IEA: Xung đột Trung Đông có thể gây "cú sốc" dầu mỏ lớn nhất lịch sử

Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ngày 12/3 đưa ra cảnh báo về một cú sốc cung ứng dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử, sau khi Iran (I-ran) phát động làn sóng tấn công mới vào các mục tiêu năng lượng tại vùng Vịnh, đẩy giá dầu vượt ngưỡng 100 USD/thùng.

Theo IEA, cuộc xung đột kéo dài 13 ngày qua đang tạo ra sự gián đoạn nguồn cung nghiêm trọng nhất từ trước đến nay, vượt xa các cuộc khủng hoảng dầu mỏ những năm 1970. Tổng sản lượng dầu của các quốc gia vùng Vịnh đã giảm ít nhất 10 triệu thùng/ngày và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt căng thẳng. Kể từ khi Mỹ và Israel (Ix-ra-en) tấn công Iran vào ngày 28/2, giá dầu thô chuẩn tham chiếu toàn cầu đã tăng từ 40-50%.

Ghi nhận tại hiện trường, khói đen dày đặc bao trùm khu vực Muharraq của Bahrain (Ba-ranh) sau trận tập kích vào các bồn chứa nhiên liệu. Tại Kuwait (Cô-oét), thiết bị bay không người lái (UAV) tiếp tục gây hư hại cho sân bay quốc tế, trong khi nhiều tiếng nổ lớn được nghe thấy tại trung tâm Dubai của Các Tiểu vương quốc Arập Thống nhất (UAE). Saudi Arabia (A-rập Xê-út) cho biết đã đánh chặn thành công các thiết bị bay không người lái (drone) hướng về mỏ dầu Shaybah và khu vực ngoại giao đoàn.

Tại eo biển Hormuz – tuyến đường huyết mạch vận chuyển 1/5 lượng dầu và khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) thế giới – hoạt động vận tải gần như tê liệt hoàn toàn. Iran tuyên bố sẽ không để "một lít dầu nào" được xuất khẩu khỏi vùng Vịnh chừng nào các cuộc tấn công của Mỹ và Israel còn tiếp diễn. Đáp lại, quân đội Mỹ xác nhận đã tấn công 28 tàu rải mìn của Iran để ngăn chặn nỗ lực phong tỏa eo biển này.

Một quan chức quân sự cấp cao của Iran, ngày 11/3, cảnh báo nước này có thể tiến hành một cuộc chiến kéo dài có khả năng “phá hủy” nền kinh tế thế giới. Trong khi đó, Tổng thống Mỹ Donald Trump khẳng định Iran “đã gần như đi tới giới hạn cuối cùng”, song ông cũng thừa nhận chiến dịch quân sự có thể chưa thể kết thúc ngay lập tức. Chuyên gia Pierre Razoux từ Quỹ Nghiên cứu Chiến lược Địa Trung Hải nhận định, chính quyền Iran hiện không còn gì để mất và có thể theo đuổi chiến lược “chiến tranh tiêu hao” nhằm vào đối phương.

Xung đột cũng đang gây ra thảm họa nhân đạo tồi tệ. Theo cơ quan tị nạn của Liên hợp quốc (LHQ), hơn 3 triệu người bên trong Iran đã phải rời bỏ nhà cửa. Tại Lebanon (Lê-ba-nông), các cuộc không kích của Israel đã khiến hơn 630 người thiệt mạng và hơn 800.000 người phải di tản. Bộ Quốc phòng Israel cho biết quân đội đang chuẩn bị mở rộng chiến dịch nhằm vào lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn.

Trong khi chi phí chiến tranh ngày càng gia tăng, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cũng cảnh báo sẽ tấn công các “trung tâm kinh tế và ngân hàng” liên quan đến lợi ích của Mỹ và Israel. Điều này khiến nhiều tập đoàn quốc tế phải sơ tán nhân viên khỏi Dubai.

Giá dầu thế giới đã vượt 100 USD/thùng, bất chấp thông báo trước đó của IEA về việc các quốc gia tiêu thụ năng lượng lớn sẽ phối hợp giải phóng lượng dầu dự trữ chiến lược ở mức kỷ lục. Ông Stephen Innes, chuyên gia của SPI Asset Management, nhận định động thái này “giống như dùng vòi nước tưới vườn để dập một đám cháy tại nhà máy lọc dầu".

Theo báo cáo từ Lầu Năm Góc, chiến sự tại Trung Đông đã tiêu tốn của Mỹ hơn 11,3 tỷ USD chỉ trong chưa đầy hai tuần lễ./.