Hơn 1.800 ha đất rừng ở Lâm Đồng bị lấn chiếm trái phép

Tháo dỡ một căn nhà được xây dựng trái phép trên đất lâm nghiệp. Ảnh: TTXVN phát

Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Đắk N’tao, một doanh nghiệp nhà nước trực thuộc UBND tỉnh Lâm Đồng đang được giao quản lý, bảo vệ gần 11.200 ha rừng, đất lâm nghiệp. Theo báo cáo rà soát mới nhất, tổng diện tích đất có rừng doanh nghiệp này đang được giao quản lý, bảo vệ hơn 8.300 ha, phần còn lại là đất chưa có rừng. 

Đáng chú ý, trong số gần 2.900 ha đất chưa có rừng, hiện có hơn 1.800 ha bị người dân lấn, chiếm, canh tác và sinh sống trái phép. Qua rà soát, Công ty Đắk N’tao xác định có gần 850 hộ dân đang lấn chiếm hơn 1.500 ha đất lâm nghiệp, phần còn lại (gần 340 ha) chưa xác định được đối tượng canh tác, lấn, chiếm. Phần lớn diện tích bị lấn, chiếm, canh tác và sinh sống trái phép này đã diễn ra từ nhiều năm trước, nhất là trước thời điểm Chính phủ ban hành lệnh đóng cửa rừng (năm 2016). 

Liên quan tới việc xử lý trách nhiệm của các tập thể, cá nhân liên quan, từ năm 2019 đến nay, Công ty Đắk N’tao đã tổ chức kiểm điểm, kỷ luật đối với 24 cán bộ, công nhân viên; trong đó, có nhiều trường hợp bị cách chức, cảnh cáo, khiển trách, hạ bậc lương... 

Hiện, việc xử lý các trường hợp lấn, chiếm, canh tác và sinh sống trái phép trên đất rừng của Công ty Đắk N’tao vẫn rất khó khăn. Công ty đang tập trung quản lý, hạn chế tình trạng lấn, chiếm đất và đưa phần lớn các diện tích không có rừng vào khoanh nuôi, tái sinh rừng. Đối với các diện tích đất trống không có cây gỗ tái sinh, công ty đưa vào kế hoạch trồng rừng tập trung nhằm tái sinh rừng, hạn chế tình trạng lấn, chiếm đất. 

Đối với các diện tích đang bị người dân lấn, chiếm, canh tác và sinh sống trái phép trước ngày 1/7/2014, công ty đang đưa vào kế hoạch trồng rừng theo phương thức nông – lâm kết hợp, trồng cây phân tán theo quy định hoặc tuyên truyền, vận động người dân tham gia trồng rừng tập trung theo kế hoạch phát triển rừng của công ty. 

Cũng theo báo cáo của Công ty Đắk N’tao, tình trạng người dân lấn, chiếm đất lâm nghiệp hiện nay vẫn đang diễn biến phức tạp. Việc trồng lại rừng trên các diện tích đất lâm nghiệp bị người dân lấn, chiếm gặp nhiều khó khăn do người dân lén lút phá bỏ, nhổ trộm, thậm chí trồng xen các loại cây khác để với mục đích tranh chấp, lấn chiếm đất. 

Điển hình như tại khoảnh 8, tiểu khu 1674 (thuộc địa giới xã Quảng Sơn, tỉnh Lâm Đồng), hiện có khoảng 9 ha đã bị người dân lấn chiếm. Xung quanh diện tích này, một hàng rào kiên cố được dựng lên, cây mắc ca trồng thành hàng thẳng tắp. Thậm chí, các đối tượng lấn chiếm đất còn dựng cả chòi canh và lắp camera giám sát, như một cách khẳng định chủ quyền đối với đất đai tại khu vực này. 

