Khi công nghệ trở thành động lực đổi mới quản trị ngành điện

Đẩy mạnh ứng dụng các công nghệ số, xây dựng nền tảng dữ liệu dùng chung và mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp công nghệ, ngành điện đang cho thấy chuyển đổi số không chỉ là cuộc đầu tư vào công nghệ mà còn là quá trình đổi mới phương thức quản trị.

Thực tế cho thấy, đối với ngành điện - lĩnh vực quản lý hạ tầng quy mô lớn, vận hành liên tục 24/7 và phục vụ hàng chục triệu khách hàng trên cả nước, yêu cầu này càng trở nên cần thiết. Khi hệ thống điện phát triển theo hướng thông minh, nhu cầu phụ tải không ngừng gia tăng, năng lượng tái tạo ngày càng chiếm tỷ trọng lớn và khách hàng đòi hỏi chất lượng dịch vụ cao hơn, chuyển đổi số không thể chỉ dừng ở việc đầu tư thêm thiết bị hay phần mềm.

Điều quan trọng không kém là đổi mới phương thức quản trị, lấy dữ liệu làm nền tảng cho các quyết định và coi công nghệ là công cụ tạo ra giá trị thực chất.

Việc mới đây EVN ký kết thỏa thuận hợp tác với Tập đoàn FPT về chuyển đổi số và chuyển đổi xanh không chỉ là sự hợp tác giữa một doanh nghiệp điện lực với một doanh nghiệp công nghệ, mà còn thể hiện định hướng xây dựng hệ sinh thái số cho toàn ngành điện.

Theo thỏa thuận, hai bên sẽ tập trung phát triển nền tảng dữ liệu và hạ tầng số; hiện đại hóa các ứng dụng chăm sóc khách hàng và thanh toán; ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data) cùng nhiều công nghệ số trong điều hành lưới điện, dự báo phụ tải; phát triển hệ thống quản lý năng lượng thông minh; đồng thời hợp tác về viễn thông, an ninh mạng, bảo mật hệ thống, đào tạo nguồn nhân lực và nghiên cứu công nghệ mới.

Phạm vi hợp tác rộng cho thấy quá trình chuyển đổi số được triển khai trên nhiều mặt hoạt động của doanh nghiệp, thay vì chỉ tập trung vào một lĩnh vực riêng lẻ.

Theo Tổng giám đốc EVN Nguyễn Anh Tuấn, việc ký kết là một trong những hành động cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Ông Tuấn mong muốn hai bên phát huy tối đa thế mạnh của mình để cùng phát triển; đồng thời đề nghị các ban chuyên môn khẩn trương triển khai các nội dung hợp tác, bảo đảm thỏa thuận sớm đi vào thực tiễn và phát huy hiệu quả. Yêu cầu đẩy nhanh tiến độ triển khai cho thấy EVN đặt trọng tâm vào việc sớm đưa các giải pháp công nghệ vào thực tiễn, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh và công tác quản trị.

Tiếp đó, chiều 3/7/2026, EVN tiếp tục ký kết hợp tác với Tổng công ty Viễn thông MobiFone. Sáu lĩnh vực hợp tác trọng tâm gồm dịch vụ viễn thông và hạ tầng dữ liệu, bảo mật và an toàn thông tin, sử dụng chung hạ tầng kỹ thuật, nghiên cứu công nghệ nền tảng, năng lượng và hạ tầng thông minh, quản trị và hoàn thiện chính sách cho thấy EVN đang mở rộng hợp tác với các doanh nghiệp có thế mạnh trong từng lĩnh vực để thúc đẩy chuyển đổi số.

Theo Chủ tịch Hội đồng thành viên EVN Đặng Hoàng An, với hơn 32,6 triệu khách hàng sử dụng điện trên cả nước, EVN đang quản lý một khối lượng dữ liệu rất lớn. Đây vừa là lợi thế, vừa là thách thức bởi dữ liệu chỉ phát huy giá trị khi được khai thác hiệu quả và bảo đảm an toàn.

Chính vì vậy, sự đồng hành của các doanh nghiệp công nghệ có thế mạnh về viễn thông, dữ liệu và bảo mật sẽ góp phần giúp EVN xây dựng nền tảng số hiện đại hơn.

