Kiểm soát lạm phát trước yêu cầu tăng trưởng hai con số

Kiểm soát lạm phát tiếp tục là một trong những thách thức lớn trong quý IV/2026, khi áp lực từ giá năng lượng, nguyên vật liệu nhập khẩu, tỷ giá và nhu cầu tiêu dùng cuối năm có thể gia tăng. Trong khi đó, nền kinh tế vẫn phải nỗ lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số, đặt ra yêu cầu điều hành linh hoạt, phối hợp chặt chẽ các chính sách kinh tế vĩ mô. Kết quả kiểm soát giá cả không chỉ phụ thuộc vào các giải pháp điều hành trước mắt mà còn đòi hỏi bảo đảm nguồn cung, nâng cao năng lực sản xuất, tạo dư địa cho tăng trưởng đi đôi với ổn định kinh tế vĩ mô.

Năm 2026 là năm đầu tiên thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 diễn ra trong bối cảnh nền kinh tế được đặt trước yêu cầu tăng trưởng rất cao. Chính phủ tiếp tục kiên định mục tiêu tăng trưởng hai con số; đồng thời phải giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế.

Trong khi đó, môi trường kinh tế thế giới vẫn chứa đựng nhiều bất định. Xung đột địa chính trị, biến động giá năng lượng, chi phí vận tải, thương mại quốc tế, tỷ giá và những thay đổi khó lường của chuỗi cung ứng tiếp tục tạo sức ép đối với lạm phát toàn cầu và lạm phát nhập khẩu.

Đối với nền kinh tế có độ mở lớn như Việt Nam, nhiều ngành sản xuất còn phụ thuộc đáng kể vào nguyên vật liệu, nhiên liệu và máy móc nhập khẩu, những biến động bên ngoài nhanh chóng tác động rất mạnh vào chi phí sản xuất và giá tiêu dùng trong nước.

Trong bối cảnh đó, kiểm soát lạm phát từ đầu năm đến nay đang là một điểm sáng trong điều hành kinh tế vĩ mô của Chính phủ.

Theo số liệu của Cục Thống kê, bình quân 9 tháng năm 2026, CPI tăng 4,52% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 3,27% của 9 tháng năm 2025. Riêng tháng 9/2026, CPI tăng 0,62% so với tháng trước, tăng 4,2% so với tháng 12/2025 và tăng 5,08% so với cùng kỳ năm trước. Lạm phát cơ bản bình quân 9 tháng tăng 4,26%. Mặc dù, mức tăng này cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm 2025, nhưng xét trong bối cảnh áp lực giá năng lượng, nguyên liệu đầu vào và chi phí sản xuất gia tăng, kết quả trên cho thấy sự chủ động, linh hoạt và phối hợp khá hiệu quả trong điều hành.

Bà Nguyễn Thu Oanh, Trưởng ban Thống kê dịch vụ và giá, Cục Thống kê chỉ ra, áp lực lên mặt bằng giá trong 9 tháng tập trung chủ yếu ở ba nhóm lớn. Thứ nhất là nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,72%, tác động làm CPI chung tăng 1,69 điểm phần trăm, phản ánh tác động của chi phí nguyên liệu, nhân công và nhu cầu tiêu dùng.

Thứ hai là nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,68%, làm CPI chung tăng 1,52 điểm phần trăm.

Thứ ba là nhóm giao thông tăng 6,06%, làm CPI chung tăng 0,6 điểm phần trăm, trong đó riêng giá nhiên liệu tăng 10,89%, tác động làm CPI tăng 0,52 điểm phần trăm. Ngoài ba nhóm trên, giá dịch vụ giáo dục, y tế, hàng hóa và dịch vụ khác cũng góp phần làm CPI tăng.

Riêng trong tháng 9, CPI tăng 0,62% so với tháng trước chủ yếu do giá xăng dầu trong nước điều chỉnh tăng theo giá nhiên liệu thế giới và một số trường đại học, trường dân lập, tư thục điều chỉnh tăng học phí khi bước vào năm học mới. Cụ thể, nhóm giao thông tăng 3,97% làm CPI chung tăng khoảng 0,4 điểm phần trăm, trong đó giá xăng tăng 9,39%.

Theo Trưởng ban Thống kê dịch vụ và giá, nhìn về những tháng cuối năm, áp lực lạm phát vẫn còn khá rõ. Trước hết là rủi ro từ giá năng lượng và nguyên nhiên vật liệu thế giới trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị, gián đoạn các tuyến vận tải và chi phí logistics còn cao.

