Maroc gia hạn biện pháp tự vệ với thép cán nóng nhập khẩu

Đây là vụ việc tự vệ toàn cầu đối với nhóm sản phẩm thép cán nóng, có thể ảnh hưởng đến hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp Việt Nam.

Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cho biết, sản phẩm bị áp dụng là thép cán nóng, dạng cuộn hoặc không ở dạng cuộn thuộc mã HS (theo thông báo của Maroc) như sau: 72.08; 72.11.13; 72.11.14; 72.11.19; 72.25.30; 72.25.40; 72.26.20.00.11; 72.26.20.00.20; 72.26.20.00.51; 72.26.20.00.52; 72.26.20.00.59; 72.26.91 và 72.26.99.80.00.

Thuế tự vệ bổ sung theo trị giá hàng hóa ở mức 19%. Ngày dự kiến biện pháp gia hạn có hiệu lực 19/6/2026, sau khi được công bố trên Công báo chính thức của Maroc. Thời hạn gia hạn dự kiến là 3 năm, từ ngày 19/6/2026 đến ngày 18/6/2029.

Cơ sở thông báo tại Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Điều 7.2 và Điều 12.1(c) của Hiệp định Tự vệ WTO về gia hạn biện pháp tự vệ; đồng thời thông báo theo Điều 9, chú thích 2 của Hiệp định Tự vệ liên quan đến việc loại trừ một số nước đang phát triển.

Theo thông báo, Maroc cho biết biện pháp tự vệ đối với sản phẩm thép cán nóng lần đầu có hiệu lực từ ngày 19/6/2020 trong thời hạn 3 năm, đến ngày 18/6/2023. Sau đó, biện pháp đã được gia hạn thêm 3 năm, đến ngày 18/6/2026. Trên cơ sở kết quả rà soát, Maroc dự kiến tiếp tục gia hạn biện pháp thêm 3 năm, đến ngày 18/6/2029.

Cơ quan điều tra của Maroc cho rằng việc tiếp tục áp dụng biện pháp là cần thiết để khắc phục hoặc ngăn ngừa thiệt hại nghiêm trọng đối với ngành sản xuất thép cán nóng trong nước. Trong quá trình rà soát, Maroc đã xem xét diễn biến nhập khẩu, các chỉ số kinh tế - tài chính của ngành sản xuất trong nước, nguy cơ nhập khẩu gia tăng sau khi biện pháp được dỡ bỏ cũng như chương trình điều chỉnh cơ cấu của ngành sản xuất trong nước.

Đối với tình hình ngành sản xuất trong nước, Maroc ghi nhận một số chỉ số có cải thiện, nhưng đánh giá tổng thể ngành sản xuất vẫn còn dễ bị tổn thương. Các chỉ số được xem xét bao gồm sản lượng, công suất sản xuất, tỷ lệ sử dụng công suất, doanh số bán hàng, chi phí sản xuất, lợi nhuận, tồn kho, năng suất lao động và việc làm.

Theo bảng số liệu trong thông báo, lượng nhập khẩu giảm từ 47.579 tấn trong nửa đầu năm 2024 xuống 33.169 tấn trong nửa đầu năm 2025; tỷ lệ nhập khẩu so với sản xuất giảm từ mức chỉ số 100 xuống 63 trong cùng giai đoạn. Tuy nhiên, tồn kho vẫn ở mức cao, với chỉ số tồn kho nửa đầu năm 2025 là 128 so với mức 100 của nửa đầu năm 2024.

Về nguy cơ thiệt hại trong thời gian tới, Maroc cho rằng có rủi ro thực tế và sắp xảy ra về việc nhập khẩu thép cán nóng sẽ tăng trở lại nếu biện pháp tự vệ được dỡ bỏ. Các yếu tố được Maroc viện dẫn gồm tình trạng dư thừa công suất toàn cầu đối với sản phẩm thép, sự thay đổi luồng thương mại thép do tác động địa chính trị, và xu hướng gia tăng các biện pháp bảo hộ tại nhiều thị trường. Maroc cho rằng những yếu tố này có thể làm chuyển hướng thương mại sang thị trường Maroc trong trường hợp không tiếp tục duy trì biện pháp tự vệ.

