Hoàn thiện hồ sơ Luật Khí tượng thủy văn (sửa đổi) đáp ứng yêu cầu mới trong thực tiễn

Ngày 8/10 tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Hội nghị tham vấn chính sách Luật Khí tượng thủy văn (sửa đổi) được tổ chức với sự chủ trì của Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Lê Trọng Yên và Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi. Tham dự hội nghị có đại diện các cơ quan, đơn vị liên quan; các chuyên gia, nhà khoa học, đại diện Hội Khí tượng Thủy văn Việt Nam, địa phương, doanh nghiệp và các cơ quan báo chí. Hội nghị nhằm lấy ý kiến đối với Hồ sơ chính sách Luật Khí tượng thủy văn (sửa đổi), qua đó tiếp thu, hoàn thiện các chính sách trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Lê Trọng Yên cho biết, việc xây dựng Luật Khí tượng thủy văn (sửa đổi) được thực hiện trên cơ sở tổng kết, đánh giá quá trình triển khai Luật Khí tượng thủy văn năm 2015, đồng thời nghiên cứu các yêu cầu mới đặt ra trong thực tiễn và những định hướng mới trong công tác quản lý nhà nước.

Thứ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung trao đổi, làm rõ những vấn đề thực tiễn chưa được quy định đầy đủ, đồng thời cho ý kiến về sự cần thiết, phạm vi, đối tượng điều chỉnh, các nhóm chính sách và giải pháp được đề xuất trong Hồ sơ chính sách, nhằm bảo đảm các quy định sau khi được ban hành có tính khả thi và đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong tình hình mới.

Đồng thời, Thứ trưởng Lê Trọng Yên yêu cầu Cục Khí tượng Thủy văn, Vụ Pháp chế và các đơn vị liên quan tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại hội nghị; rà soát các định hướng của Đảng, cơ sở pháp lý và thực tiễn, kết quả đánh giá việc thi hành Luật Khí tượng thủy văn năm 2015 để tiếp tục hoàn thiện Hồ sơ chính sách. Trong quá trình hoàn thiện, cần bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các luật và chính sách có liên quan, không để xảy ra chồng chéo. Cùng với đó, tiếp tục nghiên cứu các vấn đề về tổ chức, nguồn lực, dữ liệu, năng lực hoạt động khí tượng thủy văn, quốc phòng, an ninh và các yêu cầu mới đặt ra trong thực tiễn.

"Việc tổ chức tham vấn chính sách từ sớm có ý nghĩa quan trọng trong quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách pháp luật. Các ý kiến đóng góp tại hội nghị là cơ sở để cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, tiếp thu, giải trình và hoàn thiện Hồ sơ chính sách Luật Khí tượng thủy văn (sửa đổi), bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất, khả thi và đáp ứng yêu cầu thực tiễn", Thứ trưởng Lê Trọng Yên nhấn mạnh.

Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Tạ Đình Thi đánh giá cao việc tổ chức tham vấn chính sách từ sớm, qua đó tăng cường sự phối hợp giữa cơ quan xây dựng chính sách và cơ quan thẩm tra. Theo ông Tạ Đình Thi, quá trình sửa đổi Luật cần tiếp tục đổi mới tư duy, hiện đại hóa lĩnh vực khí tượng thủy văn, đồng thời khai thác tốt hơn giá trị của dữ liệu, thông tin khí tượng thủy văn phục vụ công tác quản lý, điều hành và phát triển kinh tế - xã hội. Một trong những nội dung cần được nghiên cứu là toàn bộ chuỗi hoạt động từ quan trắc, truyền nhận, xử lý, khai thác và sử dụng dữ liệu, bảo đảm thông tin khí tượng thủy văn được cung cấp chính xác, kịp thời, phục vụ hiệu quả quá trình ra quyết định.

"Nghiên cứu các vấn đề về quản lý, phân cấp, phân quyền; huy động và sử dụng nguồn lực; ứng dụng công nghệ mới, công nghệ cao và chuyển đổi số; chia sẻ, khai thác dữ liệu; phát triển nguồn nhân lực, đào tạo và chính sách sử dụng nhân lực. Đồng thời, cần bảo đảm sự thống nhất với các luật, chính sách có liên quan, hạn chế chồng chéo và bảo đảm tính khả thi của các quy định", ông Tạ Đình Thi đề nghị.

Đóng góp ý kiến tại hội nghị, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thục, đại diện Hội Khí tượng Thủy văn Việt Nam thống nhất với 3 nhóm chính sách do cơ quan soạn thảo đề xuất, đồng thời đề nghị nghiên cứu cách tiếp cận Luật theo toàn bộ chuỗi hoạt động khí tượng thủy văn, từ quan trắc, truyền nhận và quản trị dữ liệu, phân tích và giám sát biến đổi khí hậu, dự báo và cảnh báo đến cung cấp thông tin, dịch vụ khí tượng thủy văn, dịch vụ khí hậu và hỗ trợ ra quyết định.