Bên cạnh đó, nhu cầu tiêu dùng, sản xuất và dịch vụ thường tăng vào dịp cuối năm có thể tạo thêm sức ép lên một số nhóm hàng hóa, dịch vụ. Cùng với đó, biến động giá nguyên liệu nhập khẩu, tỷ giá và chi phí vận chuyển có thể tiếp tục truyền dẫn vào giá thành sản xuất trong nước.

Tuy nhiên, Cục Thống kê cũng chỉ ra rằng, cũng có các yếu tố giúp hạn chế áp lực tăng giá. Nguồn cung hàng hóa trong nước nhìn chung được bảo đảm; công tác điều hành giá các mặt hàng thiết yếu, đặc biệt xăng dầu và năng lượng, tiếp tục được thực hiện chủ động; đồng thời việc phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và các giải pháp ổn định thị trường có vai trò quan trọng trong việc hạn chế tác động bất lợi từ bên ngoài.

 

Chuyên gia kinh tế TS. Nguyễn Bích Lâm, nguyên Tổng cục trưởng Tổng cục Thống kê cho rằng, nếu những tháng cuối năm không xuất hiện cú sốc lớn từ bên ngoài, CPI bình quân cả năm 2026 có khả năng tăng khoảng 4,5%-4,7%. Đây là mức dự báo thận trọng, nếu CPI tăng ở mức 4,5% thì tương ứng với mục tiêu Quốc hội giao; nếu ở mức 4,7% cao hơn mục tiêu khoảng 0,2 điểm phần trăm.

“Điều đáng ghi nhận là lạm phát được kiểm soát trong khi nền kinh tế vẫn theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao. Đây là kết quả không dễ đạt được trong điều kiện sức ép từ bên ngoài và bên trong cùng gia tăng”, chuyên gia Nguyễn Bích Lâm nhấn mạnh.

Đặc biệt, với năm 2026, điều đáng ghi nhận không chỉ là khả năng kiểm soát CPI trong khoảng 4,5%-4,7% theo dự báo hiện nay, mà quan trọng hơn là Chính phủ đã điều hành lạm phát trong điều kiện nền kinh tế phải đối mặt với nhiều cú sốc từ bên ngoài; đồng thời, theo đuổi mục tiêu tăng trưởng rất cao.

Do đó, để đạt được mục tiêu, việc chủ động sử dụng chính sách thuế để giảm áp lực từ xăng dầu, chỉ đạo không tăng giá điện trong năm 2026, bảo đảm nguồn cung hàng hóa thiết yếu, phối hợp chính sách tài khóa - tiền tệ, hỗ trợ sản xuất kinh doanh và ổn định kỳ vọng thị trường đã góp phần quan trọng vào kết quả này.

Cùng với đó, nếu nguồn lực được phân bổ đúng hướng, đầu tư tạo ra năng lực sản xuất mới, năng suất tăng nhanh hơn chi phí và năng lực cung ứng được mở rộng tương ứng với tổng cầu, thì tăng trưởng cao sẽ tạo nền tảng cho ổn định giá cả, còn ổn định giá cả lại tạo môi trường thuận lợi cho tăng trưởng.

Cục trưởng Cục Thống kê, Nguyễn Thị Hương cho rằng, trong những tháng cuối năm, các bộ, ngành cần tiếp tục theo dõi sát diễn biến của xăng dầu, năng lượng, lương thực, thực phẩm, vật liệu xây dựng, dịch vụ giáo dục và y tế, đồng thời chủ động bảo đảm nguồn cung và điều hành giá phù hợp để hạn chế tác động lan tỏa đến mặt bằng giá chung.

Chuyên gia Nguyễn Bích Lâm cho rằng, thành công của việc kiềm chế lạm phát không nên hiểu là giữ được lạm phát ở mức 4,5%-4,7%, mà là tạo được nền tảng để nền kinh tế có thể tăng trưởng cao hơn mà không tạo ra áp lực giá cả tương ứng.

Theo đó, muốn kiểm soát mặt bằng giá trong nền kinh tế tăng trưởng cao, phải đồng thời nâng cao năng lực cung ứng của nền kinh tế, từ năng lượng, nguyên vật liệu, logistics, hạ tầng, công nghệ đến năng suất lao động và hiệu quả đầu tư. Thực hiện tốt những yêu cầu đó sẽ đặt nền móng cho một mô hình tăng trưởng cao hơn, bền vững hơn và có khả năng tự tạo ra năng lực chống lạm phát từ bên trong nền kinh tế.