Kỳ vọng liên kết phát triển đồng bộ logistics vùng Đông Nam Bộ

Vùng kinh tế trọng điểm Đông Nam Bộ có nhiều tiềm năng logistics nhưng hạ tầng kết nối còn chưa đồng bộ; trong đó sự thiếu đồng bộ của hệ thống logistics và cảng cạn nội vùng đang làm giảm năng lực cạnh tranh của kinh tế biển. Việc hợp nhất các tỉnh, thành mở ra cơ hội liên kết phát triển giữa các địa phương, góp phần tạo cụm động lực kinh tế biển mạnh mẽ, thúc đẩy phát triển đồng bộ hệ thống logistics vùng Đông Nam Bộ và cả nước.

Mở ra cơ hội

Thành phố Hồ Chí Minh sau hợp nhất có bờ biển dài 110 km, sở hữu các cụm cảng lớn tiếp cận trực tiếp tuyến hàng hải quốc tế, có cơ hội thành trung tâm logistics biển hàng đầu Đông Nam Á. Tổng diện tích tự nhiên của Thành phố Hồ Chí Minh hiện cũng mở rộng lên gần 9.820 km2, đưa Thành phố từ trung tâm kinh tế nội địa trở thành đô thị ven biển, với đường bờ biển kéo.

Sự kết nối giữa Cần Giờ, Cái Mép - Thị Vải, Vũng Tàu sẽ hình thành một hành lang kinh tế ven biển liên hoàn, tích hợp sản xuất, logistics, dịch vụ, du lịch và năng lượng. Riêng Cần Giờ giữ vai trò trung chuyển giữa trung tâm thành phố và các cảng quốc tế, đồng thời là điểm khởi phát cho hệ thống logistics biển.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Tư vấn phát triển vùng (Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh) Nguyễn Ngọc Vinh, các cụm cảng Cát Lái và Cái Mép - Thị Vải hiện nằm trong cùng một hành lang logistics biển. Trong đó, Cái Mép có thể tiếp nhận tàu trên 150.000 DWT, kết nối trực tiếp tuyến hàng hải xuyên Thái Bình Dương; còn Cát Lái và các cảng nội địa ICD giữ vai trò gom, trung chuyển và phân phối hàng vào nội vùng.

Thực tế, các địa phương trong vùng Đông Nam Bộ cũng đang triển khai tuyến đường Vành đai 4 Thành phố Hồ Chí Minh, kết nối sân bay quốc tế Long Thành, cảng Cái Mép, đi qua nhiều tỉnh, thành phố. Các tuyến kết nối cảng biển với đường Vành đai 4 cũng được tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu trước đây dành 7.600 tỷ đồng để đầu tư, tạo động lực phát triển không gian đô thị mở rộng và khu mậu dịch tự do trong tương lai.

Với tổng diện tích hơn 10.000 km2 và dân số gần 5 triệu người sau khi hợp nhất, tỉnh Đồng Nai hình thành thị trường nội địa lớn thứ hai ở phía Nam, chỉ sau Thành phố Hồ Chí Minh. Mật độ khu công nghiệp dày đặc, những tuyến giao thông huyết mạch được đầu tư đồng bộ, qua đó, cho phép logistics trên địa bàn tỉnh được tối ưu về quy hoạch.

Tỉnh Đồng Nai đang sở hữu cụm cảng Phước An, ICD Long Bình và các tuyến đường quốc lộ đi qua; cùng với đó là cửa ngõ giao thương với Campuchia qua cửa khẩu Hoa Lư. Theo các chuyên gia, sự liên thông giữa hai vùng (địa bàn tỉnh Đồng Nai và Bình Phước trước đây) sẽ tạo một “vành đai logistics” kết nối nội địa và quốc tế, giúp giảm ách tắt luồng hàng hóa tải khu vực miền Nam.

Ngoài ra, việc hợp nhất còn tạo điều kiện thu hút đầu tư nước ngoài vào hạ tầng logistics, giúp dễ dàng thiết lập các trung tâm logistics liên vùng. Tuyến đường nối Đồng Nai với Đắk Nông (cũ) sẽ trở thành trục giao thương huyết mạch, rút ngắn đường vận chuyển nông sản, vật liệu xây dựng và sản phẩm công nghiệp về các cảng biển quốc tế như Cát Lái, Cái Mép. Các trung tâm logistics đặc thù có thể được xây dựng tại các điểm giáp ranh như Châu Đức, Tân Uyên hoặc Long Khánh nhằm tối đa hóa lợi thế về vị trí. Những yếu tố này được kỳ vọng sẽ tăng cường kết nối và hỗ trợ vận chuyển hàng hóa, củng cố vị thế của Đồng Nai như một “siêu trung tâm” logistics.

