Mâm cúng Rằm tháng Giêng: Chuẩn bị thế nào để trọn lễ, đủ tâm?

Gà ngậm hoa hồng là mặt hàng được mua nhiều nhất trong lễ cúng Rằm. Ảnh tư liệu: Tuấn Anh - TTXVN

Dân gian từ lâu đã truyền nhau câu nói: “Cúng cả năm không bằng Rằm tháng Giêng”, nhấn mạnh ý nghĩa của ngày Rằm đầu tiên trong năm Âm lịch. Đây là thời điểm nhiều gia đình dành sự quan tâm lớn để sửa soạn lễ cúng tươm tất, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn và cầu mong khởi đầu năm mới suôn sẻ.

Mâm cỗ mặn truyền thống: Đủ đầy và trang trọng

Theo phong tục, mâm cỗ Rằm tháng Giêng thường được chuẩn bị theo lệ bốn bát sáu đĩa, với những món ăn quen thuộc trong mâm cỗ cổ truyền của người Việt.

Gà luộc thường là gà trống tơ, da vàng óng, được bày theo thế chầu hoặc cánh tiên, mang ý nghĩa cát tường, may mắn. Xôi đi kèm có thể là xôi gấc tượng trưng cho vận đỏ, hoặc xôi đỗ xanh, xôi hạt sen hàm ý ấm no, viên mãn. Giò chả, nem rán thể hiện sự đủ đầy, sung túc; các món canh phổ biến là canh măng hầm, canh miến, canh mọc, những món ăn thanh nhẹ, dễ dùng trong ngày lễ.

Nét riêng mâm cỗ Rằm tháng Giêng theo vùng miền

Tùy từng địa phương, mâm cỗ Rằm tháng Giêng có sự khác biệt rõ nét, phản ánh đặc trưng văn hóa ẩm thực vùng miền.

Tại miền Bắc, mâm cỗ thường cầu kỳ, có thêm thịt đông, miến xào, nộm, canh bóng. Miền Trung chuộng các món đậm đà như cá kho, ram cuốn, thịt luộc chấm mắm tôm, xôi vò. Trong khi đó, miền Nam phổ biến thịt kho tàu, gỏi tôm thịt, bánh tét và canh khổ qua nhồi thịt với ước nguyện khổ qua đi, đón một năm mới nhẹ nhàng, suôn sẻ.

Xôi, gà không thể thiếu trong mâm lễ cúng Rằm của các gia đình. Ảnh tư liệu: Tuấn Anh - TTXVN

Bên cạnh mâm cỗ chính, lễ cúng không thể thiếu hương, hoa tươi, đèn hoặc nến, trầu cau, rượu hoặc trà, mâm ngũ quả và vàng mã, tùy theo phong tục từng gia đình và địa phương.

Mâm cỗ chay: Lựa chọn thanh tịnh ngày Rằm

Ngày nay, nhiều gia đình đặc biệt là những gia đình theo đạo Phật lựa chọn cúng chay Rằm tháng Giêng để giữ sự thanh tịnh, nuôi dưỡng lòng từ bi và hướng thiện đầu năm.

Mâm cỗ chay thường gồm các món đơn giản nhưng hài hòa về màu sắc và ý nghĩa như xôi gấc, xôi hạt sen, cơm sen hoặc cơm trắng; các món kho, xào từ đậu hũ, nấm, rau củ; món canh có thể là canh rau củ hầm, canh hạt sen, canh rong biển hoặc canh khổ qua nhồi đậu hũ. Điều quan trọng không nằm ở số lượng món, mà ở sự thành tâm và chỉn chu trong cách chuẩn bị.

Ngày giờ cúng Rằm tháng Giêng 2026

Theo lịch, Rằm tháng Giêng năm Bính Ngọ 2026 rơi vào thứ Ba, ngày 3/3/2026 Dương lịch, tức ngày 15 tháng Giêng Âm lịch. Gia chủ có thể dâng hương vào các khung giờ được xem là thuận lợi như giờ Thìn (7h–9h), giờ Ngọ (11h–13h) hoặc giờ Mùi (13h–15h), tùy điều kiện sinh hoạt của gia đình.

Dù cúng mặn hay chay, mâm cao hay giản dị, điều cốt lõi trong ngày Rằm tháng Giêng vẫn là lòng thành và sự an yên trong tâm thế. Chuẩn bị lễ cúng với sự cân nhắc, tiết chế hợp lý cũng chính là cách để khởi đầu một năm mới hài hòa, bền vững cả về tinh thần lẫn đời sống thường nhật.

* Thông tin mang tính tham khảo