Kết nối chuỗi giá trị, thúc đẩy thương mại hóa nông nghiệp công nghệ cao

Ngày 28/8 tại TP. Hồ Chí Minh, Ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Trung tâm Xúc tiến Thương mại Hàn Quốc - Việt Nam tổ chức Hội thảo quốc tế “Kết nối chuỗi giá trị nông nghiệp công nghệ cao: Từ công nghệ đến thương mại hóa và thu hút đầu tư”. Diễn đàn đặt trọng tâm vào việc rút ngắn khoảng cách từ nghiên cứu đến sản xuất, từ sản xuất đến thương mại hóa, qua đó mở rộng cơ hội hợp tác, đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao.

Phát biểu tại hội thảo, ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh, cho rằng trong không gian phát triển mới, thành phố đang chuyển từ tư duy sản xuất nông nghiệp sang phát triển kinh tế nông nghiệp; trong đó, công nghệ, kinh tế, sinh thái và dịch vụ được kết nối thành một hệ sinh thái tạo giá trị. Nông nghiệp đô thị đang trở thành một cấu phần quan trọng trong hệ sinh thái kinh tế thành phố, với định hướng phát triển giá trị cao, công nghệ cao, sử dụng hiệu quả tài nguyên và gắn sản xuất với chế biến, logistics, thương mại, du lịch sinh thái.

Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, nông nghiệp TP. Hồ Chí Minh đứng trước nhiều cơ hội để nâng tầm khi kết nối với nguồn lực quốc tế, đặc biệt với Hàn Quốc, nhằm thúc đẩy quá trình từ chuyển giao công nghệ sang cùng nghiên cứu, đầu tư, thương mại hóa và mở rộng thị trường.

“Ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao và các sở ngành cần xây dựng danh mục công nghệ, sản phẩm và dự án nông nghiệp công nghệ cao có tiềm năng, chủ động kết nối với doanh nghiệp và nhà đầu tư trong và ngoài nước. Thành phố không chỉ kêu gọi đầu tư vào từng dự án, mà muốn cùng các nhà đầu tư kiến tạo một hệ sinh thái nông nghiệp công nghệ cao, nơi công nghệ được đưa vào sản xuất, sản phẩm được đưa ra thị trường và giá trị được tạo ra ngay tại thành phố”, ông Bùi Minh Thạnh nhấn mạnh.

Theo TS. Tô Thị Thùy Trang, chuyên gia nghiên cứu Viện Nghiên cứu Phát triển TP. Hồ Chí Minh, phát triển nông nghiệp công nghệ cao là xu hướng tất yếu trong bối cảnh biến đổi khí hậu, áp lực về an ninh lương thực và yêu cầu sử dụng hiệu quả tài nguyên. Tuy nhiên, thực tế tại TP. Hồ Chí Minh cho thấy đóng góp của nông nghiệp vào cơ cấu kinh tế còn khiêm tốn, trong khi tốc độ tăng trưởng của khu vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản chưa tương xứng với tiềm năng. Chưa kể, nền tảng liên kết chuỗi giá trị trong nông nghiệp đã hình thành, nhưng để tạo ra chuỗi giá trị có sức cạnh tranh cao, thành phố cần tiếp tục kết nối các khâu từ sản xuất, công nghệ, chế biến, bảo quản, logistics đến phân phối và thị trường.

“Điểm nghẽn hiện nay là hệ thống logistics và chuỗi cung ứng lạnh cho nông sản, đặc biệt là thủy sản, còn thiếu. Bên cạnh đó, khả năng tiếp cận vốn của các hộ sản xuất và doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao cũng gặp khó khăn do quy mô đất đai nhỏ, phân tán và hạn chế trong việc thế chấp tài sản, đầu tư cơ sở hạ tầng trên đất nông nghiệp. Vì vậy, trong tương lai, thành phố không chỉ tập trung vào ứng dụng công nghệ, mà còn phải hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp công nghệ cao”, TS. Tô Thị Thùy Trang cho biết.

Từ kinh nghiệm quốc tế, ông Nguyễn Thanh Hiền, Phó trưởng Ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh cho rằng nông nghiệp công nghệ cao đang chuyển từ mục tiêu gia tăng sản lượng sang tối đa hóa giá trị gia tăng trên một đơn vị diện tích, thông qua công nghệ sinh học, IoT, AI, robot, tự động hóa, nông nghiệp chính xác và nông nghiệp thông minh.