Nhiều động lực phát triển

Các chuyên gia cho rằng, nằm tại cửa ngõ phía Nam, vùng biển Thành phố Hồ Chí Minh là khu vực trọng điểm với tiềm năng phát triển kinh tế biển rất đa dạng. Từ bảo tồn sinh thái đến khai thác, chế biến thủy sản, dịch vụ cảng biển và du lịch biển.

Bên cạnh đó, về phân vùng không gian chức năng sẽ bao gồm: vùng bảo tồn và du lịch sinh thái như Cần Giờ, Long Hải, Lộc An; vùng nuôi trồng, chế biến thủy sản có Cần Giờ - Long Điền - Đất Đỏ; vùng cảng biển, logistics và công nghiệp hỗ trợ gồm Cái Mép - Thị Vải - Phú Mỹ; vùng đô thị biển và nghỉ dưỡng cao cấp là Vũng Tàu, Hồ Tràm.

Những tiềm năng này giúp tạo mới nhiều hơn việc làm trực tiếp và gián tiếp, nâng cao đời sống cư dân ven biển. Qua đó, tạo động lực thu hút các dự án FDI lớn vào cảng, logistics, du lịch biển, công nghệ sinh học biển.

Theo Giám đốc Công ty Tư vấn Thuế Deloitte Việt Nam Trần Quốc Thắng, tổ chức không gian kinh tế biển dựa trên liên kết giữa Cần Giờ và địa bàn Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) là hướng đi chiến lược, đột phá, tận dụng tối đa ưu thế từng địa phương đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Vì vậy, các cấp chính quyền cần tăng cường phối hợp lập quy hoạch chung, đột phá về kết nối hạ tầng, tạo cơ chế ưu đãi đầu tư hấp dẫn.

Theo các chuyên gia, không chỉ là điểm trung chuyển hàng hóa nội địa, tỉnh Đồng Nai sau sáp nhập còn có tiềm năng trở thành trung tâm logistics xuyên biên giới, kết nối Việt Nam với Campuchia và Lào, thúc đẩy xuất nhập khẩu và logistics khu vực ASEAN. Việc tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức sẽ giúp Đồng Nai trở thành hình mẫu cho sự phát triển logistics tích hợp và bền vững tại Việt Nam.

Bên cạnh vận tải đơn phương, sự phát triển logistics đa phương thức sẽ giúc tiết kiệm thời gian, chi phí và gia tăng tốc độ luân chuyển hàng hóa. Tuyến đường sắt Biên Hòa - Vũng Tàu sau khi hoàn thiện sẽ trở thành huyết mách cho giao nhận container nhanh chóng, kết nối thẳng từ các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh Đồng Nai ra biển. Vận chuyển đường thủy nội địa theo sông Đồng Nai và sông Bé cũng sẽ được khôi phục và tối ưu nhờ sự đồng nhất quy hoạch. Sự kết hợp giữa hàng hóa, hàng container và hàng nhanh trong một hệ thống logistics chung giúc doanh nghiệp dễ dàng linh hoạt chuyển đổi phương án giao nhận. Đặc biệt, các doanh nghiệp giao nhận thương mại điện tử sẽ hưởng lợi khi một vùng logistics liên thông giúp giao hàng trong ngày, thúc đẩy thối quen mới trong tiêu dùng.

Thực tế, tỉnh Đồng Nai đang có các kế hoạch bao gồm mở rộng các khu công nghiệp và xây dựng các kho bãi hiện đại nhằm phục vụ thị trường trong nước và quốc tế. Việc sáp nhập cũng giúp đơn giản hóa thủ tục hành chính, tạo môi trường kinh doanh thuận lợi hơn cho các nhà đầu tư. Các chuyên gia dự đoán rằng năng lực logistics được nâng cao của Đồng Nai sẽ thu hút lượng lớn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài, đặc biệt trong các lĩnh vực sản xuất và chuỗi cung ứng…