Tuy nhiên, Chủ tịch HĐTV EVN cũng nhấn mạnh lễ ký kết chỉ là bước khởi đầu. Điều quan trọng là nhanh chóng triển khai các dự án cụ thể, tạo ra những sản phẩm có thể đo lường hiệu quả, tối ưu nguồn lực và mang lại giá trị thực tiễn. Điều đó cho thấy chuyển đổi số chỉ thực sự phát huy giá trị khi được cụ thể hóa bằng những kết quả trong hoạt động quản trị và sản xuất kinh doanh.

Tinh thần này cũng được cụ thể hóa tại các đơn vị thành viên của EVN. Tại Tổng công ty Điện lực thành phố Hà Nội (EVNHANOI), các hoạt động từ quản lý kỹ thuật, kinh doanh đến chăm sóc khách hàng đang từng bước được số hóa và kết nối trên nền tảng dữ liệu.

Song song với đó, Tổng công ty đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn và các công nghệ số nhằm nâng cao hiệu quả điều hành, rút ngắn thời gian xử lý công việc và phục vụ khách hàng tốt hơn.

Trong buổi làm việc với EVNHANOI, Thành viên HĐTV EVN Đinh Thế Phúc yêu cầu Tổng công ty tiếp tục mở rộng sử dụng chữ ký số nội bộ, đưa các quy trình công việc lên môi trường số, đồng thời xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ phát triển AI trong toàn ngành điện.

Tại Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC), với quy mô quản lý hơn 11 triệu khách hàng, yêu cầu hiện đại hóa công tác điều hành ngày càng trở nên cấp thiết. Dưới sự chỉ đạo của Tổng giám đốc Nguyễn Đức Thiện - Trưởng Ban Chỉ đạo phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, EVNNPC không chỉ triển khai các nền tảng số mà còn lồng ghép chuyển đổi số với đổi mới phương thức quản trị và xây dựng văn hóa doanh nghiệp.

Đến nay, toàn bộ 381 trạm biến áp của EVNNPC đã được kết nối và điều khiển từ xa; nhiều quy trình vận hành và quản lý lưới điện trọng yếu cũng đã được tự động hóa đồng bộ. Nhờ chú trọng đổi mới, trong giai đoạn 2021-2025, tổng công ty đã công nhận 378 sáng kiến và 27 đề tài nghiên cứu khoa học; riêng năm 2025 ghi nhận 90 sáng kiến được công nhận – mức cao nhất trong vòng 5 năm.

Đến hết tháng 6/2026, tỷ lệ khách hàng thanh toán tiền điện không dùng tiền mặt của EVNNPC đạt 99,75%, tăng 3,46 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2025 và vượt 0,25 điểm phần trăm so với kế hoạch. Tỷ lệ thu nộp tiền điện đạt 99,99%, tiếp tục duy trì ở mức rất cao.

Kết quả này phản ánh hiệu quả của công tác chuyển đổi số trong lĩnh vực kinh doanh và dịch vụ khách hàng, cùng với việc mở rộng hợp tác với các ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán và đa dạng hóa các kênh thanh toán điện tử.

Qua đó, khách hàng ngày càng thuận tiện trong việc thanh toán tiền điện, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng hiệu quả quản trị và thúc đẩy phát triển thanh toán không dùng tiền mặt theo chủ trương của Chính phủ.

EVNNPC cho biết sẽ tiếp tục đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng khoa học công nghệ trong mọi lĩnh vực hoạt động; hoàn thiện và đưa vào khai thác các hệ thống cơ sở dữ liệu dùng chung, kho dữ liệu tập trung và các công cụ phân tích dữ liệu phục vụ công tác quản trị, điều hành; nâng cao chất lượng dữ liệu, từng bước xây dựng hệ thống quản trị số hiện đại, minh bạch và hiệu quả.

Ông Nguyễn Đức Thiện, Tổng giám đốc EVNNPC cho rằng: "Công nghệ chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng sự thay đổi trong tư duy quản trị, phương thức làm việc và văn hóa doanh nghiệp."

Quan điểm này cũng phản ánh cách tiếp cận mà nhiều đơn vị trong ngành điện đang áp dụng khi triển khai chuyển đổi số gắn với đổi mới phương thức quản trị. Nếu chỉ đầu tư công nghệ nhưng vẫn duy trì cách điều hành cũ, dữ liệu chưa được chia sẻ hiệu quả và phương thức làm việc không thay đổi, hiệu quả đầu tư sẽ khó đạt như kỳ vọng. Ngược lại, khi phương thức quản trị được đổi mới, công nghệ sẽ trở thành công cụ hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất, tối ưu chi phí và phục vụ khách hàng tốt hơn.