Minh bạch dữ liệu đo lường, làm rõ trách nhiệm hoàn trả khi đo sai, thu thừa

Góp ý một số vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện nhằm bảo đảm tính minh bạch, khả thi và bảo vệ quyền lợi của người dân, doanh nghiệp, đại biểu Nguyễn Văn Huy (Hưng Yên) quan tâm tới nội dung quy định về quản lý rủi ro và điều chỉnh chu kỳ kiểm định.

Đồng tình với khoản 6, Điều 43 về tăng cường kiểm tra dựa trên mức độ rủi ro, đồng thời sử dụng kết quả Chương trình bảo đảm đo lường để xem xét, giảm kiểm tra theo kế hoạch, tuy nhiên đại biểu cho rằng cần phân biệt rủi ro kỹ thuật của phương tiện đo với nguy cơ không tuân thủ của tổ chức, cá nhân.

Việc sử dụng phương tiện đo bởi thiết bị có thể ổn định cao không đồng nghĩa với việc sẽ không thể bị can thiệp trong quá trình sử dụng. Vì vậy, đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị quy định ngay trong luật các nguyên tắc và căn cứ chủ yếu để đánh giá rủi ro, bảo đảm khách quan, công khai, có thể kiểm chứng và tránh áp dụng tùy nghi.

Đối với nội dung quy định tại khoản 4 Điều 34c của dự thảo về điều chỉnh chu kỳ kiểm định, đại biểu tỉnh Hưng Yên đề nghị cần quy định rõ các điều kiện, giới hạn điều chỉnh, nhất là phương tiện đo liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng, an toàn của con người. Nếu giảm tần suất kiểm tra, phải đi đôi với duy trì độ chính xác, độ tin cậy của kết quả đo.

Thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật Đo lường, đại biểu Bùi Văn Dũng (Thanh Hóa) nhấn mạnh, đây là lĩnh vực "gắn với từng lần đổ xăng, cân hàng, từng hóa đơn điện, nước" của người dân. Thực tế, người dân thường phải tin vào thiết bị và con số do bên bán cung cấp. Góp ý đối với dự thảo Luật, đại biểu cho rằng, cần quy định rõ để người dân có quyền kiểm chứng được kết quả đo và được hoàn trả khi bị thu thừa.

"Khi hóa đơn nước tăng bất thường, người dân cần biết chỉ số đầu kỳ, cuối kỳ, thời điểm ghi nhận, thời hạn kiểm định đồng hồ. Một con số tổng hợp trên hóa đơn chưa đủ để đối chiếu. Tôi đề nghị, các điều từ 34b, 34c trong dự thảo quy định rõ quyền tiếp cận, trích xuất dữ liệu đo liên quan đến giao dịch, trách nhiệm giải thích và thời hạn trả lời của đơn vị cung cấp dịch vụ", đại biểu Bùi Văn Dũng nói.

Theo đại biểu tỉnh Thanh Hóa, người không dùng điện thoại thông minh vẫn phải được hỗ trợ tra cứu; dữ liệu bị điều chỉnh phải lưu vết để kiểm tra. Khi xác định đo sai dẫn đến thu thừa, đơn vị cung cấp dịch vụ phải chủ động rà soát khách hàng bị ảnh hưởng, thông báo cách tính và hoàn trả trong thời hạn rõ ràng.

Không nên buộc từng người theo đuổi một thủ tục tốn kém hơn khoản tiền nhận được và cần xác định đầu mối tiếp nhận, theo dõi các khắc phục để khi hoàn thành người dân phải được thông báo kết quả giải quyết, tránh tình trạng đã phát hiện sai nhưng vẫn phải đi đòi, hỏi nhiều nơi để đòi quyền lợi.

Đại biểu Bùi Văn Dũng nêu rõ, điểm c khoản 1 Điều 48 Luật Điện lực đã quy định: đối với điện sinh hoạt, bên bán thu thừa phải hoàn trả cả tiền lãi và hoặc thỏa thuận bù trừ vào các lần thanh toán sau. Vì vậy, đại biểu đề nghị hoàn thiện Điều 52 Luật Đo lường theo hướng kết nối với quy định chuyên ngành, làm rõ trách nhiệm chủ động khắc phục và cơ quan giám sát việc hoàn trả.

Tham gia ý kiến đối với nội dung quy định về trách nhiệm chủ động rà soát các giao dịch bị ảnh hưởng khi phát hiện phương tiện đo hoặc phần mềm đo lường có lỗi chung tác động đến nhiều người tiêu dùng, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) nhất trí cao với những nội dung đã được tiếp thu trong dự thảo, đặc biệt là quyền của người tiêu dùng, yêu cầu đơn vị cung cấp dịch vụ thiết yếu cung cấp, trích xuất dữ liệu đo lường có liên quan trực tiếp đến giao dịch của mình.

Cùng với kênh tiếp nhận phản ánh, kiến nghị và việc cập nhật kết quả kiểm tra, xử lý trên phạm vi nền tảng số, đại biểu hoàn toàn đồng tình với việc dẫn chiếu pháp luật dân sự, pháp luật bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và pháp luật chuyên ngành để thực hiện nghĩa vụ hoàn trả, bồi thường.

Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đề nghị làm rõ thêm vấn đề: khi đã xác định được một lỗi chung có khả năng ảnh hưởng đến nhiều giao dịch thì chủ thể nào có trách nhiệm chủ động rà soát đầy đủ những giao dịch cùng chịu ảnh hưởng của lỗi đó? Đại biểu cũng cho biết, Cơ quan soạn thảo đã có báo cáo giải trình ý kiến về xác định phạm vi người bị ảnh hưởng và hoàn trả khoản tiền thu thừa.

Các giải pháp được nêu gồm quyền trích xuất dữ liệu của người tiêu dùng, kênh tiếp nhận phản ánh và sử dụng kết quả kiểm tra, xử lý vi phạm. Theo đại biểu, những giải pháp này là rất cần thiết, tuy nhiên quyền yêu cầu dữ liệu của từng khách hàng và trách nhiệm chủ động rà soát những giao dịch từng chịu ảnh hưởng là hai nội dung cần phải kết nối rõ hơn.

Lý giải chi tiết hơn về đề xuất này, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nêu rõ, một khách hàng có thể yêu cầu kiểm tra giao dịch của mình nhưng khó có khả năng biết được lỗi vừa được phát hiện còn ảnh hưởng đến những thiết bị nào, trong khoảng thời gian nào và đến bao nhiêu người khác. Những thông tin đó thường thuộc khả năng quản lý, khai thác của đơn vị sử dụng phương tiện đo, nhà sản xuất hoặc bên cung cấp phần mềm.

Do đó, đại biểu thành phố Hải Phòng đề nghị bổ sung nguyên tắc về trách nhiệm chủ động rà soát tại Điều 38 về nghĩa vụ của tổ chức, cá nhân sử dụng phương tiện đo, đồng thời quy định trách nhiệm phối hợp của các chủ thể có liên quan. Trách nhiệm này cần được thiết kế với những giới hạn cụ thể.

Cũng tại phiên họp, các đại biểu đã cho ý kiến về các nội dung quy định tại dự thảo, như: về phân loại phương tiện đo, thiết bị đo; quy định về tự công bố tiêu chuẩn đo lường; phân cấp, phân quyền quản lý nhà nước về đo lường; chương trình bảo đảm đo lường; xã hội hóa hoạt động đo lường; quản lý hàng đóng gói sẵn; quyền và nghĩa vụ của người tiêu dùng.