Khánh Hòa bứt tốc để trở thành thành phố trực thuộc Trung ương

Nghị quyết số 09-NQ/TW, ngày 28/01/2022 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển tỉnh Khánh Hòa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 xác định đến năm 2030 đưa tỉnh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Nơi đây cũng trở thành trung tâm dịch vụ, du lịch biển quốc tế, một cực tăng trưởng, trung tâm của khu vực duyên hải Trung Bộ, Tây Nguyên và cả nước.

* Tăng nguồn lực đầu tư cho cơ sở

Theo Sở Nội vụ tỉnh Khánh Hòa, so với các tiêu chí của thành phố trực thuộc Trung ương, địa phương đã đạt 4/7 tiêu chuẩn quan trọng. Cụ thể, tỉnh có quy mô dân số hơn 2,2 triệu người; diện tích tự nhiên hơn 8.706km2; tỷ lệ đô thị hóa 55,9%, cao hơn mức quy định (từ 45% trở lên) và vị trí, chức năng. Khánh Hòa cần thêm ít nhất 4 xã trở thành phường để đạt tỷ lệ số phường là 30% trở lên (hiện nay có 16 phường/65 đơn vị hành chính cấp xã).

Về tiêu chuẩn được công nhận là đô thị loại I, tỉnh cần ít nhất 12/15 tiêu chí thành phần đến năm 2027 (đã đạt 8/15 tiêu chí thành phần), đòi hỏi phải tiếp tục đầu tư mạnh mẽ vào hạ tầng đô thị. Về cơ cấu và trình độ phát triển kinh tế - xã hội, tỉnh đã đạt 2/5 tiêu chí thành phần; đặc biệt là việc nâng cao thu nhập bình quân đầu người, giảm tỷ lệ hộ nghèo, chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng hiện đại và bền vững.

Tại hội nghị Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Khánh Hòa lần thứ 3 (nhiệm kỳ 2025-2030) đặt mục tiêu đưa Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trước năm 2023. Chính vì thế, địa phương đang tích cực huy động các nguồn lực để đầu tư hoàn thiện các tiêu chí còn lại.

Theo ông Nguyễn Thanh Sơn, Chủ tịch UBND xã Vạn Ninh: Xã đã đạt 5/9 tiêu chí để được công nhận là phường. Cụ thể, quy mô dân số hơn 54.960 người; diện tích tự nhiên hơn 2.397km2. Xã nằm trong quy hoạch xây dựng Khu kinh tế Vân Phong đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050; tỷ lệ tổng thu ngân sách địa phương với tổng chi ngân sách địa phương đạt 138,5%; tỷ lệ hộ nghèo còn 0,45%. Vạn Ninh đang nỗ lực hoàn thiện 4 tiêu chí còn lại để được công nhận là phường gồm: ỷ lệ quy mô dân số đô thị; tỷ trọng công nghiệp - xây dựng và dịch vụ; tỷ lệ lao động phi nông nghiệp và thu nhập bình quân đầu người.

Với tinh thần chủ động và quyết liệt, UBND tỉnh Khánh Hòa đang rà soát, đánh giá toàn diện các tiêu chuẩn, tiêu chí. Trên cơ sở đó, các địa phương, đơn vị xây dựng lộ trình, phân công nhiệm vụ, gắn trách nhiệm người đứng đầu trong việc tổ chức thực hiện, bảo đảm đáp ứng các tiêu chuẩn trở thành thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định.

Ông Nguyễn Thanh Hà, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa cho biết, trước mắt tỉnh lựa chọn 5 xã gồm: Diên Khánh, Diên Lạc, Tân Định, Vạn Ninh và Cam Lâm để đầu tư các nguồn lực xây dựng hạ tầng đô thị, phấn lên phường trong thời gian tới. Đây là những xã có “nội lực” và cơ bản có đủ điều kiện để nâng cao tỷ lệ đô thị hóa, đặc biệt là thu nhập bình quân đầu người. Việc này sẽ được địa phương tập trung thực hiện cao độ trong năm 2026 và năm 2027.

