Kết nối, phát huy hiệu quả các động lực tăng trưởng mới

Để phát huy hiệu quả các động lực này, các nền kinh tế cần tăng cường kết nối, mở rộng hợp tác khu vực và quốc tế, đồng thời nâng cao năng lực thích ứng và khả năng chống chịu trước những biến động. Đây là những nội dung được đại diện các quốc gia, tổ chức quốc tế nhấn mạnh tại Phiên toàn thể cấp cao của Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026, diễn ra ngày 28/10.

* Hội tụ các động lực tăng trưởng mới

Theo ông Arsenio M. Balisacan, Bộ trưởng Bộ Kinh tế, Kế hoạch và Phát triển Philippines, trong nhiều thập kỷ, hội nhập toàn cầu đã góp phần nâng cao thu nhập và thúc đẩy phát triển. Tuy nhiên, sự phụ thuộc quá mức vào một số ngành, nhà cung cấp, thị trường hoặc tuyến thương mại cũng khiến các nền kinh tế dễ bị tổn thương trước những cú sốc. Vì vậy, thách thức đặt ra là tiếp tục duy trì sự mở cửa, đồng thời nâng cao khả năng chống chịu.

Ông Arsenio M. Balisacan nhận định, làn sóng tăng trưởng tiếp theo sẽ được định hình bởi trí tuệ nhân tạo (AI), sản xuất tiên tiến, dịch vụ số và chuyển đổi xanh. Sự hội tụ giữa các lĩnh vực này có ý nghĩa quan trọng bởi mỗi lĩnh vực đều có thể góp phần nâng cao năng suất của những lĩnh vực còn lại, mang lại sự thịnh vượng lâu dài cho các nền kinh tế.

Chẳng hạn, AI có thể cải thiện hiệu quả hoạt động của nhà máy và quản lý điện năng, trong khi năng lượng sạch và ổn định hỗ trợ sự phát triển của các ngành công nghiệp số. Để hiện thực hóa những lợi ích này, cần tăng cường kết nối giữa các lĩnh vực, đồng thời gắn xúc tiến đầu tư với thúc đẩy cạnh tranh, phát triển hạ tầng kết nối, logistics và đào tạo nguồn nhân lực.

Cùng đề cập đế xu hướng tăng trưởng toàn cầu, bà Trương Kỳ, Phó Chủ nhiệm Cơ quan Nghiên cứu phát triển Quốc vụ viện, Trung Quốc cho rằng, đổi mới sáng tạo, khoa học và công nghệ, chuyển đổi số và chuyển đổi thông minh và chuyển đổi xanh đang nổi lên như những động lực tăng trưởng mới.

Vốn đầu tư mới vào các dự án trong lĩnh vực số trên toàn cầu đã tăng gần gấp ba lần kể từ năm 2020. Kinh tế số duy trì tốc độ tăng trưởng hằng năm từ 10-12% trong nhiều năm, cao hơn đáng kể so với tăng trưởng GDP toàn cầu. Quá trình số hóa công nghiệp và các dịch vụ được cung cấp qua phương thức số xuyên biên giới đang phát triển nhanh chóng.

Bên cạnh đó, bối cảnh kinh tế toàn cầu đang có những điều chỉnh sâu sắc; trong đó các nước đang phát triển đang chuyển từ vị thế đi theo tăng trưởng sang trở thành những chủ thể đóng góp quan trọng. Nhóm quốc gia này cũng đóng góp quan trọng trong gia tăng thương mại toàn cầu và trở thành những mắt xích quan trọng trong đa dạng hóa chuỗi cung ứng.

Từ góc nhìn của Liên Hợp Quốc, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam nhận định, bản đồ thịnh vượng toàn cầu đang được định hình lại với sự nổi lên của các cực tăng trưởng mới, được thúc đẩy bởi AI, kết nối số, chuyển đổi xanh và sản xuất tiên tiến.

