Khóa học về giáo dục giới tính, phòng chống kỳ thị, phân biệt đối xử và bạo lực cho trẻ em

Với mong muốn giúp trẻ em tự tin bảo vệ chính mình trước các nguy cơ bạo lực, xâm hại và kỳ thị, dự án Cánh buồm đỏ thắm 2025 do Quỹ Vì Tầm Vóc Việt (VSF) phối hợp cùng Ngân hàng TMCP Bắc Á triển khai đã tổ chức hai khóa tập huấn dành cho 37 em nhỏ trong độ tuổi 11–15.

Các khóa học tập trung vào hai nội dung chính: Giáo dục giới tính và tình dục toàn diện; Phòng, chống kỳ thị, phân biệt đối xử và bạo lực với trẻ em.

Băn khoăn của phụ huynh trong hành trình đồng hành cùng con

Chị Nguyễn Thị Nền - một cán bộ của Ngân hàng TMCP Bắc Á và mẹ của ba người con đang ở độ tuổi lớn - cho biết chị từng rất trăn trở khi chia sẻ với con về các chủ đề nhạy cảm như giới tính hay chăm sóc cơ thể: “Tôi sợ mình nói quá nhẹ thì con không hiểu hết mức độ nghiêm trọng, mà nói quá nặng lại khiến con sợ hãi hay khép mình.”

Những lo lắng của chị Nền không phải là cá biệt. Trong bối cảnh trẻ em ngày càng tiếp xúc sớm với mạng xã hội và các mối quan hệ đa dạng ngoài gia đình, nhiều phụ huynh đặt câu hỏi: làm thế nào để con được trang bị đủ kiến thức và kỹ năng để bảo vệ bản thân? Làm sao để nói về những điều “nhạy cảm” một cách đúng, đủ, mà vẫn khiến con cảm thấy thoải mái?

Theo chị Nguyễn Thị Chính - Chuyên gia Tâm lý học, Giới và Sức khỏe sinh sản, việc giáo dục giới tính cho trẻ là một hành trình cần sự khéo léo và trung thực: “Khó khăn là làm sao để nói đúng bản chất vấn đề, nói thẳng vào nội dung cần truyền tải mà không gây sốc hay phản cảm. Phụ huynh và người làm giáo dục đều cần học cách nói để trẻ vừa hiểu, vừa đón nhận.”

Từ lý thuyết đến trải nghiệm: Trẻ học cách hiểu mình và tôn trọng người khác

Trong 2 cuối tuần liên tiếp với 4 ngày học, 2 con của chị Nguyễn Thị Nền cùng 35 em nhỏ khác trong độ tuổi từ 11 tới 15 đã được tiếp cận với những kiến thức nền tảng về giới, giới tính, bản dạng giới, xu hướng tính dục, thay đổi tuổi dậy thì, cũng như kỹ năng bảo vệ bản thân trong các tình huống nguy cơ.

Trực tiếp điều hành các khóa tập huấn là giảng viên Trần Hồng Điệp (Giám đốc Quỹ Vì Tầm Vóc Việt, chuyên gia Giới và Phát triển cộng đồng) và giảng viên Nguyễn Thị Chính (chuyên gia Tâm lý học, Giới và Sức khỏe sinh sản). 

Tại khóa tập huấn, các em đã được tìm hiểu và nhận diện các hành vi kỳ thị, phân biệt đối xử hay bạo lực, đồng thời rèn luyện kỹ năng phản ứng an toàn. Các em được học về vùng “đồ bơi”, quy tắc PANTS, mô hình 5 vòng tròn quan hệ, cách phân biệt “bí mật tốt” và “bí mật xấu”, cũng như cách tìm kiếm sự giúp đỡ khi gặp nguy hiểm. Những màn nhập vai chân thật đã giúp các bạn nhỏ hiểu rõ hơn về cảm xúc của người bị tổn thương và cách lên tiếng một cách an toàn khi gặp phải những tình huống tương tự.

“Trước đây em từng chứng kiến hành vi phân biệt ở trường nhưng không biết phải làm gì. Bây giờ em biết mình có thể gọi tổng đài 111 hoặc tìm người lớn tin cậy để nhờ giúp đỡ,” em Kim Ngân (12 tuổi), con thứ 2 của chị Nguyễn Thị Nền, chia sẻ.

Đặc biệt, không chỉ dừng lại ở hành vi, khóa tập huấn còn dẫn dắt các em tìm hiểu sâu hơn về những nguyên nhân gốc rễ gây nên kỳ thị và phân biệt đối xử, từ định kiến giới cho đến những khuôn mẫu xã hội vô hình, như việc con trai phải mạnh mẽ, hay trẻ em thì “không biết gì”.

Trong nội dung giáo dục giới tính và tình dục toàn diện, các học viên được tiếp cận với nhiều khái niệm nền tảng như giới, giới tính, bản dạng giới, xu hướng tính dục và thể hiện giới. Đây là những nội dung mới mẻ với phần lớn các em nhỏ tham gia tập huấn.