* Cần chính sách phù hợp

Tại Nghị quyết 01/NQ-TU, Tỉnh ủy Khánh Hòa nhiệm kỳ 2025-2030 đã xác định 4 trụ cột động lực tăng trưởng trên cơ sở kinh tế biển là nền tảng. Đến nay, kinh tế biển và ven biển đã đóng góp đến 80% GRDP của tỉnh, với các trụ cột: Dịch vụ du lịch biển, thủy sản, công nghiệp đóng tàu, dịch vụ cảng biển và logistics, công nghiệp năng lượng. Kim ngạch xuất khẩu thủy sản chiếm khoảng 44,8% giá trị xuất khẩu của tỉnh, đưa Khánh Hòa trở thành một trong những địa phương xuất khẩu thủy sản mạnh trong cả nước.

Khánh Hòa phấn đấu trở thành thành phố trực thuộc Trung ương trên cơ sở phát huy cao độ tiềm năng và lợi thế về biển, là đô thị thông minh, bền vững, bản sắc và kết nối quốc tế; là trung tâm dịch vụ, du lịch biển quốc tế; là một cực tăng trưởng, trung tâm của khu vực và cả nước về kinh tế biển, công nghiệp công nghệ cao, khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo, đào tạo nguồn nhân lực và chăm sóc sức khỏe chất lượng cao; là thành phố đáng sống, nơi nhân dân có mức sống cao, hiền hòa và hạnh phúc.

Trên cơ sở tổng kết thực tiễn, tỉnh Khánh Hòa kiến nghị Trung ương phê duyệt một số cơ chế, chính sách để đột phá thể chế, tạo điều kiện để địa phương tận dụng tối đa các tiềm năng.

Quốc hội xem xét sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 55/2022/QH15 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển tỉnh Khánh Hòa, nhằm kịp thời cập nhật cơ chế đặc thù phù hợp không gian phát triển mới sau sắp xếp đơn vị hành chính, bảo đảm tính liên tục, ổn định, tạo đột phá để Khánh Hòa phát huy vai trò là trung tâm kinh tế biển.

Tỉnh ban hành Nghị quyết thành lập Khu thương mại tự do Khánh Hòa là khu chức năng, có ranh giới địa lý xác định gắn với các khu kinh tế ven biển, các cảng biển, cảng hàng không quốc tế tại tỉnh. Khánh Hòa thực hiện thí điểm các cơ chế, chính sách nhằm mục tiêu thu hút đầu tư, tài chính, thương mại, dịch vụ thúc đẩy xuất khẩu, công nghiệp, hoạt động nghiên cứu và phát triển và thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao.

Quốc hội xem xét điều chỉnh, bổ sung Nghị quyết số 189/2025/QH15 về cơ chế, chính sách đặc biệt cho Dự án Điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2 nhằm tháo gỡ vướng mắc bồi thường, tái định cư để bàn giao mặt bằng đúng tiến độ.

Trao đổi với phóng viên TTXVN, ông Nguyễn Tấn Tuân, nguyên Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa, đại biểu Quốc hội các khóa XI, XII và XIII nêu ý kiến, khi tỉnh Ninh Thuận và Khánh Hòa trước đây sáp nhập trở thành tỉnh Khánh Hòa mới, hạ tầng đô thị các khu vực Phan Rang, Cam Ranh, Nha Trang, Vân Phong cần được quan tâm đầu tư. Hạ tầng đồng bộ là cơ sở để đẩy mạnh phát triển du lịch chất lượng cao; tạo ra nhiều cơ hội để người dân kinh doanh, sản xuất tốt nhất… Ông Nguyễn Tấn Tuân cũng đề xuất Quốc hội XVI và HĐND các cấp tỉnh Khánh Hòa xây dựng những chính sách phù hợp với quá trình phát triển ở địa phương nhằm nâng cao được chất lượng cuộc sống người dân, tạo thế và lực để Khánh Hòa trở thành thành phố trực thuộc Trung ương.