kích thước tương đối lớn và yêu cầu đóng gói cẩn thận, việc vận chuyển đi xa hoặc xuất khẩu vẫn còn gặp nhiều khó khăn.

Về lâu dài, chị Đàm Thị Ly cho biết đang từng bước cải tiến mẫu mã theo hướng gọn nhẹ hơn, đồng thời phát triển các dòng sản phẩm sáng tạo phù hợp với nhu cầu của khách hàng trong và ngoài nước. Bên cạnh đó, chị dự kiến mở các lớp hướng dẫn làm hoa đất sét nhằm lan tỏa nghề thủ công, đồng thời tạo thêm việc làm và nguồn thu nhập cho những người yêu thích lĩnh vực này.