Liên kết để sản xuất hữu cơ bền vững

Chiều 8/8, Trung tâm Dịch vụ nông nghiệp thành phố Cần Thơ (Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn thành phố Cần Thơ) phối hợp với Báo Nông nghiệp Việt Nam tổ chức tọa đàm "Sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ – Định hướng và giải pháp".

Thực phẩm sạch hiện được người dân đặc biệt quan tâm, vấn đề tồn dư thuốc bảo vệ thực vật trong rau quả còn cao, đang là mối lo chung của toàn xã hội. Trên thế giới, sản xuất nông nghiệp hữu cơ đã được ứng dụng từ rất lâu. Và ở Việt Nam, xu hướng này cũng không ngoại lệ, sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ thời gian qua được thành phố Cần Thơ quan tâm, chú trọng.

Phát triển nông nghiệp theo hướng hữu cơ, ứng dụng công nghệ cao nhằm phát huy những thuận lợi về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội mỗi vùng. Đặc biệt, phải chú ý đến các vùng trọng điểm, tập trung khối lượng sản phẩm lớn, chủng loại rau quả phong phú, đa dạng. Hiện nay, thành phố Cần Thơ đang tập trung đẩy mạnh sản xuất nông nghiệp theo định hướng này.

Thành phố Cần Thơ hiện có trên 76.000 ha diện tích đất lúa, 24.000 ha cây ăn trái và 1.500 ha diện tích trồng rau màu.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Cần Thơ Trần Thái Nghiêm cho biết, hiện nay thành phố Cần Thơ đang đẩy mạnh thực hiện Đề án tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng và phát triển bền vững.

Thời gian qua, thành phố đã khảo sát, định hướng quy hoạch sản xuất hữu cơ khoảng 4.000 ha lúa, 1.300 ha cây ăn trái và 150 ha rau; nuôi trồng thủy sản hữu cơ nằm trong ruộng lúa và vườn rau ăn trái.

Bên cạnh việc thực hiện đồng bộ các chính sách của Chính phủ để phát triển sản xuất nông nghiệp hữu cơ, hiện nay thành phố Cần Thơ đang lồng ghép nhiều chương trình khuyến nông, chương trình xây dựng nông thôn mới hỗ trợ thúc đẩy phát triển nông nghiệp chuyên canh, chuỗi liên kết,...

Ngành nông nghiệp và các sở ngành cũng thường xuyên kêu gọi, tạo điều để các doanh nghiệp liên kết với nông dân, hợp tác xã trên địa bàn để thúc đẩy tổ chức các dự án sản xuất hữu cơ. Hiện nay, ngành nông nghiệp đang phối hợp với Tập đoàn Lộc Trời để triển khai dự án trồng xoài Cát Lộc theo hướng hữu cơ, một số doanh nghiệp cũng đã triển khai liên kết sản xuất lúa hữu cơ trên địa bàn,...

Đối với ngành nông nghiệp hiện nay phát triển sản xuất nông nghiệp nói chung và sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ đòi hỏi cần thiết là nông dân phải gắn kết với doanh nghiệp để bổ trợ, tạo điều kiện cho nông dân, cùng chia sẻ rủi ro, gánh vác chi phí, chia sẻ lợi nhuận. Với những giải pháp hiện nay, Cần Thơ kỳ vọng trong giai đoạn 2021 - 2025, Cần Thơ sẽ có sản phẩm hữu cơ đầu tiên.

Những năm qua, ngành nông nghiệp thành phố Cần Thơ đã thực hiện nhiều mô hình ứng dụng công nghệ cao như hệ thống tưới phun tự động, nhà lưới trong sản xuất.

Những mô hình này đã góp phần giúp nông dân trồng rau trên địa bàn thành phố tiếp cận được kỹ thuật mới trong sản xuất nông nghiệp nói chung, sản xuất rau màu nói riêng, thúc đẩy nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng nông sản.

Thực tế cho thấy, nhiều mô hình nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao đã và đang mang lại hiệu quả cao, giúp nông dân nâng cao hiệu quả sản xuất và lợi nhuận trên cùng một diện tích.

Tại thành phố Cần Thơ, thời gian qua, ngành nông nghiệp đã và đang phối hợp với một số doanh nghiệp triển khai các mô hình sản xuất hữu cơ trên lúa, cây ăn trái. Tuy nhiên, sản xuất nông nghiệp hữu cơ chỉ ở bước đầu phát triển với quy mô và phạm vi nhỏ.

Đồng thời, đối mặt với nhiều khó khăn như tập quán canh tác thâm canh sử dụng nhiều phân thuốc, giá bán bấp bênh, biến đổi khí hậu… Mặt khác, yêu cầu về chất lượng đất canh tác và nước tưới, không bị ô nhiễm bởi hóa chất tổng hợp từ công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt dân sinh cũng là một trong những trở ngại làm giới hạn việc mở rộng diện tích canh tác hữu cơ.

Nhiều ý kiến cho rằng, để phát triển nông nghiệp hữu cơ bền vững vừa đảm bảo năng suất và chất lượng sản phẩm, ngành nông nghiệp thành phố cần thực hiện đồng bộ các giải pháp thúc đẩy cũng như phụ trợ.

Theo Tiến sĩ Vũ Đức Khang, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu và Phát triển nông nghiệp hữu cơ Á Châu cần ứng dụng mạnh mẽ các công cụ trong canh tác hữu cơ  gồm: giống kháng sâu bệnh; chỉ dùng phân hữu cơ; không dùng thuốc hóa học mà phải phát huy tính chống chịu của cây trồng; chỉ làm ở lớp đất mỏng (10-15cm), bón phân để tạo điều kiện cho vi sinh vật hoạt động; luân canh cây trồng; quản lý cỏ dại.

Bên cạnh các kỹ thuật canh tác hữu cơ, cần có các chính sách cụ thể để hỗ trợ quy mô sản xuất; sản xuất hữu cơ phải quy hoạch vùng quy mô lớn; các công cụ áp dụng giúp nông dân tự sản xuất phân bón tái lại sản xuất (thực phẩm, chế biến thủy sản,...) để giảm áp lực đầu vào cho nông dân; các mô hình triển khai giúp nông dân hiểu được nông nghiệp hữu cơ bền vững đạt được năng suất và chất lượng để thu hút được người dân sản xuất hữu cơ. 

"Để phát triển nông nghiệp hữu cơ cũng như việc sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ vừa đảm bảo tính bền vững, đồng thời đảm bảo năng suất và chất lượng sản phẩm, nông dân cần để tạo ra vùng sản xuất nguyên liệu quy mô lớn.

Đầu ra của sản phẩm là yếu tố quyết định, vì vậy cần phát triển, nhân rộng các mô hình liên kết giữa nông dân và doanh nghiệp để cũng chia sẻ rủi ro, quảng bá và đưa sản phẩm  đến tay người tiêu dùng…", ông Trần Thái Nghiêm nhấn mạnh.

Đứng trước thách thức và yêu cầu ngày càng cao của thị trường, đòi hỏi nông dân phải nâng cao sản phẩm nông nghiệp theo hướng mới, đáp ứng vấn đề an toàn vệ sinh thực phẩm trong nông nghiệp bằng cách thay thế phương pháp sản xuất nông nghiệp truyền thống bằng phát triển nông nghiệp hữu cơ là xu thế tất yếu trong thời gian tới./.