TP. Hồ Chí Minh cần chú trọng nghiên cứu làm nền tảng, quy hoạch vùng sản xuất tập trung gắn với hạ tầng, xây dựng chuỗi liên kết giá trị, phát triển mô hình phù hợp điều kiện đô thị, mở rộng đào tạo và thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Đặc biệt, khu nông nghiệp công nghệ cao cần trở thành nơi nghiên cứu, làm chủ và trình diễn công nghệ; đồng thời là cầu nối chuyển giao, đào tạo, ươm tạo doanh nghiệp và thu hút đầu tư vào chuỗi giá trị.

“Hiện TP. Hồ Chí Minh định hướng hình thành 13 khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao; trong đó, 7 khu được triển khai ở giai đoạn đầu và 6 khu ở giai đoạn tiếp theo. Các khu được định hướng chuyên môn hóa theo từng lĩnh vực, từ trồng trọt, thủy sản, chăn nuôi đến chế biến, du lịch sinh thái và cung ứng nguyên liệu đầu vào. Đây sẽ là cơ sở để thúc đẩy nền nông nghiệp, liên kết chuỗi giá trị và đặc biệt là thu hút đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp”, ông Nguyễn Thanh Hiền chia sẻ.

Từ phía Hàn Quốc, ông Kang O-Seong, Giám đốc Trung tâm Ươm tạo và Phát triển Doanh nghiệp thuộc Tổ chức Đổi mới công nghệ Jeonnam, chia sẻ mô hình phát triển nông nghiệp thông minh tại Jeonnam. Mô hình này kết hợp đào tạo, thử nghiệm công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp, dữ liệu và thương mại hóa trong cùng một hệ thống. Hệ sinh thái này kết nối nông dân, doanh nghiệp, nhà nghiên cứu và dữ liệu; đồng thời hỗ trợ thử nghiệm công nghệ, đào tạo và thương mại hóa sản phẩm, được xem là mô hình Việt Nam có thể học hỏi.

Trong khi đó, ông Lee Gyu Taek, Viện trưởng Viện Jeonbuk Technopark, Hàn Quốc, cho rằng hợp tác nông nghiệp công nghệ cao giữa hai nước Việt Nam – Hàn Quốc cần bước sang giai đoạn mới, thay vì dừng ở mô hình Hàn Quốc bán thiết bị và Việt Nam mua thiết bị.

Một hướng hợp tác được đề xuất là xây dựng các trang trại thử nghiệm và kiểm chứng chung tại TP. Hồ Chí Minh, từ đó mở ra hướng tiếp cận mới cho thu hút đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao, ở đó nhà đầu tư không chỉ đưa vốn và thiết bị mà cùng tham gia nghiên cứu, sản xuất, đào tạo nhân lực, xây dựng thương hiệu và phát triển thị trường.

“Những công nghệ đã được kiểm chứng có thể được sản xuất tại Việt Nam cùng với các doanh nghiệp Việt Nam, đồng thời hai bên cũng cần phối hợp đào tạo nguồn nhân lực về vận hành và bảo trì, bảo dưỡng thiết bị. Xa hơn nữa, hai bên có thể xây dựng thương hiệu chung và hệ thống phân phối chung, từ đó không chỉ phát triển tại thị trường Việt Nam mà còn cùng nhau tiến vào thị trường ASEAN”, ông Lee Gyu Taek cho biết.

Ở góc độ doanh nghiệp và nhà đầu tư, TS. Nguyễn Hữu Thi, Chủ tịch Công ty Vinathis Holding, Công ty Quản lý Quỹ iSAM Holdings Management cho rằng, một trong những trở ngại lớn khiến dòng vốn chưa vào mạnh lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao là quy mô sản xuất còn nhỏ, năng lực quản trị doanh nghiệp hạn chế và mô hình kinh doanh chủ yếu mới dừng ở bán sản phẩm thô, khiến biên lợi nhuận thấp.

Ông Thi đề xuất phát triển mô hình doanh nghiệp hạt nhân để tập hợp các hộ sản xuất, hợp tác xã và các đơn vị trong chuỗi. Doanh nghiệp hạt nhân sẽ đóng vai trò tổ chức sản xuất, quản trị công nghệ, tài chính và kết nối với ngân hàng, quỹ đầu tư, chuyên gia và thị trường, trên cơ sở chuẩn hóa quy trình, nâng chất lượng sản phẩm và tăng khả năng hấp thụ vốn của toàn chuỗi.

Tại hội thảo, Ban Quản lý Khu Nông nghiệp Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh cũng đã ký kết MOU với các đối tác Hàn Quốc, nhằm cụ thể hóa cam kết đồng hành của hai bên trong việc thúc đẩy thương mại hóa và thu hút đầu tư, hướng đến phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp công nghệ cao của TP. Hồ Chí Minh nói riêng và Việt Nam nói chung trong tương lai.