“Đây là lần đầu tiên em được biết ‘giới’ và ‘giới tính’ là hai khái niệm khác nhau cũng như cách để phân biệt chúng. Em cũng hiểu thêm rằng bản dạng giới không phải lúc nào cũng trùng với giới tính sinh học, và mỗi người đều có quyền được là chính mình. Hiểu rõ hơn về những điều này giúp em có thể tôn trọng sự khác biệt của mỗi người,” em Châu Anh (13 tuổi) chia sẻ.

Bên cạnh đó, các em cũng được các giảng viên hướng dẫn chi tiết về tình dục an toàn, các biện pháp phòng tránh thai, dấu hiệu nhận biết một số bệnh lây truyền qua đường tình dục cũng như những thay đổi tâm sinh lý tuổi dậy thì. Các kiến thức đều được truyền tải thông qua các trò chơi, câu chuyện tương tác, kịch ngắn, thảo luận nhóm và hoạt động nhóm nhỏ nhằm giúp các em tiếp thu kiến thức một cách nhẹ nhàng, tự nhiên và gần gũi.

Không gian an toàn để thúc đẩy chia sẻ 

Khóa học không chỉ là nơi các em tiếp nhận kiến thức, mà còn là không gian an toàn để lắng nghe, chia sẻ và dần trở nên tự tin hơn.

“Qua các buổi học, em thấy mình cởi mở hơn, biết giao tiếp và bày tỏ ý kiến cá nhân,” em Gia Huy bày tỏ. Những nội dung như “cách từ chối khi không thoải mái”, “quyền được nói ‘không’”, hay “làm sao để diễn đạt quan điểm rõ ràng” được truyền tải sinh động, giúp các em vững vàng hơn trong việc bảo vệ ranh giới cá nhân.

Đồng hành cùng các em là 8 tình nguyện viên nòng cốt - những người anh, người chị gần gũi, luôn bên cạnh lắng nghe và hỗ trợ. Sự có mặt của các tình nguyện viên góp phần tạo nên một không gian học tập tích cực, thân thiện và đáng nhớ. 

Không chỉ dừng lại ở thúc đẩy những chia sẻ trong không gian lớp học tập huấn, 2 khoá tập huấn còn chú trọng thực hiện các hoạt động hướng tới kết nối giữa trẻ và cha mẹ - mối liên hệ được xem là “phòng tuyến đầu tiên” trong việc bảo vệ trẻ em. Khi trẻ cảm thấy an toàn để chia sẻ, người lớn đáng tin cậy sẽ là chỗ dựa đầu tiên và quan trọng nhất.

“Khi trẻ cảm thấy an toàn để chia sẻ, cha mẹ chính là người đầu tiên và quan trọng nhất có thể giúp con vượt qua các tình huống nguy hiểm. Vì thế, việc xây dựng kết nối cảm xúc và sự tin tưởng giữa cha mẹ - con cái là vô cùng quan trọng,” chị Trần Hồng Điệp nhận định.

Chị Nguyễn Thị Nền cũng nhận thấy rõ những thay đổi tích cực từ hai người con sau khóa học. 

“Con bắt đầu chủ động chia sẻ với tôi về những điều đã học, về quyền được an toàn của mình và cả giới hạn cá nhân cần thiết. Trước đây, tôi từng rất ngại mở lời với con về những chủ đề này. Nhờ chương trình, khoảng cách giữa cha mẹ và con cái đã được rút ngắn một cách tự nhiên,” chị vui mừng chia sẻ.

Hai khóa tập huấn vừa qua là một phần trong chuỗi hoạt động của dự án “Cánh buồm đỏ thắm 2025” do Quỹ Vì Tầm Vóc Việt và Ngân hàng TMCP Bắc Á tổ chức. Dự án được Ngân hàng TMCP Bắc Á tài trợ kinh phí triển khai, đồng thời được Hệ thống TH School hỗ trợ địa điểm tổ chức. Trước đó, dự án đã tổ chức buổi tọa đàm trực tuyến với phụ huynh và một khóa tập huấn kỹ năng dành cho nhóm tình nguyện viên.

Trong thời gian tới, dự án sẽ triển khai tọa đàm “Kết nối và sẻ chia” dành cho 30 cặp phụ huynh và con, tạo cơ hội để hai thế hệ thấu hiểu và đồng hành cùng nhau. Tại buổi tọa đàm, cha mẹ và con cái cũng sẽ cùng thực hiện các sản phẩm handmade để gây quỹ tổ chức khóa học tương tự cho trẻ em có hoàn cảnh khó khăn.

“Ngân hàng TMCP Bắc Á luôn mong muốn đồng hành cùng cán bộ nhân viên không chỉ trong công việc mà cả trong hành trình làm cha mẹ. Chúng tôi tin rằng sự phát triển bền vững bắt đầu từ những gia đình hạnh phúc, nơi trẻ em được lắng nghe, thấu hiểu và trang bị đầy đủ kỹ năng để lớn lên an toàn,” Chị Trần Hương Giang, Giám đốc Khối nhân sự Ngân hàng TMCP Bắc Á chia sẻ.