Hướng đến 2030: Hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia

Đến năm 2030, nước ta sẽ đầu tư, xây dựng và hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, đa nền tảng, đa sản phẩm; chú trọng thực hiện các nhiệm vụ chính trị tư tưởng, văn hóa giải trí, khoa học-công nghệ, giáo dục-đào tạo…

Trong đó có tập đoàn thực hiện chức năng đối ngoại chiến lược quốc gia với nhiệm vụ tuyên truyền, hợp tác, trao đổi, đưa các ấn phẩm, sản phẩm quảng bá đất nước, con người Việt Nam ra thế giới, đồng thời tiếp thu tinh hoa tri thức, văn hóa nhân loại vào Việt Nam.

Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú kiểm tra Khu trưng bày các ấn phẩm xuất bản tại Đại hội Đảng lần thứ XIV. Ảnh: Phương Hoa/TTXVN

Đó là một nội dung quan trọng trong Chỉ thị số 04-CT/TW về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với hoạt động xuất bản trong tình hình mới, do Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú thay mặt Ban Bí thư ký ban hành.

Xuất bản: Cánh cửa mở ra thế giới

Chỉ thị được ban hành trong bối cảnh xuất bản Việt Nam đã có hơn 70 năm xây dựng và phát triển, đạt nhiều thành tựu quan trọng, giữ vai trò là “vũ khí tư tưởng” sắc bén của Đảng, Nhà nước và Nhân dân.

Đây cũng là bộ phận quan trọng của nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; đóng góp xứng đáng vào sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và đại biểu tham quan Triển lãm sách, ảnh của Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Sự thật tại Lễ kỷ niệm 80 năm thành lập Nhà xuất bản ngày 1/12/2025. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN

Theo quan điểm chỉ đạo của Ban Bí thư, xuất bản phải đáp ứng tốt nhu cầu đọc, học, giải trí và hưởng thụ văn hóa tinh thần của nhân dân; trở thành ngành kinh tế-công nghệ phát triển, giữ vai trò hạt nhân trong hệ sinh thái kiến tạo các giá trị.

Đây là bước đi thiết thực hưởng ứng Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị khẳng định phát triển văn hóa và con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển bền vững đất nước.

Về mục tiêu cụ thể, đến năm 2030, ngành xuất bản sẽ được xây dựng tinh gọn, mạnh, chất lượng, hiện đại hóa; hình thành các tập đoàn xuất bản, truyền thông chủ lực quốc gia, đa nền tảng, đa sản phẩm; chú trọng thực hiện các nhiệm vụ chính trị tư tưởng, văn hóa giải trí, khoa học-công nghệ, giáo dục-đào tạo.

Ngành xuất bản thực hiện chuyển đổi số sâu rộng, đầu tư phát triển hạ tầng, nền tảng công nghệ, nội dung số, 100% nhà xuất bản tham gia xuất bản điện tử và ứng dụng chuyển đổi số trong quy trình xuất bản; 80% cơ sở in có công nghệ hiện đại, quy mô và là ngành công nghiệp phụ trợ quan trọng.

Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đang tổng hợp số liệu để tiến hành cung ứng sách giáo khoa cho các tỉnh: Đắk Lắk, Gia Lai, Khánh Hòa, Quảng Ngãi và Lâm Đồng. Ảnh: Thanh Tùng/TTXVN

Chỉ thị cũng nêu nhiệm vụ thúc đẩy mạnh mẽ văn hóa đọc, hình thành các thiết chế văn hóa tạo không gian văn hóa đọc, học tập, sáng tạo trong cộng đồng hướng đến xây dựng phong trào toàn dân đọc sách; đẩy mạnh giao lưu, hợp tác quốc tế về xuất bản với các nước, cơ quan văn hóa uy tín trên thế giới.

Đến năm 2045, Việt Nam có hệ thống xuất bản, truyền thông phát triển mạnh, đa dạng, hiện đại, đáp ứng tốt nhu cầu đọc, học, giải trí và hưởng thụ văn hóa tinh thần của nhân dân trong kỷ nguyên mới; trở thành ngành kinh tế số, doanh nghiệp số xuất bản Việt Nam, có năng lực vươn ra toàn cầu; là trung tâm sáng tạo, giao lưu, hợp tác hàng đầu với các nước có hoạt động xuất bản, truyền thông lớn ở khu vực Đông Nam Á và quốc tế, góp phần nâng cao vị thế và ảnh hưởng của Việt Nam trên trường quốc tế.

Để có thể thực hiện được các mục tiêu trên, Ban Bí thư nêu rõ cần tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước, sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ của cả hệ thống chính trị. Cùng với đó là xây dựng, hoàn thiện quy định của Đảng và pháp luật về xuất bản; tháo gỡ các điểm nghẽn, khơi thông mọi nguồn lực, có cơ chế, chính sách ưu đãi vượt trội thúc đẩy ngành xuất bản phát triển ngang tầm khu vực và thế giới.

Thúc đẩy ngành công nghiệp nội dung tri thức

Chỉ thị 04 với những chủ trương lớn về phát triển ngành xuất bản cũng đang tạo niềm tin, động lực lớn cho các đơn vị xuất bản.

Chia sẻ với phóng viên Báo Điện tử VietnamPlus, bà Nguyễn Thu Trang, Phó Tổng Giám đốc Tân Việt Books đặc biệt quan tâm đến việc tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực xuất bản. Bên cạnh sự hiện diện của Việt Nam tại các sự kiện, hội chợ sách quốc tế thì việc các đơn vị trong nước tăng cường hợp tác về mặt bản quyền với các đối tác nước ngoài cũng góp phần thể hiện uy tín, vị thế của Việt Nam trong thị trường quốc tế.

Bà Nguyễn Thu Trang, Phó Tổng Giám đốc Tân Việt Books.

“Hiện chúng tôi đang hợp tác với các thương hiệu quốc tế lớn như Hasbro (sở hữu nhân vật My Little Pony, Peppa Pig) hay Mattel (sở hữu nhân vật Barbie). Chúng tôi cũng đã đưa nhiều tác phẩm của các tên tuổi lớn trên thế giới đến Việt Nam. Điều đó chứng tỏ cho quốc tế thấy rằng ngành xuất bản Việt Nam đang phát triển lành mạnh, từ đó thu hút đầu tư và hợp tác,” bà Nguyễn Thu Trang nói.

Bên cạnh đó, bà Thu Trang cho hay độc giả ngày càng quan tâm đến nguồn gốc, xuất xứ và bản quyền tác phẩm. Việc chú trọng vào sách bản quyền sẽ dần nâng cao chất lượng văn hóa đọc trong nước.

Cùng ý kiến, Tiến sỹ Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch hội đồng quản trị Thái Hà Books cho rằng nếu không xử lý quyết liệt vấn nạn sách lậu, ngành xuất bản Việt Nam khó thu hút bản quyền quốc tế chất lượng cao và mở rộng tầm ảnh hưởng nội dung có giá trị tri thức.

Liên quan đến phát triển hệ sinh thái xuất bản số toàn diện, Tiến sỹ Nguyễn Mạnh Hùng cho rằng một chiến lược phát triển bền vững phải dựa trên 4 nền tảng: Nội dung có giá trị và chiều sâu tri thức; hệ thống pháp lý minh bạch và thực thi nghiêm minh; doanh nghiệp xuất bản có trách nhiệm xã hội và tầm nhìn dài hạn; cộng đồng được truyền cảm hứng đọc sách và học tập suốt đời.

Nếu thực hiện tốt các định hướng này, ngành xuất bản không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, mà còn góp phần hình thành một xã hội học tập, một nền kinh tế tri thức và một quốc gia phát triển bền vững.

Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành Nguyễn Nguyên phát biểu. Ảnh: Xuân Trường/Vietnam+

Về phía cơ quan quản lý Nhà nước, ông Nguyễn Nguyên, Cục trưởng Cục Xuất bản, In và Phát hành cho hay thói quen đọc của công chúng ngày càng gắn với môi trường số.

Năm 2025 cả nước phát hành hơn 5.200 xuất bản phẩm điện tử với khoảng 35 triệu lượt truy cập. Đến nay, có 35 trong số 52 nhà xuất bản đã tham gia xuất bản điện tử.

Nhu cầu này đặt ra yêu cầu các nhà xuất bản cần phải phát triển các loại hình xuất bản phẩm mới.

Đáng lưu ý, bên cạnh việc số hóa nội dung, chuyển đổi số lĩnh vực xuất bản còn bao gồm việc xây dựng các nền tảng phát hành trực tuyến, hệ thống quản lý bản quyền, dữ liệu bạn đọc và các công cụ phân tích thị trường. Đó chính là những yếu tố cấu thành một hệ sinh thái xuất bản hiện đại.

Theo Cục trưởng Nguyễn Nguyên, hoàn thiện cơ chế bảo vệ bản quyền, tăng cường kiểm tra và xử lý vi phạm trên môi trường số là một trong những nhiệm vụ quan trọng của ngành xuất bản.

Khách quốc tế quan tâm đến các xuất bản phẩm Việt Nam tại Hội sách Frankfurt 2025. Ảnh: PV/Vietnam+

Tại hội nghị triển khai nhiệm vụ năm 2026 mới đây, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Phan Tâm nhận định trong tương lai, xuất bản sẽ không chỉ là in và phát hành sách mà sẽ trở thành một ngành công nghiệp nội dung tri thức.

Nhiệm vụ nghiên cứu sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan xuất bản điện tử, quản lý nội dung số và phát hành trực tuyến đang được đặt ra nhằm tạo hành lang pháp lý thuận lợi cho sự phát triển của ngành.

Ông Trịnh Văn Quyết, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, trao 2 giải A cho các tác giả, dịch giả, đại diện nhà xuất bản, đơn vị liên kết có sách đạt giải. Ảnh: TTXVN

Ngành sẽ tập trung hoàn thiện khung pháp lý mới cho xuất bản trong môi trường số. Trọng tâm là đẩy nhanh tiến độ xây dựng Luật Xuất bản (sửa đổi), bảo đảm tạo hành lang pháp lý phù hợp với sự phát triển của xuất bản điện tử, phát hành số và các mô hình xuất bản mới.

Bên cạnh đó, tổ chức lại chuỗi giá trị xuất bản trên nền tảng công nghệ, đưa xuất bản trở thành một ngành công nghiệp văn hóa có khả năng tạo ra giá trị kinh tế và tri thức theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.