Mưa lớn làm lộ điểm nghẽn thoát nước tại TP. Hồ Chí Minh

Ngày 1/10, Trung tâm Quản lý Giao thông và Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng TP Hồ Chí Minh cho biết, trận mưa lớn chiều 30/9 đã gây áp lực lớn lên hệ thống thoát nước đô thị, trong đó khả năng tiêu thoát tại một số khu vực còn bị ảnh hưởng bởi triều cường và quá trình thi công các dự án hạ tầng. Trung tâm đã triển khai nhiều giải pháp ứng phó, đồng thời rà soát, xử lý những điểm ảnh hưởng đến dòng chảy và khả năng tiêu thoát nước. 

Trận mưa ngày 30/9 bắt đầu khoảng 16 giờ 30 và kéo dài đến 20 giờ, đỉnh điểm từ 17 giờ đến 17 giờ 45, lượng mưa tại trạm Hà Huy Giáp đạt 79,2 mm. Trung tâm Quản lý Giao thông và Hạ tầng kỹ thuật đánh giá, lượng mưa này chỉ trong 45 phút đã vượt khả năng tiêu thoát của hệ thống cống hiện hữu. Hệ thống được tính toán để đáp ứng lượng mưa khoảng 86 mm trong 3 giờ khi mực triều ở mức 1,32 m. Thực tế, lượng nước đổ xuống tập trung trong thời gian rất ngắn, trong khi triều cường tại trạm Bình Triệu lên tới 1,59 m, khiến nước thoát không kịp và xuất hiện ngập cục bộ.

Trước diễn biến mưa lớn, triều cường, Trung tâm Quản lý Giao thông và Hạ tầng kỹ thuật chủ động vận hành các trạm bơm cố định, di động nhằm tăng khả năng tiêu thoát của hệ thống hiện hữu; đồng thời vận hành các cống kiểm soát triều lớn như Nhiêu Lộc - Thị Nghè, Rạch Nhảy Ruột Ngựa, Bình Lợi, Bình Triệu, Rạch Lăng để khống chế mực nước trên các tuyến kênh.

Tại các vị trí có nguy cơ ngập ảnh hưởng lớn đến giao thông và an toàn người dân, trung tâm tổ chức rà soát, vận hành trạm bơm tại các hầm chui An Sương, cầu Điện Biên Phủ, Nguyễn Hữu Cảnh. Các đơn vị công ích được yêu cầu bố trí lực lượng ứng trực, phân luồng giao thông, hỗ trợ phương tiện, lắp đặt hàng rào cảnh báo, vớt rác trước, trong và sau mưa. Máy bơm di động, xe hút nước cũng được bố trí tại một số điểm ngập cục bộ như chân cầu Ba Son, đường Lương Định Của, đường Bình Quới, khu dân cư An Phú và đường R12 chân cầu Thủ Thiêm.

Bên cạnh tác động của mưa và triều, việc thi công một số dự án hạ tầng cũng ảnh hưởng đến dòng chảy và khả năng tiêu thoát nước tại từng khu vực, trong đó có dự án cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát - Rạch Nước Lên và dự án cải tạo hệ thống cống thoát nước đường Nguyễn Văn Khối - Lê Văn Thọ.

Đặc biệt, trên đường Phan Huy Ích, tình trạng ngập diễn biến nặng hơn những năm trước. Theo trung tâm, trong quá trình thi công dự án cải tạo kênh Tham Lương - Bến Cát - Rạch Nước Lên, chất thải nạo vét được tập kết trong lòng kênh, làm thu hẹp dòng chảy. Khi mưa lớn, nước dâng và xâm nhập ngược vào tuyến cống, hạn chế khả năng tiêu thoát.

Trung tâm Quản lý Giao thông và Hạ tầng kỹ thuật cho biết đã kiểm tra, yêu cầu chủ đầu tư nhanh chóng thanh thải các chướng ngại vật trong lòng kênh để bảo đảm dòng chảy. Chủ đầu tư đã cam kết thực hiện. Trung tâm sẽ tiếp tục phối hợp với Phòng Kiểm tra chuyên ngành, Sở Xây dựng theo dõi, kiểm tra và xử lý trường hợp chậm khắc phục.

Đối với các vị trí bị ảnh hưởng bởi quá trình thi công dự án, trung tâm cũng phối hợp với Phòng Kiểm tra chuyên ngành, Sở Xây dựng kiểm tra hiện trường để xử lý những trường hợp làm ảnh hưởng đến hệ thống thoát nước. Tại dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm, chủ đầu tư được yêu cầu chỉ đạo đơn vị thi công khắc phục và bảo đảm thoát nước cho khu vực.

Theo ông Lê Ngọc Linh, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP. Hồ Chí Minh, công tác chống ngập đô thị cần được tính toán theo lưu vực thay vì chỉ xử lý riêng từng điểm. Thành phố hiện có 23 lưu vực thoát nước chính, trong điều kiện chịu tác động đồng thời của thời tiết cực đoan, sụt lún khoảng 2,5 cm/năm, bê tông hóa và tình trạng lấn chiếm, xả rác tại gần 400 tuyến kênh, rạch.

Qua đó, giải pháp cần theo hướng “trì hoãn” dòng nước, “lưu trữ” tại hồ điều tiết và các không gian có khả năng chứa nước, sau đó mới “tiêu thoát”. Việc giữ lại một phần nước mưa ngay tại nơi phát sinh sẽ giảm áp lực tức thời lên cống, kênh và trạm bơm. Theo đó, không gian mặt nước, hồ điều tiết và khu vực có khả năng hấp thụ, lưu giữ nước cần được tính toán ngay trong quy hoạch đô thị.

Sở Xây dựng đang chuẩn bị điều chỉnh Đề án chống ngập và xử lý nước thải giai đoạn 2026 - 2030, dự kiến hoàn thành phần tư vấn vào cuối tháng 10/2026. Từ nay đến năm 2030, Thành phố dự kiến triển khai 87 dự án chống ngập với tổng vốn khoảng 140.000 tỷ đồng, hướng tới giải quyết cơ bản 50 vị trí ngập. Các dự án được định hướng kết nối theo lưu vực, đồng thời dành lại không gian cho nước trong quá trình phát triển đô thị./.