Mở đường tăng trưởng trong năm 2026

Giáo sư Nguyễn Ðức Khương cho rằng, ổn định kinh tế vĩ mô chính là "vũ khí" quan trọng nhất để củng cố niềm tin thị trường, kích thích tiêu dùng và tạo nền tảng cho tăng trưởng dài hạn. Kinh nghiệm từ các nền kinh tế châu Á cho thấy, duy trì tăng trưởng cao chỉ bền vững khi đi kèm với kiểm soát lạm phát hiệu quả và chính sách nhất quán.

Tuy nhiên, bức tranh tăng trưởng tích cực của nền kinh tế Việt Nam cũng đi kèm với nhiều rủi ro, khiến mục tiêu tăng trưởng năm 2026 đối mặt không ít thách thức.

Theo Tiến sĩ Cấn Văn Lực, chuyên gia kinh tế – tài chính, môi trường quốc tế bất định tiếp tục là yếu tố rủi ro lớn đối với kinh tế Việt Nam trong thời gian tới. Xung đột địa chính trị, xu hướng phân mảnh thương mại – công nghệ, gia tăng bảo hộ, cùng các thách thức về an ninh mạng và biến đổi khí hậu đang tạo sức ép đáng kể lên xuất khẩu, thu hút FDI và ổn định kinh tế vĩ mô. Đáng chú ý, nhập siêu dịch vụ vẫn ở mức cao, ước khoảng 10 tỷ USD, làm suy giảm chất lượng cán cân thanh toán.

Ở trong nước, các động lực tăng trưởng truyền thống phục hồi chậm hơn kỳ vọng. Đầu tư tư nhân và tiêu dùng chưa trở lại mức trước đại dịch; giải ngân đầu tư công còn thiếu đồng đều. Doanh nghiệp tiếp tục đối mặt với chi phí đầu vào và logistics cao, đơn hàng biến động, trong khi các yêu cầu về "xanh hóa" và chuyển đổi số từ thị trường quốc tế ngày càng khắt khe.

Trên thị trường tài chính – tiền tệ, dư địa điều hành đang thu hẹp. Thanh khoản hệ thống ngân hàng chịu áp lực, rủi ro lãi suất và tỷ giá vẫn hiện hữu, trong khi giá bất động sản neo cao không chỉ ảnh hưởng tới ổn định vĩ mô mà còn hạn chế dòng vốn chảy vào khu vực sản xuất – kinh doanh.

Theo ông Bạch Khánh Nhựt, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS), ngành điều trong ba năm liên tiếp đã đạt mức tăng trưởng hai chữ số, tuy nhiên có tới 90% nguyên liệu phải nhập khẩu. Trong khi đó, các nước châu Phi đang dần tự chế biến và chỉ chuyển khâu khó nhất về Việt Nam gia công. Điều này khiến Việt Nam đứng trước nguy cơ trở thành "xưởng gia công cuối cùng" của ngành này với giá trị gia tăng ngày càng mỏng.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, vị chuyên gia cho rằng giải pháp then chốt nằm ở sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách tài khóa và chính sách tiền tệ, qua đó khơi thông và phân bổ hiệu quả các dòng vốn trong nền kinh tế. Trọng tâm là tháo gỡ những "điểm nghẽn" đang khiến dòng tiền bị ách tắc, đồng thời từng bước định hướng tín dụng dịch chuyển khỏi các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, mang tính đầu cơ sang những khu vực tạo ra giá trị gia tăng thực chất.

Khi khu vực kinh tế thực được củng cố tương xứng, sự mất cân đối giữa kinh tế tiền tệ và kinh tế thực sẽ từng bước được điều chỉnh, từ đó tạo nền tảng ổn định vĩ mô bền vững hơn cho tăng trưởng dài hạn, thay vì chỉ dựa đơn thuần vào việc kiểm soát chỉ số giá tiêu dùng (CPI).

Tiến sĩ Cấn Văn Lực cũng cho rằng, để đạt mục tiêu tăng trưởng khoảng 10% trong năm 2026 và các năm tiếp theo, chính sách tài khóa cần đóng vai trò trụ cột, trong khi chính sách tiền tệ giữ vai trò hỗ trợ. Trọng tâm điều hành là kích cầu đầu tư và tiêu dùng trong nước, giữ vững các "mặt trận" xuất khẩu truyền thống, đồng thời thúc đẩy mạnh xuất khẩu dịch vụ và khai thác hiệu quả các động lực tăng trưởng mới như kinh tế số, kinh tế xanh và kinh tế tuần hoàn.

Song song với đó, cần triển khai đồng bộ các giải pháp mang tính cấu trúc để nâng tầm thị trường và dòng vốn. Việc bình ổn các thị trường then chốt như nhà đất, tỷ giá và vàng cũng cần được coi là yêu cầu xuyên suốt nhằm hạn chế rủi ro lan truyền và củng cố niềm tin thị trường.a

Ở góc độ doanh nghiệp, ông Nguyễn Ngọc Hòa, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp TP. Hồ Chí Minh (HUBA) nhấn mạnh cần nâng cao vai trò của doanh nghiệp trong nước trong tăng trưởng và xuất khẩu. Hiện khu vực FDI chiếm phần lớn kim ngạch xuất khẩu, trong khi đóng góp của doanh nghiệp Việt Nam còn khiêm tốn. Do đó, cần các chính sách hỗ trợ có trọng tâm để gia tăng năng lực nội sinh, nhất là trong các lĩnh vực Việt Nam có lợi thế như nông sản, lương thực, thực phẩm.

Bên cạnh đó, việc giảm chi phí logistics được xem là giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi đẩy nhanh đầu tư hạ tầng logistics, cảng biển, kho bãi và kết nối đa phương thức; đồng thời cải thiện chất lượng dịch vụ logistics trong nước.

Để thúc đẩy tăng trưởng, các chuyên gia cũng nhấn mạnh yêu cầu cải cách thể chế theo hướng trao quyền thực chất, gắn với trách nhiệm giải trình và cơ chế giám sát rõ ràng. Khi thể chế được "mở khóa", doanh nghiệp trong nước sẽ có thêm không gian chủ động và linh hoạt để thích ứng, từ đó tạo nền tảng cho tăng trưởng bền vững trong dài hạn.

Trong bối cảnh dư địa tăng trưởng truyền thống ngày càng thu hẹp, việc gia tăng nội lực cho nền kinh tế không còn là lựa chọn mà đã trở thành điều kiện tiên quyết. Chỉ khi ổn định vĩ mô được giữ vững, dòng vốn được khơi thông hiệu quả và khu vực doanh nghiệp trong nước thực sự lớn mạnh, Việt Nam mới có thể tiến gần hơn tới mục tiêu tăng trưởng cao, bền vững và khát vọng trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045./.