Lào Cai chủ động bảo đảm nguồn nước cho sản xuất mùa khô 2026-2027

Trước nguy cơ hiện tượng El Niño cường độ mạnh kéo dài từ cuối năm 2026 sang đầu năm 2027, Ủy ban Nhân dân tỉnh Lào Cai đã khẩn trương kích hoạt kịch bản ứng phó diện rộng. Tỉnh chủ động triển khai các giải pháp nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước sinh hoạt, phục vụ sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Chỉ đạo được thể hiện tại văn bản do Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lào Cai Nguyễn Thành Sinh ký ban hành. Tỉnh yêu cầu các sở, ban, ngành, chính quyền địa phương và các đơn vị quản lý, vận hành công trình thủy lợi, cấp nước nhanh chóng vào cuộc, tuyệt đối không để xảy ra tình huống bị động trước tác động của thiên tai.

Mùa mưa kết thúc sớm và nguy cơ suy giảm dòng chảy diện rộng

Theo nhận định từ cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện tượng ENSO đang duy trì ở trạng thái El Niño với cường độ mạnh đến rất mạnh. Tình trạng này dự báo sẽ diễn ra liên tục trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027.

Từ tháng 9/2026 đến tháng 2/2027, thời tiết trên địa bàn tỉnh Lào Cai có diễn biến phức tạp, xuất hiện nhiều hiện tượng cực đoan như dông, lốc, sét, mưa đá và mưa lớn cục bộ. Ảnh: TTXVN

Tác động từ El Niño nguy cơ làm mùa mưa kết thúc sớm, lượng mưa thiếu hụt nghiêm trọng, gia tăng rủi ro hạn hán, thiếu nước cho sản xuất và dân sinh; đồng thời vẫn tiềm ẩn khả năng xuất hiện các đợt mưa, lũ cực đoan trái mùa.

Dự báo từ Đài Khí tượng Thủy văn cho biết, từ tháng 9/2026 đến tháng 2/2027, thời tiết trên địa bàn tỉnh Lào Cai có diễn biến phức tạp, xuất hiện nhiều hiện tượng cực đoan như dông, lốc, sét, mưa đá và mưa lớn cục bộ. Đặc biệt, từ tháng 12/2026 đến tháng 2/2027 có khả năng xảy ra rét đậm, rét hại kéo dài và mưa dông trái mùa. Tổng lượng mưa trong giai đoạn này dự báo xấp xỉ hoặc thấp hơn trung bình nhiều năm (TBNN).

Đáng chú ý, nguồn nước trên hàng loạt tuyến sông, suối chính tại Lào Cai được dự báo giảm sâu:

- Sông Thao (tại trạm Lào Cai): Tổng lượng dòng chảy giai đoạn tháng 12/2026 - 02/2027 dự báo thấp hơn TBNN từ 10% đến 30%.

- Sông Thao (tại trạm Yên Bái): Dòng chảy tháng 12/2026 hụt khoảng 25%; riêng tháng 1 và 2/2027 dự báo giảm sâu từ 69% đến 73%.

- Sông Chảy (tại trạm Bảo Yên): Lưu lượng dự báo thấp hơn từ 20% đến 30% so với cùng kỳ năm 2025.

- Các tuyến suối nội tỉnh (Ngòi Nhù, Nghĩa Đô): Lưu lượng dòng chảy suy giảm từ 10% đến 30% so với TBNN.

Để chuẩn bị lực lượng tích trữ nước, tỉnh Lào Cai đã siết chặt quản lý 327 hồ, ao, đầm thuộc danh mục nội tỉnh cấm san lấp. Đây được xem là nguồn tài nguyên nước mặt dự trữ chiến lược của địa phương.

