Kinh tế toàn cầu: Suy giảm, phục hồi hay phân kỳ?

Đây là câu hỏi được nhiều nhà phân tích thuộc Citibank đặt ra khi xem xét những tác động có thể xảy ra nếu xu hướng tăng trưởng hiện nay ở Mỹ và Trung Quốc tiếp tục, điều không phải là điềm tốt cho Australia và các nền kinh tế mới nổi đang dựa nhiều vào xuất khẩu hàng hóa.

Vấn đề này được đưa ra một tuần trước khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) cân nhắc khả năng tăng lãi suất lần đầu tiên kể từ năm 2008 và khi tốc độ tăng trưởng chậm lại của kinh tế Trung Quốc đang làm chao đảo các thị trường toàn cầu.

Trưởng nhóm nghiên cứu của Citibank Mark Schofield cho rằng một số nước, đặc biệt là những nước xuất khẩu hàng hóa, đã nhận thấy triển vọng kinh tế của họ ngả theo hướng Trung Quốc hơn là với Mỹ - điều được cho là đang tạo ra một nền kinh tế toàn cầu đa dạng hơn với hai hướng chính chứ không phải một: tăng trưởng kinh tế của Mỹ và tăng trưởng kinh tế của Trung Quốc.

Ông Schofield cho biết có bốn khả năng có thể xảy ra, mỗi một trong số đó sẽ gây ra những phản ứng chính sách riêng biệt và do vậy sẽ có tác động rất khác nhau đến nền kinh tế toàn cầu.

Những tác động này được nhận thấy rõ nhất là ở các nước láng giềng châu Á của Trung Quốc cũng như các nền kinh tế phụ thuộc nhiều vào hàng hóa của Trung Quốc như Australia, New Zealand và Canada.

Bốn viễn cảnh có thể xảy ra là một nền kinh tế toàn cầu hai tốc độ; sự suy giảm trên toàn cầu do Trung Quốc dẫn đầu; Trung Quốc ổn định tăng trưởng dẫn đến sự phục hồi toàn cầu; và Trung Quốc triển khai một chính sách kích thích kinh tế sâu rộng và tốn kém. Mỗi viễn cảnh này đều phụ thuộc vào sự mạnh hay yếu của nền kinh tế Mỹ và Trung Quốc.

Nếu các xu hướng hiện nay tiếp tục với kinh tế Mỹ mạnh lên, trong khi kinh tế Trung Quốc yếu đi, các nhà phân tích của Citibank nhận định rằng thế giới có khả năng sẽ trải qua một sự phân kỳ đáng kể. Nhà kinh tế Schofield cho biết đây là kết quả dựa trên những dự báo hiện nay của Citibank, điều vẫn gây lo ngại là xác suất của khả năng này đang giảm dần.

Tuy nhiên, nếu kinh tế Trung Quốc vẫn tiếp tục giảm sút và đánh bẫy Mỹ thông qua các vấn đề thương mại, giá hàng hóa, thị trường tài chính biến động, thì sự suy giảm kết hợp của hai nền kinh tế này sẽ gây ra một cuộc suy thoái toàn cầu.

Ông Schofield cho rằng một cuộc suy thoái như vậy sẽ chủ yếu xảy ra ở các nước mới nổi và những nước sản xuất hàng hóa, nhưng những nền kinh tế tiên tiến khác cũng bị ảnh hưởng đáng kể.

Còn trong trường hợp chính quyền trung ương Trung Quốc có khả năng ổn định nhịp độ tăng trưởng kinh tế của nước họ một cách hiệu quả, thì cả kinh tế Mỹ và Trung Quốc có thể giải quyết hiệu quả một số biến động gần đây đang tác động mạnh tới các nền kinh tế mới nổi và dựa nhiều vào hàng hóa.

Và việc Trung Quốc triển khai chính sách kích thích kinh tế lớn được các chuyên gia của Citibank cho là ít có khả năng xảy ra nhất, bởi nó đòi hỏi một nền kinh tế Trung Quốc mạnh hơn đồng thời khi kinh tế Mỹ yếu đi. Tuy nhiên, chuyên gia Schofield lại coi đây là lựa chọn hấp dẫn nhất. Nó đòi hỏi Trung Quốc phải dành ưu tiên cho tăng trưởng thông qua các chính sách có thể làm hỏng hệ thống tài chính rộng hơn, đặc biệt là các nền kinh tế tiên tiến.

Trong khi triển vọng phân kỳ có khả năng xảy ra nhiều nhất vào giai đoạn hiện nay, được cho là phù hợp với xu thế, chuyên gia Schofield cho rằng ít có lý do về khả năng suy thoái toàn cầu, do cả kinh tế Mỹ và Trung Quốc phải cùng suy giảm, để phải cảnh báo các nhà đầu tư.

Ông nói nhiều khả năng phải chứng kiến sự sụt giảm hơn nữa của kinh tế Trung Quốc, một số thị trường mới nổi và những nước sản xuất hàng hóa, và sự giảm sút rất ít ở Mỹ và các nền kinh tế tương quan.

Khánh Linh (TTXVN tại Sydney)