Hội chợ Mùa Xuân 2026: Thương mại điện tử trước ngưỡng chuyển sang phát triển xanh

Trong bối cảnh kinh tế số tăng trưởng nhanh, thương mại điện tử đã trở thành một trụ cột của hệ thống phân phối hiện đại, tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, hiệu quả vận hành chuỗi cung ứng và trải nghiệm người tiêu dùng. Song song với cơ hội mở rộng thị trường là các yêu cầu mới về kỷ cương thị trường, minh bạch thông tin, bảo vệ người tiêu dùng, truy xuất trách nhiệm, cũng như thúc đẩy mô hình tăng trưởng xanh, tuần hoàn trong toàn bộ chuỗi giá trị số.

Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương chỉ đạo Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương) tổ chức Diễn đàn “Toàn cảnh Thương mại điện tử: Nâng cao năng lực quản lý – Định hướng phát triển xanh, bền vững”, nhằm tạo diễn đàn đối thoại thực chất giữa cơ quan quản lý, địa phương, doanh nghiệp và nền tảng để thống nhất cách hiểu và cách làm, thúc đẩy thương mại điện tử phát triển an toàn, minh bạch, bền vững.

Theo Bộ Công Thương, mục tiêu của diễn đàn tập trung vào ba mục tiêu xuyên trọng tâm là nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về thương mại điện tử theo hướng hiện đại, minh bạch, cạnh tranh lành mạnh và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng; đồng thời thể hiện rõ tinh thần đồng hành, hỗ trợ và tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người dân khi tham gia thị trường số.

Định hướng phát triển thương mại điện tử xanh, bền vững, gắn với nâng cao năng lực cạnh tranh chuỗi cung ứng: tối ưu logistics – vận hành; chuẩn hóa dữ liệu hàng hóa, truy xuất nguồn gốc; giảm chi phí giao dịch; mở rộng thị trường ổn định, dài hạn.

Cùng với đó, tăng cường kết nối “Trung ương – địa phương – doanh nghiệp – nền tảng”, thiết lập cơ chế phối hợp, chia sẻ thông tin và hỗ trợ triển khai; tạo kênh đối thoại thường xuyên, tiếp nhận kiến nghị và hỗ trợ trực tiếp trong xây dựng kế hoạch, triển khai hoạt động thương mại điện tử an toàn, hiệu quả.

Bộ Công Thương cho biết: Nội dung diễn đàn tập trung giới thiệu một số điểm mới trong công tác quản lý hoạt động thương mại điện tử.

Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 thiết lập khung pháp lý toàn diện cho hệ sinh thái thương mại điện tử, bao quát đầy đủ chủ thể tham gia và các hình thái hoạt động mới, qua đó nâng cấp đáng kể so với cơ chế điều chỉnh chủ yếu ở cấp nghị định trước đây. Luật định vị rõ các mô hình thương mại điện tử – từ nền tảng bán hàng trực tiếp đến mô hình nhiều bên, đồng thời gia tăng trách nhiệm của nền tảng trong rà soát tuân thủ, bảo vệ người tiêu dùng, hỗ trợ thu hồi sản phẩm vi phạm và lưu trữ dữ liệu giao dịch phục vụ hoạt động kiểm tra, giám sát.

Một điểm nhấn quan trọng là Luật mở rộng nghĩa vụ đối với mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử và các nền tảng tích hợp, đi kèm cơ chế nhằm hạn chế lạm dụng vị thế để bảo đảm môi trường cạnh tranh lành mạnh. Luật cũng đặt ra yêu cầu định danh/xác thực người bán (cả trong nước và nước ngoài), siết kỷ luật thị trường và tăng khả năng truy vết trách nhiệm khi phát sinh vi phạm. Với các hình thức bán hàng mới, Luật bổ sung quy định đối với livestream và tiếp thị liên kết, tập trung vào minh bạch thông tin, quản lý nội dung quảng bá và tăng cường bảo vệ người tiêu dùng.

Đối với thương mại điện tử xuyên biên giới, Luật làm rõ trách nhiệm của nền tảng nước ngoài trong việc thành lập hoặc ủy quyền pháp nhân tại Việt Nam để thực hiện nghĩa vụ liên quan (như tuân thủ pháp luật, phối hợp xử lý tranh chấp và các nghĩa vụ tài chính theo quy định). Bên cạnh đó, Luật bổ sung trách nhiệm tối thiểu đối với dịch vụ hỗ trợ thương mại điện tử (logistics, thanh toán…), thiết lập cơ chế phản ứng nhanh với nền tảng vi phạm; hoàn thiện quy định về hợp đồng điện tử đặt hàng và hợp đồng tự động. Đồng thời, Luật hướng tới tăng hiệu lực quản lý nhà nước thông qua việc thiết lập hệ thống quản lý và cơ sở dữ liệu thương mại điện tử, tạo nền tảng cho phát triển thị trường, và mở đường cho các chính sách hỗ trợ phù hợp đối với vùng khó khăn, nhóm yếu thế, doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh…

Liên quan đến định hướng phát triển thương mại điện tử xanh, bền vững và hướng dẫn địa phương triển khai, Bộ Công Thương cho hay: Định hướng của Đảng, Chính phủ thương mại điện tử là lĩnh vực tiên phong của nền kinh tế số, phát triển theo hướng xanh, tuần hoàn, bền vững, tối ưu toàn bộ quá trình từ sản xuất – kinh doanh – logistics – trải nghiệm người tiêu dùng; bảo đảm hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường. Trong đó, doanh nghiệp và người tiêu dùng là lực lượng trung tâm; Nhà nước giữ vai trò quản lý, phát triển hạ tầng và tạo điều kiện để thị trường phát triển bền vững.

Đồng thời, Diễn đàn tập trung hướng dẫn cụ thể để các địa phương xây dựng/hoàn thiện Kế hoạch phát triển thương mại điện tử cấp tỉnh giai đoạn 2026–2030 và kế hoạch năm 2026, bám sát định hướng quốc gia; xác định mục tiêu, nhiệm vụ, sản phẩm đầu ra; phân công rõ trách nhiệm cơ quan chủ trì/phối hợp và nguồn lực thực hiện.

Lựa chọn danh mục nhiệm vụ/đề án ưu tiên (như phát triển nguồn nhân lực, hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ/hộ kinh doanh, logistics – thanh toán, truy xuất nguồn gốc, chuyển đổi số chợ truyền thống…), bảo đảm có tiêu chí đánh giá và cơ chế giám sát.

Cùng đó, đăng ký tham gia và đề xuất đề án thuộc Chương trình phát triển thương mại điện tử quốc gia năm 2027, bảo đảm đúng hồ sơ, quy trình, đầu mối và tiến độ; tăng cường phối hợp “Trung ương – địa phương – doanh nghiệp – nền tảng” để triển khai hiệu quả.

Đặc biệt, ưu tiên thu hẹp khoảng cách vùng miền, thúc đẩy thương mại điện tử ở nông thôn, vùng sâu vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số; hỗ trợ tiêu thụ sản phẩm địa phương và mở rộng giao dịch thương mại điện tử xuyên biên giới.

Tiếp nối phần định hướng và hướng dẫn triển khai, Diễn đàn dành thời gian địa phương và đại diện hộ kinh doanh chia sẻ kinh nghiệm. Cụ thể, Sở Công Thương chia sẻ mô hình quản lý và phát triển thương mại điện tử tại địa phương (cách làm, công cụ, cơ chế phối hợp, kết quả và bài học kinh nghiệm có thể nhân rộng).

Một hộ kinh doanh chia sẻ mô hình ứng dụng thương mại điện tử hiệu quả (tổ chức bán hàng đa kênh, chuẩn hóa thông tin sản phẩm, vận hành – logistics, chăm sóc khách hàng, tuân thủ quy định), từ đó cung cấp kinh nghiệm “làm được ngay” cho cộng đồng doanh nghiệp và hộ kinh doanh.