Các cực tăng trưởng thực sự phát triển mạnh nhờ kết nối chứ không phải sự cô lập. Đồng thời, để chuyển từ một địa điểm sản xuất thành cực tăng trưởng bền vững, hoạt động lắp ráp cần được chuyển hóa thành năng lực tại chỗ, kỹ năng chuyên sâu và công nghệ do chính quốc gia đó phát triển.

Những động lực tiến bộ mới không được tạo ra khoảng cách phát triển mới. Cùng với đó, quá trình chuyển đổi cần bảo đảm tính công bằng, quan tâm đến người lao động có công việc đang thay đổi, các cộng đồng chịu tác động của biến đổi khí hậu và những nền kinh tế đang phát triển cần nguồn lực tài chính - bà Pauline Tamesis nhấn mạnh.

Ông Khuong Sreng, Đô trưởng Thủ đô Phnom Penh, Vương quốc Campuchia, cho rằng những thay đổi nhanh chóng và phức tạp của kinh tế toàn cầu đòi hỏi các quốc gia phải xây dựng các kế hoạch và chiến lược phát triển kinh tế phù hợp với bối cảnh mới, tập trung vào các ngành kinh tế có nhiều triển vọng như kinh tế số và trí tuệ nhân tạo, kinh tế xanh, kinh tế sáng tạo và sản xuất hiện đại.

* Thúc đẩy hợp tác khu vực và quốc tế

Bên cạnh việc phát triển các động lực tăng trưởng mới, các diễn giả nhấn mạnh vai trò của hợp tác trong khu vực và quốc tế nhằm mở rộng thị trường, huy động nguồn lực, thúc đẩy công nghệ và nâng cao khả năng chống chịu của các nền kinh tế.

Theo ông Arsenio M. Balisacan, Bộ trưởng Bộ Kinh tế, Kế hoạch và Phát triển Philippines, hợp tác xuyên biên giới cần được thúc đẩy trên cơ sở những quy tắc có tính dự đoán và các cam kết đáng tin cậy, tạo niềm tin để các đối tác cùng đầu tư. Khi các nền kinh tế ngày càng số hóa, hợp tác về quản trị dữ liệu, thanh toán số và chia sẻ công nghệ sẽ có vai trò quan trọng không kém thương mại và đầu tư truyền thống.

Cùng nhấn mạnh đến yêu cầu tăng cường hợp tác, bà Trương Kỳ, Phó Chủ nhiệm Cơ quan Nghiên cứu phát triển Quốc vụ viện, Trung Quốc cho rằng một thế giới khép kín và phân mảnh, cùng với những hệ thống quy tắc bị chia cắt, sẽ chỉ làm gia tăng chi phí đối với mọi quốc gia và hạn chế tiềm năng của các động lực tăng trưởng mới. Vì vậy, hợp tác mở là điều kiện cần thiết để khơi thông tiềm năng phát triển và giải quyết các thách thức chung của toàn cầu. Các quốc gia cần thúc đẩy hợp tác mở trong một số lĩnh vực thực tiễn để chuyển hóa tiềm năng thành động lực tăng trưởng.

Từ góc độ hợp tác song phương, Nữ Nam tước Rosalie Winterton, Quốc Vụ khanh Bộ Ngoại giao, Thịnh vượng chung và Phát triển Vương quốc Anh, cho biết quan hệ kinh tế hai nước đang có sự phát triển mạnh mẽ, kim ngạch thương mại hàng hóa và dịch vụ song phương đạt 10,5 tỷ bảng Anh, gấp đôi mức năm 2020.