Tương tự, tại vùng lõi tiểu khu 1616 (thuộc địa giới xã Trường Xuân, tỉnh Lâm Đồng), khoảng 3 ha rừng cũng đã bị phá bỏ, lấn chiếm đất. Dù tháng 7/2025, Công ty Đắk N’Tao đã tiến hành trồng thông nhằm tái sinh rừng, nhưng ngay cạnh mỗi gốc thông, các đối tượng lại trồng xen một loại cây khác như gáo vàng, lõi thọ... để tiếp tục lấn, chiếm, tranh chấp đất.

Theo anh Nguyễn Minh Dương, nhân viên quản lý, bảo vệ rừng của Công ty Đắk N’tao, tại khu vực này và nhiều khu vực khác, khi công ty trồng rừng trên các diện tích đất trống để tái sinh rừng và hạn chế tình trạng lấn, chiếm đất đai thì một số đối tượng lén lút nhổ bỏ, phá hoại. Thậm chí, một số đối tượng còn trồng các loại cây khác xen vào để khẳng định chủ quyền. Việc xử lý các hành vi này rất khó khăn vì cần thực hiện nhiều thủ tục, quy trình mới giải tỏa, nhổ bỏ được cây trồng, đồng thời dễ kéo theo nhiều hệ lụy phức tạp về an ninh – trật tự. 

Báo cáo với đoàn giám sát của Hội đồng nhân dân tỉnh Lâm Đồng vào cuối tháng 4 vừa qua, ông Bùi Đức Luân, Giám đốc Công ty TNHH MTV Đắk N’Tao cho biết, hiện việc phá rừng, lấn chiếm đất rừng tại đơn vị không còn xảy ra trên quy mô lớn. Tuy nhiên, các đối tượng vẫn tiếp tục phá rừng tự nhiên, đồng thời lấn, chiếm đất rừng với quy mô nhỏ lẻ. Nhiều đối tượng rất am hiểu về việc phá bao nhiêu diện tích để không bị xử lý hình sự. Việc phá chủ yếu tại các đầu rẫy (khu vực tiếp giáp giữa rừng của đơn vị với nương rẫy của người dân) nên rất khó khăn trong công tác quản lý, bảo vệ rừng cũng như xử lý các hành vi vi phạm. 

Thêm nữa, đối với hầu hết các vụ vi phạm gần đây, công ty đều phát hiện kịp thời, lập biên bản vi phạm ban đầu và báo cáo ngành chức năng, chính quyền địa phương để xử lý. Tuy nhiên, việc xử lý dứt điểm tình trạng chiếm đất lâm nghiệp trên lâm phần công ty quản lý còn hạn chế, chưa đi đến kết quả cuối cùng. 

Bên cạnh đó, tình trạng dân di cư tự do vào sinh sống trong rừng trên lâm phần công ty quản lý còn nhiều, các đối tượng vi phạm rất manh động, dùng mọi thủ đoạn tinh vi để chống đối người thi hành công vụ trong khi quyền hạn, chức năng của công ty chỉ dừng lại ở việc phát hiện và báo cáo kịp thời đến các cơ quan chức năng có thẩm quyền xử lý. Bên cạnh đó, do giá cả nhiều loại nông sản (như cà phê, hồ tiêu, sầu riêng...) tăng cao nên người dân đổ xô đi mua rẫy, phá rừng để mở rộng đất canh tác hoặc mua bán, sang nhượng đất lâm nghiệp trái phép ngày càng phức tạp, khó quản lý.

Trước thực trạng này, theo ông Đa Cát Vinh, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân tỉnh Lâm Đồng, đơn vị chủ rừng, chính quyền địa phương và các ngành chức năng cần tăng cường phối hợp, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm các quy định pháp luật về lâm nghiệp, đất đai, các hành vi phá rừng, lấn, chiếm, canh tác, sinh sống trái phép trên đất rừng. Bên cạnh đó, các đơn vị liên quan cần tăng cường công tác phối hợp; trong đó, tập trung, bền bỉ công tác tuyên truyền, vận động người dân theo phương châm “mưa dầm thấm lâu”, nhằm nâng cao nhận thức của người dân và tập trung vận động người dân trồng các loại cây lâm nghiệp theo các mô hình nông lâm kết hợp.