Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 – Những điểm cần lưu ý trong hợp đồng xây dựng

Sáng 17/1, tại TP. Hồ Chí Minh, Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam (SCLVN) phối hợp với Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) và Trường Đại học Bách Khoa – Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo quốc gia với chủ đề “Luật Xây dựng sửa đổi năm 2025 – Những điểm cần lưu ý trong hợp đồng xây dựng và quản trị rủi ro pháp lý”.

Hội thảo thu hút đông đảo chuyên gia, nhà quản lý, doanh nghiệp, luật gia, luật sư trong lĩnh vực xây dựng và pháp lý trên cả nước, tập trung trao đổi về các điểm mới của Luật Xây dựng (sửa đổi) năm 2025, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, cũng như những vấn đề thực tiễn trong giao kết, thực hiện và quản trị rủi ro hợp đồng xây dựng.

Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Nam Trung, Chủ tịch Hội Pháp luật Xây dựng Việt Nam, nhấn mạnh Luật Xây dựng (sửa đổi) năm 2025 là dấu mốc quan trọng trong việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý điều chỉnh hoạt động đầu tư xây dựng. Điểm mới của Luật và cũng là trọng tâm là tinh giản thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả quản lý dự án, tăng cường trách nhiệm của các chủ thể tham gia và hoàn thiện cơ chế quản lý chi phí, hợp đồng xây dựng.

Theo ông Nguyễn Nam Trung, Luật mới đã tiệm cận thông lệ quốc tế khi bổ sung các quy định về “Hoàn cảnh thay đổi cơ bản” và “Bồi thường thiệt hại định trước” (Liquidated Damages), góp phần bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên và giảm thiểu tranh chấp kéo dài. Đặc biệt, việc công nhận các cơ chế giải quyết tranh chấp quốc tế như Ban phân xử tranh chấp (DAB) thể hiện tinh thần hội nhập, giúp môi trường đầu tư xây dựng tại Việt Nam minh bạch và hấp dẫn hơn.

“Luật mới cũng đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với hoạt động hành nghề trong lĩnh vực xây dựng, đặc biệt là trong quản trị hợp đồng và phòng ngừa rủi ro pháp lý. Đồng thời, khẳng định vai trò của các tổ chức nghề nghiệp trong việc hỗ trợ hội viên, doanh nghiệp và giới hành nghề tiếp cận, hiểu đúng và vận dụng hiệu quả các quy định mới của pháp luật”, ông Trung chia sẻ.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Bùi Văn Dưỡng, Phó Cục trưởng Cục Kinh tế – Quản lý Đầu tư Xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết, các nội dung cải cách của Luật Xây dựng (sửa đổi) năm 2025 tập trung vào ba nhóm chính: đổi mới phương thức và nâng cao hiệu quả quản lý đầu tư xây dựng; cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh; đồng thời phân định rõ trách nhiệm quản lý Nhà nước với trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xây dựng.

Tuy nhiên, ông Dưỡng cũng lưu ý, những thay đổi của Luật đặt ra không ít thách thức pháp lý, đặc biệt trong soạn thảo, quản lý hợp đồng xây dựng và kiểm soát rủi ro. Việc nắm bắt kịp thời, hiểu đúng và vận dụng hiệu quả các quy định mới được xem là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp chủ động ứng phó và hạn chế tranh chấp.

Từ thực tiễn giải quyết tranh chấp, Giáo sư, Tiến sỹ Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch Trung tâm trọng tài Quốc tế Việt Nam, cho biết những năm gần đây, tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng ngày càng tăng cả về số lượng và mức độ phức tạp, liên quan đến tiến độ, chi phí, thay đổi thiết kế, bồi thường thiệt hại và trách nhiệm giữa các bên. Các vụ việc xây dựng hiện chiếm tỷ trọng lớn trong tổng số tranh chấp tại VIAC cho thấy rủi ro cao của lĩnh vực này cũng như vai trò ngày càng quan trọng của trọng tài thương mại.

“Do vậy, để hạn chế tranh chấp, doanh nghiệp, nhà đầu tư cần chú trọng việc soạn thảo, quản lý và thực hiện hợp đồng. Đây là một bước rất quan trọng, góp phần không nhỏ vào hiệu quả của dự án”, Giáo sư, Tiến sỹ Lê Hồng Hạnh khuyến nghị.

Cùng quan điểm, Luật sư Tống Thị Thu Thảo, Trưởng phòng Pháp lý – Quản lý hợp đồng Công ty cổ phần đầu tư xây dựng Ricons, cho rằng việc xây dựng điều khoản giải quyết tranh chấp cần bám sát mục tiêu cụ thể của dự án, tránh áp dụng máy móc theo mẫu. Các điều khoản phải rõ ràng, chính xác về thuật ngữ, thiết kế quy trình giải quyết tranh chấp hợp lý, không chồng chéo, gắn với thời hạn và hậu quả pháp lý cụ thể.

“Doanh nhiệp cần phân biệt bản chất pháp lý của từng cơ chế, không dùng sai thuật ngữ, nhầm lẫn; từ ngữ rõ ràng, dứt khoát. Đặc biệt, cần thiết kế quy trình tối ưu, liên kết chặt chẽ, không chồng chéo hay mâu thuẫn; trong đó, mỗi tầng cần có điều kiện khởi động rõ ràng, thời hạn cụ thể để hoàn thành, hậu quả pháp lý nếu không đạt thỏa thuận”, bà Thảo khuyến nghị.

Tại hội thảo, các đại biểu cũng tập trung thảo luận những vấn đề thực tiễn liên quan đến điều chỉnh giá, thay đổi phạm vi công việc, phân bổ rủi ro và trách nhiệm hợp đồng trong bối cảnh pháp luật mới; đồng thời đưa ra nhiều khuyến nghị nhằm nâng cao năng lực quản trị hợp đồng, kiểm soát chi phí và phòng ngừa, giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng.