Kinh tế 6 tháng: Chứng khoán Việt Nam kỳ vọng thêm nhiều động lực mới

Thị trường chứng khoán Việt Nam nửa đầu năm 2026 và các động lực vĩ mô, nâng hạng được kỳ vọng trong giai đoạn cuối năm. Ảnh min họa: AI tạo

Sau nửa đầu năm 2026 với nhiều biến động từ kinh tế thế giới, thị trường chứng khoán Việt Nam được kỳ vọng có thêm động lực trong những tháng cuối năm nhờ nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, lợi nhuận doanh nghiệp duy trì tăng trưởng, mặt bằng định giá hấp dẫn cùng tiến trình nâng hạng thị trường và hoàn thiện thể chế.

Dù vậy, trong bối cảnh môi trường quốc tế còn tiềm ẩn nhiều rủi ro, xu hướng tăng nhiều khả năng sẽ đi kèm sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm ngành và doanh nghiệp.

Nhìn lại 6 tháng đầu năm, thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn duy trì được đà tăng trong bối cảnh chịu tác động từ nhiều yếu tố bất định của kinh tế toàn cầu.

Theo số liệu của Cục Thống kê, đến ngày 30/6, chỉ số VN-Index đạt 1.860,01 điểm, tăng 4,23% so với cuối năm 2025; vốn hóa thị trường cổ phiếu đạt khoảng 10.572,8 nghìn tỷ đồng, tăng 6%.

Tổng mức huy động vốn trên thị trường chứng khoán (chưa bao gồm phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ) ước đạt 173.753 tỷ đồng, tăng 45,8% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy thị trường tiếp tục phát huy vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Thanh khoản cũng duy trì ở mức cao. Giá trị giao dịch bình quân từ đầu năm đạt khoảng 29.300 - 29.400 tỷ đồng mỗi phiên, tương đương bình quân năm 2025 và tăng khoảng 40% so với cùng kỳ năm trước.

Đến cuối tháng 5, số lượng tài khoản chứng khoán của nhà đầu tư đã vượt 13 triệu, vượt xa mục tiêu 11 triệu tài khoản vào năm 2030 theo Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán. Tuy nhiên, phía sau mức tăng của chỉ số là sự phân hóa rất lớn.

Theo đánh giá của Công ty cổ phần Chứng khoán VNDIRECT (VNDIRECT), đà tăng của VN-Index chủ yếu đến từ nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn thuộc hệ sinh thái Vingroup, trong khi phần lớn cổ phiếu còn lại có diễn biến kém tích cực hơn. Bên cạnh đó, khối ngoại tiếp tục bán ròng gần 78.000 tỷ đồng trong nửa đầu năm do tâm lý thận trọng trước các rủi ro địa chính trị và diễn biến lãi suất quốc tế.

Điểm tích cực là nền tảng kinh tế trong nước tiếp tục duy trì ổn định. Theo Cục Thống kê, chính sách tiền tệ được điều hành chủ động, linh hoạt và phối hợp chặt chẽ với chính sách tài khóa nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ tăng trưởng.

Đến ngày 26/6, tăng trưởng tín dụng đạt 7,41%, trong khi huy động vốn của các tổ chức tín dụng tăng 5,02% so với cuối năm trước. Mặt bằng lãi suất huy động tiếp tục xu hướng giảm; lãi suất cho vay ngắn hạn đối với các lĩnh vực ưu tiên duy trì khoảng 3,9%/năm.

Trong khi đó, tỷ giá được điều hành linh hoạt và duy trì ổn định, với tỷ giá trung tâm đến cuối tháng 6 chỉ tăng khoảng 0,34% so với cuối năm 2025. Những yếu tố này góp phần tạo môi trường thuận lợi cho hoạt động sản xuất kinh doanh cũng như thị trường vốn.

Theo VNDIRECT, động lực quan trọng nhất của thị trường trong nửa cuối năm vẫn là tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp. Sau khi lợi nhuận ròng của các doanh nghiệp niêm yết trên HOSE tăng khoảng 50% trong quý I/2026, chủ yếu nhờ mức tăng đột biến của Công ty cổ phần Vinhomes (mã chứng khoán: VHM), Công ty cổ phần Tập đoàn Hòa Phát (mã chứng khoán: HPG) và Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn (mã chứng khoán: BSR), VNDIRECT đã nâng dự báo tăng trưởng lợi nhuận ròng cả năm 2026 lên 21%, cao hơn mức dự báo 18% đưa ra đầu năm.

Theo công ty chứng khoán này, dù tốc độ tăng trưởng có thể chậm hơn do không còn nhiều khoản lợi nhuận bất thường như quý I, triển vọng kinh doanh của doanh nghiệp niêm yết vẫn được hỗ trợ bởi tăng trưởng GDP ở mức cao, chính sách tài khóa mở rộng, thúc đẩy đầu tư tư nhân, giải ngân đầu tư công cùng chính sách tiền tệ tiếp tục theo hướng hỗ trợ tăng trưởng.

Song song với triển vọng lợi nhuận, mặt bằng định giá cũng được xem là yếu tố hỗ trợ thị trường. Theo VNDIRECT, hệ số P/E - chỉ tiêu phản ánh mối tương quan giữa giá cổ phiếu và lợi nhuận doanh nghiệp - của VN-Index hiện ở mức khoảng 13,46 lần, thấp hơn đáng kể so với đầu năm và thấp hơn mức trung bình 10 năm là 15,3 lần.

Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu Vingroup, P/E của VN-Index chỉ còn khoảng 11,2 lần, cho thấy nhiều cổ phiếu vẫn được định giá ở mức hấp dẫn. Với dự báo lợi nhuận doanh nghiệp tăng khoảng 21% trong năm nay, VNDIRECT cho rằng thị trường vẫn còn dư địa tăng nếu kết quả kinh doanh tiếp tục được cải thiện trong các quý tới.

Ở góc nhìn thận trọng hơn, ông Trương Đắc Nguyên, Giám đốc Đầu tư Công ty cổ phần Blue Horizon cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn có cơ hội duy trì xu hướng tăng trong nửa cuối năm nhưng sẽ là giai đoạn "tăng trưởng trong thận trọng" thay vì bứt phá đồng loạt.

Theo ông, diễn biến thị trường sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào tăng trưởng lợi nhuận thực chất của doanh nghiệp, vì vậy dòng tiền nhiều khả năng sẽ tập trung vào các doanh nghiệp đầu ngành, có nền tảng tài chính tốt và hưởng lợi từ đầu tư công, dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) hoặc phát triển hạ tầng.

Bên cạnh nền tảng lợi nhuận và định giá, câu chuyện nâng hạng tiếp tục được xem là động lực quan trọng đối với thị trường chứng khoán Việt Nam trong trung và dài hạn. Việc FTSE Russell chính thức nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp được đánh giá là bước tiến lớn sau nhiều năm cải cách.

Theo VNDIRECT, dù MSCI chưa đưa Việt Nam vào danh sách theo dõi nâng hạng trong kỳ rà soát năm 2026, tổ chức này đã ghi nhận những tiến triển về cơ chế non-prefunding, mô hình môi giới toàn cầu (global broker) và lộ trình triển khai đối tác bù trừ trung tâm (CCP).

Các chuyên gia kỳ vọng Việt Nam có thể được MSCI đưa vào danh sách theo dõi trong năm 2027, trước khi hướng tới mục tiêu được nâng hạng trong giai đoạn 2028-2029. Đây cũng là mục tiêu được Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định khi đặt ra yêu cầu phấn đấu trước năm 2030 thị trường chứng khoán Việt Nam được MSCI nâng hạng.

Nân hạng được cho là yếu tố tích cực để thị trường hút vốn ngoại. Ảnh minh họa: HNX

Song song với tiến trình nâng hạng, khuôn khổ pháp lý cũng đang tiếp tục được hoàn thiện nhằm nâng cao vai trò của thị trường vốn. Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Vũ Thị Chân Phương cho biết, năm 2025 tổng giá trị huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu và trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đạt 763,5 nghìn tỷ đồng.

Chỉ riêng đến giữa tháng 6/2026, giá trị huy động qua phát hành cổ phiếu đã đạt 114,1 nghìn tỷ đồng, tăng hơn 67% so với cùng kỳ, trong khi phát hành trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ đạt 148,8 nghìn tỷ đồng.

Theo bà Phương, việc tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, trong đó có Nghị định số 200/2026/NĐ-CP về chào bán và giao dịch trái phiếu doanh nghiệp, không nhằm siết chặt hoạt động huy động vốn mà hướng tới xây dựng môi trường phát hành minh bạch, chuyên nghiệp và bền vững hơn.

Cùng với đó, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đang xây dựng dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán theo hướng đơn giản hóa thủ tục hành chính, bổ sung cơ sở pháp lý cho các mô hình mới và hoàn thiện các quy định về giao dịch điện tử, hoạt động của công ty chứng khoán và quỹ đầu tư. Dự án luật dự kiến được trình Quốc hội xem xét tại kỳ họp tháng 10/2026.

Theo Công ty Chứng khoán Mirae Asset, Nghị quyết số 10-NQ/TW lần đầu tiên đặt mục tiêu phát triển đồng thời dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và vốn đầu tư gián tiếp nước ngoài (FII), tạo nền tảng để Việt Nam không chỉ là điểm đến của đầu tư sản xuất mà còn hướng tới trở thành thị trường huy động vốn hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế.

Với nền tảng kinh tế vĩ mô ổn định, triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp tích cực, mặt bằng định giá hấp dẫn cùng những cải cách mạnh mẽ về thể chế và hạ tầng thị trường, chứng khoán Việt Nam đang sở hữu nhiều động lực để tiếp tục phát triển trong nửa cuối năm 2026. Dù môi trường quốc tế vẫn tiềm ẩn không ít rủi ro, phần lớn các chuyên gia đều cho rằng triển vọng trung và dài hạn của thị trường vẫn tích cực.

Tuy nhiên, thay vì kỳ vọng một đợt tăng đồng loạt, dòng tiền nhiều khả năng sẽ tiếp tục lựa chọn những doanh nghiệp có nền tảng tài chính vững chắc, tăng trưởng lợi nhuận bền vững và khả năng tận dụng tốt các động lực từ đầu tư công, FDI cũng như quá trình nâng hạng thị trường.