Lá chắn giữ hồn văn hóa Khmer Nam Bộ

Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Trịnh Thị Thủy nhấn mạnh, hội nghị là diễn đàn để các ban, bộ, ngành, địa phương, nhà khoa học, nghệ nhân, chức sắc tôn giáo và đại diện đồng bào Khmer trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất mô hình, giải pháp phù hợp, gắn với thực tiễn công tác bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống dân tộc Khmer. Qua đó, thống nhất nhận thức và hành động trong toàn hệ thống chính trị về vai trò, ý nghĩa của công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa Khmer; xác định đây không chỉ là nhiệm vụ văn hóa mà còn là nhiệm vụ chính trị, xã hội quan trọng, góp phần củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc và phát triển bền vững đất nước.

Tại hội nghị, đại biểu tập trung tham luận về công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer trong giai đoạn hiện nay; đổi mới hoạt động bảo tồn văn hóa dân tộc Khmer gắn với xây dựng môi trường văn hóa cơ sở, phát triển kinh tế và du lịch; công tác đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực kế thừa nhằm bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Khmer Nam Bộ…

Bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Cần Thơ cho biết, toàn thành phố có 120 ngôi chùa Phật giáo Nam tông Khmer, trong đó có 2 ngôi chùa được xếp hạng di tích quốc gia là chùa Kh’leang và chùa Dơi. Công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào Khmer được quan tâm, đạt nhiều kết quả tích cực. Nhiều di sản văn hóa được gìn giữ, nhiều lễ hội truyền thống được phục dựng và tổ chức trang trọng. Đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào Khmer ngày càng nâng cao. Đặc biệt, vai trò của các vị chức sắc, nghệ nhân, người có uy tín trong cộng đồng tiếp tục được phát huy mạnh mẽ trong việc truyền dạy, gìn giữ và lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống cho thế hệ trẻ.

Thời gian tới, thành phố tiếp tục quan tâm thực hiện tốt các chính sách dân tộc; tăng cường đầu tư cho hoạt động văn hóa cơ sở; hỗ trợ công tác bảo tồn tiếng nói, chữ viết, nghệ thuật truyền thống của đồng bào Khmer. Đồng thời, phát huy giá trị văn hóa tốt đẹp, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng bền vững.

Các đại biểu cũng đề xuất nhiều nhóm giải pháp cần tập trung trong thời gian tới như: Đẩy mạnh đào tạo nghệ nhân, nghệ sĩ cho các loại hình nghệ thuật Khmer; mở rộng không gian và hình thức hoạt động nghệ thuật, phát triển phong trào văn hóa, văn nghệ ở cơ sở; hoàn thiện cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp thực tiễn; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị, điều kiện đào tạo cho các cơ sở giáo dục, đào tạo nghệ thuật truyền thống dân tộc Khmer… Nhiều ý kiến đề xuất, các địa phương cần tập trung phát huy giá trị văn hóa, nâng cao đời sống tinh thần đồng bào dân tộc thông qua các lễ hội; phát huy hệ thống chùa Khmer không chỉ là nơi sinh hoạt tâm linh mà còn là không gian văn hóa cộng đồng gắn kết chặt chẽ.

Tiến sĩ Ngô Sô Phe, Hiệu trưởng Trường Ngôn ngữ - Văn hóa - Nghệ thuật Khmer Nam Bộ và Nhân văn, Đại học Trà Vinh cho biết, phát huy vai trò của các cơ sở giáo dục trong thực hiện nhiệm vụ bảo tồn các giá trị văn hóa của đồng bào Khmer, trường tiếp tục tập trung đào tạo nguồn nhân lực ngành học đặc thù trình độ đại học: Sư phạm tiếng Khmer, ngôn ngữ Khmer, văn hóa học, biểu diễn nhạc cụ truyền thống và bậc Thạc sĩ, Tiến sĩ về văn hóa học…

Trường tăng cường hợp tác quốc tế trong chương trình giảng dạy và nghiên cứu, mở rộng hợp tác nghiên cứu liên quan về ngôn ngữ, văn hóa, nghệ thuật Khmer Nam Bộ; đẩy mạnh chính sách thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao có trình độ Tiến sĩ là người dân tộc Khmer hoặc người tốt nghiệp Tiến sĩ những ngành liên quan đến ngôn ngữ, văn hóa, nghệ thuật Khmer về công tác trong các cơ sở giáo dục.

Theo Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, hiện nay, khu vực Tây Nam Bộ có trên 450 chùa Phật giáo Nam tông Khmer. Hệ thống chùa Khmer giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong đời sống cộng đồng, không chỉ là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo mà còn là nơi bảo tồn, truyền dạy tiếng nói, chữ viết, lưu giữ thư tịch cổ, nghệ thuật dân gian, giáo dục đạo đức và duy trì giá trị văn hóa truyền thống cho các thế hệ dân tộc Khmer.

Các lễ hội truyền thống như Chôl Chnăm Thmây, Sene Dolta, Oóc Om Bóc, lễ cúng Trăng, đua ghe Ngo, Dua Tpeng được duy trì tại các địa phương có đông đồng bào Khmer sinh sống. Nhiều loại hình di sản văn hóa của dân tộc Khmer đã được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia như Nghệ thuật Dù kê Khmer Nam Bộ, Nghệ thuật Rô băm, Lễ hội Oóc Om Bóc, Nghệ thuật trình diễn dân gian nhạc Ngũ âm, nghề làm cốm dẹp của dân tộc Khmer, Nghệ thuật múa dân gian Khmer. Đây là cơ sở quan trọng để triển khai các hoạt động bảo tồn, phục dựng và phát huy giá trị văn hóa truyền thống trong giai đoạn hiện nay.