Danh mục này bao gồm: 202 hồ, ao, đầm tích trữ nước thủy lợi và nuôi thủy sản; 93 hồ chứa thủy điện; 18 hồ, ao, đầm đô thị đảm nhận chức năng tiêu thoát nước; cùng 14 hồ, ao, đầm phục vụ bảo tồn văn hóa, cảnh quan sinh thái. UBND tỉnh chỉ đạo các cơ quan chức năng bảo vệ nghiêm ngặt diện tích mặt nước, nghiêm cấm mọi hành vi lấn chiếm hoặc tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng.

Đồng bộ giải pháp ứng phó từ cấp tỉnh đến chính quyền cơ sở

Nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước trong mọi tình huống, UBND tỉnh Lào Cai đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng ngành, đơn vị và chính quyền các địa phương triển khai đồng bộ các giải pháp ứng phó:

Sở Công Thương Lào Cai chỉ đạo các nhà máy thủy điện xây dựng kế hoạch phát điện linh hoạt, bảo đảm duy trì dòng chảy tối thiểu và sẵn sàng ưu tiên xả nước bổ sung cho vùng hạ du trong các đợt cao điểm khô hạn. Ảnh: TTXVN

Sở Nông nghiệp và Môi trường giữ vai trò đầu mối, có nhiệm vụ theo dõi sát diễn biến khí tượng thủy văn, lập kịch bản phân phối, điều hòa nguồn nước trên lưu vực sông Hồng - Thái Bình.

Ngành nông nghiệp cần khẩn trương khoanh vùng các khu vực có nguy cơ thiếu nước, đẩy nhanh tiến độ duy tu, sửa chữa hệ thống kênh mương thủy lợi và áp dụng các công nghệ tưới tiết kiệm. Các đơn vị quản lý công trình thủy lợi phải chủ động tích nước, điều tiết tiết kiệm ngay từ đầu mùa cạn.

Đối với các hồ chứa thủy điện, Sở Công Thương chỉ đạo xây dựng kế hoạch phát điện linh hoạt, bảo đảm duy trì dòng chảy tối thiểu và sẵn sàng ưu tiên xả nước bổ sung cho vùng hạ du trong các đợt cao điểm khô hạn. Các chủ hồ chứa có trách nhiệm cập nhật, công khai thông tin vận hành để phục vụ công tác điều phối chung của tỉnh.

Ở mảng hạ tầng đô thị và y tế, Sở Xây dựng tập trung rà soát mạng lưới cấp nước, đẩy mạnh giảm tỷ lệ thất thoát nước sạch và xây dựng phương án cấp nước dự phòng cho các đô thị, khu công nghiệp và khu du lịch.

Sở Y tế chịu trách nhiệm kiểm tra vệ sinh chất lượng nước tại các hệ thống cấp nước tập trung, hướng dẫn Nhân dân trữ nước hợp vệ sinh và phòng chống dịch bệnh mùa khô. Sở Tài chính và Sở Khoa học và Công nghệ phối hợp tham mưu bố trí nguồn lực, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý tài nguyên nước.

Tại cấp cơ sở, UBND các xã, phường, thị trấn khẩn trương hoàn thiện kịch bản phòng, chống hạn hán dựa trên kịch bản rủi ro thiên tai ở cấp độ cao nhất. Các địa phương tích cực vận động Nhân dân nạo vét kênh mương nội đồng, sử dụng nước tiết kiệm và kiên quyết xử lý các vi phạm pháp luật về tài nguyên nước.

Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Lào Cai cùng các tổ chức chính trị - xã hội tăng cường tuyên truyền, vận động đoàn viên, hội viên nâng cao ý thức bảo vệ nguồn nước, sẵn sàng tham gia khắc phục hậu quả khi xảy ra tình huống thiên tai phức tạp.

Việc triển khai đồng bộ các giải pháp từ sớm sẽ giúp Lào Cai giảm thiểu tối đa thiệt hại do hiện tượng El Niño gây ra, bảo đảm ổn định đời sống Nhân dân và phát triển kinh tế bền vững trong mùa khô 2026 - 2027.