Khi vị thế của Trung Quốc trên thị trường pin xe điện bị thách thức

Trung Quốc hiện nắm giữ gần 70% thị trường xe điện thế giới và cũng là nhà xuất khẩu xe điện hàng đầu.

Theo số liệu năm 2024 từ Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), xe điện Trung Quốc thống trị các thị trường tại Brazil, Colombia, Mexico, Uruguay, Indonesia, Malaysia, Uzbekistan, Maroc, Ai Cập, Jordan và Nam Phi.

Giới quan sát nhận định Trung Quốc có thể bứt phá trong lĩnh vực này nhờ cải tiến về pin, giá năng lượng trong nước thấp cùng với vị thế thống trị của nước này trong công nghệ đất hiếm.

Tất nhiên, các khoản trợ cấp ban đầu của chính phủ cũng góp phần vào thành công này. Nhưng liệu đó có đồng nghĩa là thị trường xe điện sẽ mãi chịu sự chi phối của ngành EV Trung Quốc? Chắc chắn là không.

Các báo cáo gần đây từ ngành công nghiệp pin cho thấy sự cạnh tranh đang diễn ra mạnh mẽ. Thế hệ pin EV mới sẽ có phạm vi hoạt động lên tới 800 km với thời gian sạc chỉ trong 12 phút.

Quan trọng hơn, công nghệ này không phải của Trung Quốc. LG Energy Solution của Hàn Quốc được cho là đã phát triển một loại pin giàu lithium-mangan (LMR). Loại pin mới này được cho là sẽ trở thành đối thủ cạnh tranh đáng gờm của pin lithium sắt phosphate (LFP) vốn do Trung Quốc thống trị về mặt sản xuất hiện nay.

Việc sử dụng mangan mang lại lợi thế đáng kể về giá cả, vì pin loại này được cho là đạt mật độ năng lượng cao hơn 33% so với loại LFP với cùng mức giá. Loại pin này cũng có thể an toàn hơn vì hàm lượng mangan trong đó giúp giảm nguy cơ quá nhiệt và cháy nổ.

Giới nghiên cứu đã nêu rõ nguyên lý khoa học đằng sau pin LMR trong nhiều năm qua, nhưng việc phát triển loại pin này trên quy mô lớn bị cản trở bởi các thách thức như sụt áp và tuổi thọ pin giảm. Đến đầu năm nay, LG Energy Solution đưa ra báo cáo rằng họ đã khắc phục được những vấn đề đó. Các quy trình sản xuất độc quyền của công ty đã giúp pin LMR có tuổi thọ tương đương với các loại pin do Trung Quốc sản xuất.

Tập đoàn General Motors (Mỹ) có kế hoạch trang bị loại pin LMR mới này cho các xe thể thao đa dụng (SUV) chạy điện cỡ lớn và xe tải điện vào năm 2028. Liên doanh của hãng với LG Energy Solution, Ultium Cells, dự kiến sẽ bắt đầu sản xuất thử nghiệm tại cơ sở ở Hàn Quốc vào cuối năm 2027 và tiến tới sản xuất quy mô thương mại tại một nhà máy ở Mỹ vào năm 2028.

Các công ty châu Âu dường như cũng đang tăng tốc, nhờ vào quy định của EU liên quan đến vòng đời của pin – từ lượng khí thải carbon đến tái chế và quản lý chất thải. Công ty Anaphite của Vương quốc Anh báo cáo rằng các quy trình cải tiến của họ sẽ giảm chi phí và mức tiêu thụ năng lượng liên quan đến sản xuất pin.

Một công ty khác của Anh, Ilika, được cho là đang tiên phong trong một kỹ thuật mới giúp pin thể rắn của họ an toàn hơn so với pin lithium-ion vốn dễ bị hiện tượng thoát nhiệt - một tình trạng nguy hiểm khi pin quá nóng.

Trong khi đó, theo các nhà phân tích, làn sóng xe điện Trung Quốc đang ồ ạt đổ bộ vào châu Âu đúng vào thời điểm mà lục địa này đang nỗ lực "giảm thiểu rủi ro" khỏi sự phụ thuộc vào Trung Quốc. Tình thế trớ trêu này đẩy châu Âu vào một thế khó, phải thực hiện một hành động giữ thăng bằng kép đầy phức tạp. Một mặt, họ cần đối phó với sức ép cạnh tranh từ Trung Quốc để bảo vệ nền tảng công nghiệp ô tô truyền thống. Giám đốc điều hành của Renault từng phải kêu gọi một "Kế hoạch Marshall" của riêng châu Âu, bao gồm cả việc thành lập một quỹ xe điện, để chống lại làn sóng thương mại xanh từ Trung Quốc.

Thực tế cho thấy ngành ô tô châu Âu đang bị xe điện Trung Quốc chiếm lĩnh với tốc độ chóng mặt. Theo một báo cáo của Reuters, dù các thương hiệu Trung Quốc hiện chỉ kiểm soát một phần nhỏ thị trường, nhưng con số này trong nửa đầu năm 2024 đã tăng gấp đôi so với một năm trước đó. Trong tháng 9/2025, chỉ riêng "ông lớn" xe điện BYD đã ghi nhận doanh số gần 25.000 xe tại châu Âu, tăng gấp năm lần so với cùng kỳ.

Liên minh châu Âu (EU) nhận ra rằng ngành công nghiệp xe điện của họ còn một khoảng cách xa mới bắt kịp Trung Quốc. Không chỉ muốn những loại pin rẻ hơn và tốt hơn, châu Âu còn muốn ưu tiên pin được sản xuất tại các quốc gia thành viên và coi đó là yếu tố chiến lược quan trọng đối với ngành công nghiệp EV của mình.

Tuy nhiên, người Trung Quốc không hề tự mãn. Họ cũng đang chuyển hướng sang pin thể rắn và hy vọng sẽ bắt đầu triển khai vào cuối thập kỷ này. Một số bước nhảy vọt về công nghệ mới có thể sẽ thất bại. Nhưng điều quan trọng ở đây là giống như câu chuyện ngụ ngôn về cuộc đua giữa rùa và thỏ, đôi khi những người đi chậm lại giành chiến thắng.