Theo bà, hai nước có thể tiếp tục mở rộng quan hệ hợp tác trong ba lĩnh vực trọng tâm, đó là tài chính, công nghệ và tăng trưởng xanh. Trong đó, Anh tiếp tục là đối tác lý tưởng của Việt Nam trong phát triển Trung tâm tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh; đồng thời thúc đẩy hợp tác trong AI, an ninh mạng, công nghệ tài chính, công nghệ y tế và chất bán dẫn. Trong lĩnh vực tăng trưởng xanh, Vương quốc Anh cũng hỗ trợ Việt Nam đẩy nhanh chuyển đổi năng lượng sạch thông qua các khoản đầu tư và sáng kiến xanh.

Đề cập hợp tác Việt Nam – Liên minh châu Âu (EU), ông Julien Guerrier, Đại sứ, Trưởng Phái đoàn EU tại Việt Nam, cho rằng hai bên có nhiều cơ hội hợp tác trong chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, năng lượng tái tạo, sản xuất bền vững, hàng không vũ trụ, cảng biển, sân bay, giao thông vận tải và logistics, chất bán dẫn, trí tuệ nhân tạo và số hóa, khoáng sản chiến lược, y tế và công nghệ sinh học cùng nông nghiệp công nghệ cao.

Theo ông, bước vào giai đoạn phát triển mới, Việt Nam đang có nhu cầu vốn đầu tư lớn, cần huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân; trong đó có nhà đầu tư nước ngoài. Những tiến triển trong việc giải quyết các vấn đề thực tiễn nhằm nâng cao tính dự đoán và hiệu quả sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

Ông Khuong Sreng, Đô trưởng Thủ đô Phnom Penh Phnom Penh, Vương quốc Campuchia nhấn mạnh hợp tác chặt chẽ giữa các quốc gia và đối tác quốc tế là yếu tố cần thiết để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển, nhất là trong kết nối số xuyên biên giới, thiết lập các tiêu chuẩn chung, thúc đẩy đầu tư xanh, củng cố chuỗi cung ứng khu vực. Với vai trò là một cực tăng trưởng kinh tế đầy triển vọng của Campuchia, Phnom Penh sẵn sàng hợp tác với các thành phố, đối tác phát triển và khu vực tư nhân để chuyển hóa những chính sách, chiến lược và tầm nhìn thành các hành động thực tiễn, thúc đẩy phát triển bền vững và bao trùm.

Trong khi đó, ông Myo Myint Aung, Bộ trưởng phụ trách các vấn đề đô thị, Chính quyền Vùng Yangon, Thị trưởng Thành phố Yangon, Myanmar, nhấn mạnh về tiềm năng hợp tác giữa Yangon và TP. Hồ Chí Minh trong phát triển đô thị, thương mại, đầu tư và kết nối kinh tế. Hai thành phố có thể tăng cường trao đổi kinh nghiệm về quy hoạch đô thị tích hợp, giao thông công cộng, quản lý sử dụng đất, quản trị số, đô thị thông minh và phát triển hạ tầng bền vững. Đặc biệt, hợp tác quốc tế cần vượt ra ngoài việc trao đổi ý tưởng, hướng đến những quan hệ đối tác thực chất, mở rộng cơ hội đầu tư và mang lại lợi ích cụ thể cho người dân.

Từ góc nhìn của Liên Hợp Quốc, bà Pauline Tamesis, Điều phối viên thường trú Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, khẳng định thông qua Khuôn khổ Hợp tác Phát triển Bền vững mới giai đoạn 2027–2031, Liên Hợp Quốc cam kết mạnh mẽ hỗ trợ Việt Nam thực hiện bước tiến lớn tiếp theo, thúc đẩy phát triển con người bao trùm, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, hành động ứng phó với biến đổi khí hậu và nâng cao hiệu quả quản trị.

Đánh giá cao thành tựu phát triển của Việt Nam, bà Pauline Tamesis cho rằng giai đoạn tăng trưởng tiếp theo của Việt Nam sẽ được thúc đẩy bởi khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và lực lượng lao động có trình độ kỹ năng cao, hướng tới một nền kinh tế xanh hơn, thông minh hơn, năng suất cao hơn và mang tính bao trùm sâu rộng.