Đối với hoạt động quan trắc, Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thục cho rằng, cần tiếp tục hiện đại hóa, tự động hóa và huy động các nguồn lực xã hội; đồng thời phân biệt giữa mạng lưới trạm khí tượng thủy văn quốc gia với hệ thống quan trắc khí tượng thủy văn quốc gia. Trong đó, mạng lưới quốc gia giữ vai trò nền tảng, tham chiếu; hệ thống quan trắc có thể tích hợp các mạng lưới chuyên ngành, địa phương, doanh nghiệp và các nguồn quan trắc khác nếu đáp ứng yêu cầu về chất lượng.

Theo ý kiến của Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thục, cần chú trọng các nguyên tắc về chất lượng dữ liệu, tính liên tục, khả năng truy xuất nguồn gốc và kết nối, chia sẻ dữ liệu; đồng thời phân định hợp lý giữa các quy định mang tính nguyên tắc trong Luật với các tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy trình kỹ thuật để bảo đảm tính ổn định của Luật trước sự phát triển nhanh của công nghệ.

Về dữ liệu, cần coi hoạt động truyền nhận, kiểm soát chất lượng, chuẩn hóa, lưu trữ, kết nối và chia sẻ là một bộ phận quan trọng trong hạ tầng thông tin khí tượng thủy văn; đồng thời nghiên cứu quy định rõ trách nhiệm cung cấp, chia sẻ dữ liệu của các cơ quan, địa phương, chủ đầu tư và các mạng lưới quan trắc chuyên ngành. Một nội dung được các đại biểu quan tâm là định hướng chuyển từ dự báo, cảnh báo chủ yếu dựa trên hiện tượng sang dự báo, cảnh báo dựa trên tác động và rủi ro.

Giáo sư, Tiến sĩ Trần Thục cũng cho rằng, dự báo truyền thống tập trung trả lời các câu hỏi về hiện tượng xảy ra ở đâu, khi nào và với cường độ như thế nào; trong khi dự báo dựa trên tác động cần cung cấp thêm thông tin về đối tượng có thể bị ảnh hưởng, mức độ tác động và thời điểm cần hành động. Để thực hiện hiệu quả phương thức này, cần có sự kết nối giữa thông tin về hiểm họa, mức độ phơi lộ, tính dễ bị tổn thương, tác động và rủi ro với nhu cầu ra quyết định; trong đó, cơ quan khí tượng thủy văn cung cấp thông tin quan trắc, phân tích, dự báo hiểm họa, xác suất và mức độ bất định.

Tại hội nghị, Phó Cục trưởng Cục Khí tượng Thủy văn Hoàng Đức Cường báo cáo Hồ sơ chính sách Luật Khí tượng thủy văn (sửa đổi), tập trung vào 3 nhóm chính sách trọng tâm là: Hoàn thiện, bổ sung các quy định về hoạt động của mạng lưới trạm khí tượng thủy văn, theo hướng đồng bộ, hiện đại hóa công nghệ quan trắc, đẩy mạnh tự động hóa, ứng dụng công nghệ số và huy động các nguồn lực hợp pháp cho đầu tư, phát triển mạng lưới; hoàn thiện các quy định về dự báo, cảnh báo khí tượng thủy văn phục vụ dự báo tác động và tài nguyên khí hậu, từng bước chuyển từ phương thức dự báo, cảnh báo dựa chủ yếu trên hiện tượng sang dự báo, cảnh báo dựa trên tác động và rủi ro, đáp ứng tốt hơn yêu cầu phòng, chống thiên tai và phục vụ phát triển kinh tế - xã hội; hoàn thiện thể chế về huy động, quản lý và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho hoạt động khí tượng thủy văn, phục vụ công tác phòng, chống thiên tai, phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời góp phần bảo đảm quốc phòng, an ninh.

Các nhóm chính sách được đề xuất nhằm tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý cho hoạt động khí tượng thủy văn, đáp ứng yêu cầu hiện đại hóa mạng lưới quan trắc, nâng cao chất lượng dự báo, cảnh báo và khai thác hiệu quả nguồn lực phục vụ phát triển đất nước.

Các ý kiến tại hội nghị tập trung vào những nội dung có ý nghĩa trực tiếp đối với quá trình hoàn thiện chính sách, như quản lý, kết nối và chia sẻ dữ liệu khí tượng thủy văn; hiện đại hóa mạng lưới quan trắc; ứng dụng công nghệ số và công nghệ mới; dự báo, cảnh báo dựa trên tác động và rủi ro; cơ chế huy động, quản lý và sử dụng nguồn lực; phát triển nguồn nhân lực và tăng cường phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị.

Các đại biểu cũng lưu ý yêu cầu bảo đảm tính đồng bộ của Luật Khí tượng thủy văn (sửa đổi) với hệ thống pháp luật có liên quan, tránh chồng chéo, đồng thời phân định phù hợp giữa quy định pháp luật và các yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn, quy chuẩn, quy trình chuyên môn...