Lời giải cho “bài toán” trật tự đô thị tại Thành phố Hồ Chí Minh

Quản lý trật tự đô thị và vệ sinh môi trường từ lâu đã là “bài toán” hóc búa đối với một “siêu đô thị” với quy mô hơn 14 triệu dân như Thành phố Hồ Chí Minh. Tuy nhiên, sau gần một năm triển khai, sự thay đổi mang tính đột phá trong tư duy quản trị, chuyển từ “mệnh lệnh hành chính” sang “chủ động đối thoại, đồng hành” và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân đã mang lại diện mạo mới cho những tuyến phố văn minh, tạo dựng niềm tin vững chắc trong nhân dân.

Chính quyền đồng hành với người dân

Tại khu vực lõi đô thị trung tâm của Thành phố Hồ Chí Minh, trật tự lòng lề đường, văn minh vỉa hè luôn là điểm “nóng”, thường xuyên diễn ra sự xung đột giữa dòng chảy mưu sinh của người dân và yêu cầu quản lý của chính quyền. Trước đây, các chiến dịch ra quân rầm rộ, xử phạt hành chính thường chỉ giải quyết được phần ngọn, tình trạng lấn chiếm lại tái diễn ngay khi lực lượng chức năng rút đi.

Ghi nhận thực tế tại phường Phú Nhuận cho thấy, diện mạo của nhiều tuyến đường trên địa bàn đã thay đổi căn bản. Lòng lề đường thông thoáng, không còn cảnh lấn chiếm, lộn xộn, xô bồ. Ngay cả các tuyến hẻm sâu trong khu dân cư cũng được dọn dẹp sạch sẽ, xóa sổ hoàn toàn những đống rác tự phát tồn tại bấy lâu. Bí quyết của sự thay đổi này nằm ở cách tiếp cận gần dân của chính quyền cơ sở. Thay vì chỉ áp dụng các chế tài xử phạt cứng nhắc, chính quyền địa phương đã chọn cách đi từng ngõ, gõ từng nhà, lắng nghe khó khăn của từng hộ kinh doanh để cùng tìm giải pháp vẹn toàn.

Bà Nguyễn Thị Như Ý, Chủ tịch UBND phường Phú Nhuận chia sẻ: Một trong những kết quả lớn nhất của phường là phát huy được tính ưu việt của mô hình mới, gần dân, sát dân và hiểu dân hơn. Phường tập trung đẩy mạnh đối thoại, tuyên truyền nhằm nâng cao ý thức tự giác của các doanh nghiệp, hộ kinh doanh trên các tuyến đường. Đối với các trường hợp cần sử dụng một phần lòng đường, vỉa hè cho hoạt động sinh kế, chính quyền chủ động trao đổi, đưa ra giải pháp tháo gỡ cụ thể, hợp lý hợp tình.

Sự thấu hiểu và đồng hành đã tạo điều kiện tối đa cho kinh tế hộ gia đình và doanh nghiệp phát triển ổn định. Ông Dương Văn Lầu, Giám đốc Công ty Dịch vụ Bảo vệ Hùng Minh ghi nhận: Địa phương sâu sát, thường xuyên tổ chức các buổi đối thoại để hướng dẫn doanh nghiệp thích ứng với việc sắp xếp bộ máy mới. Việc quản lý trật tự lòng lề đường được thực hiện văn minh, tạo ra môi trường phố xá sạch sẽ, thông thoáng, giúp khách hàng đến với doanh nghiệp cảm thấy thoải mái và an tâm. Sự bình yên và trật tự này là điều kiện cốt lõi để chúng tôi an tâm phát triển sản xuất kinh doanh.

Nếu như khu vực trung tâm đối mặt với áp lực vỉa hè, thì tại các địa bàn có tốc độ đô thị hóa nhanh như phường Bình Dương hay các khu vực giáp ranh, thách thức lại nằm ở công tác quản lý rác thải sinh hoạt và an toàn phòng chống cháy nổ tại các khu dân cư, cụm công nghiệp mới hình thành. Khối lượng công việc đan xen đòi hỏi đội ngũ công chức cơ sở phải nỗ lực vượt bậc, làm việc xuyên đêm để đáp ứng tiến độ.

Để giải quyết căn cơ bài toán này, địa phương đã triển khai kế hoạch hành động “Phường không rác”, đưa nếp sống văn minh đô thị trực tiếp đến từng tổ dân phố, từng hộ gia đình. Song song đó, lực lượng chức năng tăng cường kiểm tra bám sát địa bàn, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm về xả thải và an toàn phòng cháy, chữa cháy. Bà Nguyễn Thị Hồng Yến, Trưởng phòng Kinh tế – Hạ tầng – Đô thị phường Bình Dương cho biết, dù biên chế công chức còn hạn chế, sự nỗ lực vượt bậc của đội ngũ đã giúp đơn vị hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, giữ vững trật tự xây dựng và đô thị trên địa bàn.

