Khắc phục "thẻ vàng" IUU: TP. Hồ Chí Minh lắng nghe và đồng hành cùng ngư dân

Ngày 1/11, tại Đồn Biên phòng Phước Tỉnh, UBND xã Long Hải (TP. Hồ Chí Minh) phối hợp với Đồn Biên phòng Phước Tỉnh tổ chức Chương trình “Cà phê sáng cùng ngư dân” nhằm tuyên truyền, vận động ngư dân thực hiện nghiêm các quy định về khai thác thủy sản, đặc biệt là phòng chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU).

Chương trình có sự tham dự của bà Phạm Thị Na, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh cùng đại diện các sở, ngành, địa phương và lực lượng biên phòng. Đây là hoạt động thường xuyên được tổ chức nhằm tăng cường kết nối giữa chính quyền, cơ quan chức năng và cộng đồng ngư dân, góp phần xây dựng nghề cá phát triển bền vững.

Phát biểu tại chương trình, ông Phạm Minh Tâm, Phó Chủ tịch UBND xã Long Hải cho biết, thông qua buổi gặp gỡ này, chính quyền mong muốn truyền tải đến bà con ngư dân những chủ trương, chính sách của Nhà nước về chống khai thác IUU, đồng thời lắng nghe tâm tư, nguyện vọng để kịp thời tháo gỡ khó khăn, giúp ngư dân yên tâm bám biển, vươn khơi dài ngày.

Theo Thiếu tá Nguyễn Mạnh Hùng, Chính trị viên Đồn Biên phòng Phước Tỉnh, thời gian qua, lực lượng biên phòng và chính quyền địa phương đã triển khai nhiều hình thức tuyên truyền đa dạng, như các chương trình “Ăn sáng cùng ngư dân”, “Cà phê sáng cùng ngư dân”, phát thanh định kỳ trên loa truyền thanh xã về các quy định chống khai thác IUU. Tuy nhiên, tình trạng tàu cá vi phạm vẫn còn xảy ra, một số chủ tàu chưa tuân thủ đầy đủ quy định về giấy tờ, thiết bị giám sát hành trình (VMS).

Thiếu tá Hùng nhấn mạnh: “Các chủ phương tiện, thuyền trưởng cần duy trì liên tục thiết bị giám sát hành trình, đảm bảo đầy đủ thủ tục, giấy tờ trước khi ra khơi. Đồng thời, ngư dân cần chú ý yếu tố an toàn, theo dõi thời tiết và thường xuyên liên lạc với lực lượng chức năng để được hỗ trợ khi cần thiết. Ngư dân tăng cường sử dụng các nhóm thông tin nội bộ giữa ngư dân và cơ quan chức năng, giúp kịp thời xử lý các sự cố trên biển, giảm thiểu rủi ro trong quá trình.

Tại buổi cà phê sáng, nhiều ý kiến tâm huyết được bà con ngư dân nêu ra. Một trong những vấn đề nổi bật là việc máy giám sát hành trình của bà con ngư dân mua hàng chục triệu đồng, đang duy trì hoạt động nhưng theo thông báo của Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam từ ngày 7/11/2025, VNPT tạm ngừng kết nối, đồng bộ dữ liệu giám sát hành trình của khách hàng khi sử dụng dịch vụ VNPT-VSS đến Trung tâm dữ liệu giám sát tàu cá của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, điều này khiến nhiều bà con ngư dân rất lo lắng.

Nhiều ngư dân cũng phản ánh tình trạng tàu cá cũ không được đăng kiểm do thay máy đã qua sử dụng, khiến hàng chục tàu phải nằm bờ. Bên cạnh đó, quy trình mua bán tàu giữa các tỉnh, thành còn phức tạp, chỉ có thể làm giấy tờ tay, chưa được sang tên chính thức, gây nhiều phiền toái cho người dân.

Một số ngư dân cho rằng, việc cấp giấy phép khai thác không đúng vùng, ngành nghề truyền thống khiến họ không thể ra khơi đúng tuyến đánh bắt, làm ảnh hưởng lớn đến thu nhập. Ngoài ra, hệ thống cảng cá xuống cấp, bồi lấp nghiêm trọng, nhiều nơi bị quá tải khiến tàu ra vào gặp khó khăn.

Ngư dân còn phản ánh quy định tàu cá phải có giấy chứng nhận an toàn thực phẩm trước khi ra khơi là bất cập, bởi họ chỉ khai thác hải sản thô chứ không chế biến. Việc chờ cấp giấy chứng nhận này cũng chậm trễ khiến nhiều tàu mất cơ hội ra khơi đúng mùa vụ.

Đáng chú ý, bà con cũng hiến kế cho Nhà nước nghiên cứu mô hình “đánh bắt 6 tháng, nghỉ 6 tháng”, vừa giúp hải sản có thời gian sinh sôi, vừa tạo điều kiện cho ngư dân nghỉ ngơi, chuyển đổi sinh kế tạm thời trong thời gian nghỉ biển. “Nếu được hỗ trợ trong thời gian nghỉ đánh bắt, chúng tôi hoàn toàn đồng tình, vì điều đó không chỉ giúp ổn định đời sống mà còn góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản lâu dài”, ngư dân Nguyễn Văn Nhỏ chia sẻ.

Tiếp thu và giải đáp những thắc mắc của bà con, bà Phạm Thị Na, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP. Hồ Chí Minh ghi nhận tinh thần hợp tác, thẳng thắn của ngư dân. Những nội dung thuộc thẩm quyền của sở được giải đáp trực tiếp tại buổi gặp, trong khi các kiến nghị vượt thẩm quyền sẽ được tổng hợp, trình lên cấp cao hơn để có hướng xử lý phù hợp.

Bà Phạm Thị Na nhấn mạnh: “Trong thời gian tới, Sở sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương, lực lượng biên phòng đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức cho ngư dân về chống khai thác IUU. Chúng tôi mong bà con tiếp tục đồng hành cùng chính quyền, vì một nghề cá phát triển bền vững, góp phần bảo vệ hình ảnh và uy tín của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.”

Xã Long Hải là địa phương có đội tàu đánh bắt nhiều nhất của TP. Hồ Chí Minh, theo báo cáo của UBND xã Long Hải, hiện địa phương có 1.260 tàu cá; trong đó 159 tàu không đủ điều kiện ra khơi do nhiều nguyên nhân: chủ tàu mất tích, tàu bán ra ngoài tỉnh chưa sang tên, tàu đậu bờ hoặc thiếu giấy tờ đăng ký. Chính quyền xã đã giao các ấp phân công người chịu trách nhiệm giám sát từng tàu, cập nhật định kỳ vị trí, hình ảnh neo đậu để quản lý chặt chẽ.

Chương trình “Cà phê sáng cùng ngư dân” không chỉ là dịp để các cơ quan quản lý và ngư dân đối thoại cởi mở, mà còn thể hiện sự quan tâm, đồng hành của chính quyền đối với đời sống và sinh kế của ngư dân. Qua mỗi buổi gặp, những khó khăn, bất cập được ghi nhận, những chính sách được tuyên truyền sâu rộng, góp phần tạo chuyển biến tích cực trong nhận thức của cộng đồng ngư dân về chống khai thác IUU.