Ngoài ra, ngành sản xuất thép cán nóng của Maroc đã cung cấp bằng chứng cho thấy đang tiếp tục triển khai kế hoạch điều chỉnh cơ cấu nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc thực hiện các biện pháp điều chỉnh được Maroc đánh giá là vẫn đang tiếp diễn, do đó cần duy trì biện pháp tự vệ trong một giai đoạn bổ sung để hỗ trợ quá trình điều chỉnh của ngành sản xuất trong nước.

Biện pháp tự vệ được Maroc dự kiến gia hạn là thuế tự vệ bổ sung theo trị giá hàng hóa ở mức 19%. Để đáp ứng yêu cầu nới lỏng dần biện pháp theo Điều 7.4 của Hiệp định Tự vệ WTO và quy định pháp luật trong nước của Maroc, mức thuế bổ sung 19% sẽ được giảm 01 điểm phần trăm mỗi năm trong thời gian gia hạn.

Như vậy, trường hợp biện pháp được gia hạn theo thông báo, doanh nghiệp xuất khẩu cần tính toán tác động của mức thuế tự vệ bổ sung đối với giá xuất khẩu, chi phí giao hàng, điều kiện thanh toán và khả năng cạnh tranh tại thị trường Maroc.

Theo thông báo, Maroc liệt kê danh sách các nước đang phát triển được loại trừ khỏi phạm vi áp dụng biện pháp theo Điều 9.1 của Hiệp định Tự vệ WTO. Danh sách này bao gồm nhiều thành viên đang phát triển; trong đó, có một số nước ASEAN như Campuchia, Indonesia, Malaysia, Myanma, Lào, Philippines, Singapore và Thái Lan.

Việt Nam không được nêu trong danh sách các nước đang phát triển được loại trừ tại thông báo này. Vì vậy, doanh nghiệp Việt Nam cần thận trọng khi xuất khẩu sản phẩm thép cán nóng sang Maroc, đặc biệt trong trường hợp sản phẩm có mã HS, mô tả hàng hóa hoặc đặc tính kỹ thuật tương ứng với phạm vi nêu trong thông báo.

Để ứng phó với biện pháp này, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các bên liên quan rà soát tình hình xuất khẩu. Theo đó, doanh nghiệp xuất khẩu sản phẩm thép cán nóng sang Maroc cần rà soát các hợp đồng, đơn hàng, lịch giao hàng và kế hoạch xuất khẩu trong giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2029; đồng thời đánh giá tác động của mức thuế tự vệ bổ sung đối với hiệu quả kinh doanh và khả năng duy trì thị trường.

Cùng đó, doanh nghiệp cần đối chiếu mã HS, mô tả sản phẩm, tiêu chuẩn kỹ thuật, dạng hàng hóa và mục đích sử dụng với phạm vi sản phẩm bị áp dụng biện pháp trong thông báo của Maroc. Việc phân loại sai mã HS hoặc chưa đánh giá đầy đủ đặc tính sản phẩm có thể làm phát sinh rủi ro về thuế và thủ tục hải quan tại thị trường nhập khẩu.

Ngoài ra, theo Điều 12.3 của Hiệp định Tự vệ WTO, Maroc thông báo sẵn sàng tham vấn với các thành viên WTO có lợi ích xuất khẩu đáng kể đối với sản phẩm liên quan. Doanh nghiệp cần kịp thời phản ánh khó khăn, vướng mắc phát sinh để cơ quan quản lý có cơ sở xem xét phương án trao đổi với phía Maroc khi cần thiết.

Đặc biệt, trong bối cảnh nhiều nước tiếp tục sử dụng các biện pháp phòng vệ thương mại đối với sản phẩm thép, doanh nghiệp cần tăng cường theo dõi cảnh báo sớm, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu và xây dựng phương án giá phù hợp nhằm hạn chế rủi ro bị ảnh hưởng bởi các biện pháp phòng vệ thương mại.