"Quả ngọt" từ chuyển đổi số

Bên cạnh tinh thần trách nhiệm, “chìa khóa vàng” giúp chính quyền hai cấp vận hành trơn tru chính là việc ứng dụng công nghệ để bù đắp khoảng trống lớn về nhân sự. Hệ thống camera giám sát kết hợp với các ứng dụng tương tác trực tiếp đã biến mỗi người dân thành một “mắt thần” giám sát trật tự đô thị hiệu quả.

Phân tích sâu hơn về giải pháp khỏa lấp “bài toán” nhân sự mỏng tại cơ sở, bà Nguyễn Thị Như Ý, Chủ tịch UBND phường Phú Nhuận cho biết, địa phương đã chủ động phối hợp một cách chặt chẽ, khoa học với các lực lượng hỗ trợ như lực lượng an ninh cơ sở để tăng cường nhắc nhở, hay lực lượng dân quân tự vệ để điều phối giao thông vào các khung giờ cao điểm. Địa phương đã và đang khôi phục lại 200 camera giám sát trong địa bàn dân cư để thực hiện hiệu quả ứng dụng khoa học công nghệ trong việc giám sát và quản lý về trật tự đô thị, vệ sinh môi trường cũng như an ninh trật tự.

Sự đồng bộ giữa nhân lực cơ sở và công nghệ số cũng là mô hình đang phát huy tác dụng tại xã Phú Giáo. Địa phương này đã xây dựng nhiều ứng dụng để kết nối trực tiếp với người dân ở các khu ấp, điển hình như ứng dụng “Phú Giáo xanh”. Thông qua ứng dụng, người dân có thể phản ánh những vấn đề gì còn vướng mắc hay tình hình xả rác sai quy định hoặc ô nhiễm môi trường... Những việc nào đơn giản sẽ người trả lời ngay, việc nào cảm thấy khó là phường cử luôn cán bộ đến tại chỗ để nắm tình hình trực tiếp.  Ông Ngô Thế Huy, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã Phú Giáo nói địa bàn rộng lớn, việc gần dân, sát dân mà lực lượng quá mỏng là rất khó khăn, nhưng công nghệ đã rút ngắn đáng kể khoảng cách giữa chính quyền và nhân dân.

Ông Đinh Văn Dương, Bí thư Chi bộ ấp 9, xã Phú Giáo khẳng định, ứng dụng “Phú Giáo xanh” đã phát huy hiệu quả rất tốt trong việc triển khai công tác quản lý tại địa bàn dân cư. Trước đây, khi phát hiện bãi rác tự phát hay tình trạng lấn chiếm, quy trình báo cáo từ ấp lên xã mất khá nhiều thời gian. Giờ đây, chỉ cần một vài thao tác thông qua ứng dụng, thông tin hình ảnh thực tế được chuyển thẳng tới cơ quan chức năng. Chi bộ ấp cũng dễ dàng theo dõi tiến độ xử lý, từ đó đôn đốc kịp thời, mang lại môi trường sống trong lành, gọn gàng cho bà con.

Còn tại phường Tân Định, nằm ở trung tâm Thành phố, việc chuyển đổi số và thay đổi cách thức trong quản lý đô thị, hành chính đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý cũng như nâng cao môi trường sống của người dân.

Chứng kiến những chuyển biến tích cực của địa phương, ông Trương Văn Lượng, một người dân sinh sống lâu năm tại phường Tân Định, chia sẻ:  Sau khi sáp nhập và vận hành mô hình chính quyền mới, ông thấy bộ mặt phố phường thay đổi rõ rệt. Các cán bộ, lực lượng quản đí đô thị làm việc tích cực, thường xuyên xuống đường điều hành trật tự vừa nghiêm túc nhưng lại rất văn minh, biết lắng nghe và giải thích thấu tình đạt lý cho bà con. Không còn cảnh nạt nộ hay làm khó người dân. Nhìn cách các cháu hướng dẫn người dân giữ gìn vệ sinh, sắp xếp xe cộ gọn gàng, bản thân tôi và bà con trong khu phố cảm thấy rất ấm lòng, đồng thuận ngay”.

Phó Chủ tịch UBND phường Tân Định bà Đỗ Thị Ánh Tuyết khẳng định, người dân chỉ cần truy cập vào nền tảng phản ứng nhanh, cung cấp thông tin, hình ảnh hiện trường để phản ánh các vấn đề dân sinh bức xúc. Hệ thống của phường sẽ tiếp nhận ngay lập tức và cử các lực lượng chức năng đến xử lý tại chỗ.

Sau gần một năm vận hành mô hình chính quyền hai cấp, những con đường thông thoáng, vỉa hè gọn gàng, môi trường xanh - sạch - đẹp, thủ tục hành chính thông suốt cùng sự an tâm của cộng đồng doanh nghiệp, người dân chính là câu trả lời thuyết phục nhất cho hiệu quả của bộ máy hành chính mới tại Thành phố Hồ Chí Minh.