Năm nhóm giải pháp gỡ khó khăn, vận hành hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp

Chiều 28/4, tại Họp báo Bộ Nội vụ, thông tin về việc vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương Nguyễn Thị Tú Thanh cho biết, một năm qua, dưới sự chỉ đạo của Trung ương, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ và lãnh đạo Bộ Nội vụ, sự quyết tâm vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, chính quyền địa phương 2 cấp đã vận hành thông suốt, phát huy hiệu lực, hiệu quả.

Liên quan đến các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, bà Thanh cho biết, qua nắm bắt tình hình từ các địa phương, Bộ Nội vụ nhận thấy khó khăn tập trung vào một số nhóm vấn đề. Một là về hệ thống công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu, hạ tầng số. Việc triển khai hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính bước đầu mang lại hiệu quả tích cực nhưng tại một số nơi vẫn có tình trạng chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ. Một số tiện ích đặc thù của địa phương chưa được vận hành trơn tru trên hệ thống mới, cần được tiếp tục khắc phục.

Hai là nhân sự ở cơ sở. Sau sắp xếp, thực hiện phân cấp, phân quyền, lượng công việc dồn mạnh về cấp xã. Một số nơi nhân lực chuyên môn chưa đồng bộ, còn thiếu cán bộ chuyên sâu. Một số đơn vị phải làm việc phân tán ở nhiều trụ sở khác nhau, gây khó khăn trong công tác điều hành, phối hợp và xử lý công việc.

Ba là hoàn thiện thể chế về phân cấp, phân quyền. Đến nay, phần lớn các nhiệm vụ phân cấp, phân quyền đã được xử lý, nhưng còn một số nhiệm vụ đang được tiếp tục hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm thống nhất, đồng bộ và phù hợp hơn với thực tiễn vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Theo Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương, thời gian tới, Bộ Nội vụ tập trung vào 5 nhóm giải pháp lớn. Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, nhất là các quy định về phân cấp, phân quyền, tổ chức bộ máy và công tác cán bộ theo tinh thần rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Thứ hai, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhất là ở cấp cơ sở. Tiếp tục rà soát, bố trí lại đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã theo hướng phù hợp hơn với yêu cầu nhiệm vụ trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng toàn diện, nhất là về trình độ chuyên môn, kỹ năng quản lý nhà nước, kỹ năng số, năng lực tổ chức thực thi công vụ. Đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm và thái độ phục vụ nhân dân. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 700/QĐ-TTg ngày 20/4/2026 phê duyệt Đề án tăng cường bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức ở xã, phường, đặc khu đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương 2 cấp giai đoạn 2026 – 2031, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ, đáp ứng yêu cầu vận hành hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp trong giai đoạn mới.

Thứ ba, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện hạ tầng số và dữ liệu số, bảo đảm liên thông đồng bộ, thống nhất và ổn định hơn giữa Trung ương và địa phương, khắc phục các lỗi kỹ thuật, tăng khả năng phục vụ thực chất cho người dân, doanh nghiệp.

Thứ tư, tiếp tục xử lý hiệu quả tài sản công, trụ sở dôi dư, gắn với nhu cầu sử dụng thực tế của địa phương, tránh lãng phí, đồng thời cải thiện điều kiện làm việc cho cấp xã.

Năm là tăng cường theo dõi, đôn đốc, kiểm tra và có những giải pháp kịp thời để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, khắc phục các khó khăn vướng mắc. Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục phát huy vai trò là cơ quan thường trực của Chính phủ, thường xuyên tổng hợp tình hình, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tháo gỡ khó khăn, bảo đảm mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành ngày càng thông suốt, hiệu quả hơn.

Cũng theo bà Thanh, Bộ Nội vụ đã tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành kế hoạch sơ kết một năm hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, trong đó đã xác định rõ các nội dung và giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương trong việc tổ chức sơ kết. Việc sơ kết có ý nghĩa rất quan trọng, là dấu mốc để nhìn nhận, đánh giá toàn diện quá trình thực hiện một năm qua, qua đó rút các bài học kinh nghiệm, nhân rộng các điển hình tiên tiến, xác định những khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp, yêu cầu, nhiệm vụ cho giai đoạn tới.

Liên quan đến tổ chức hoạt động của thôn, tổ dân phố và người hoạt động không chuyên trách, Phó Vụ trưởng Nguyễn Thị Tú Thanh cho biết, thực hiện chủ trương của Đảng về sắp xếp thôn, tổ dân phố, Bộ Nội vụ đã được Thủ tướng Chính phủ giao chủ trì xây dựng Nghị định về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố và chế độ đối với người hoạt động không chuyên trách, làm căn cứ để các địa phương tổ chức triển khai trong thời gian tới. Đây là nội dung quan trọng, tác động trực tiếp đến tổ chức và hoạt động ở cơ sở, do đó việc xây dựng Nghị định đã được nghiên cứu rất kỹ lưỡng.

Bà Thanh nêu định hướng chung cho việc sắp xếp thôn, tổ dân phố là tinh gọn, đổi mới, giảm số lượng thôn, tổ dân phố và bảo đảm phù hợp với quy mô thực tiễn, đặc điểm từng vùng, miền, qua đó nâng cao hiệu quả hoạt động ở cơ sở, tạo thuận lợi trong việc tổ chức thực hiện các nhiệm vụ, giảm áp lực quản lý trực tiếp của chính quyền cấp xã. Do đó, dự thảo Nghị định về thôn, tổ dân phố được xây dựng theo hướng kế thừa những quy định đang còn phù hợp, đồng thời nghiên cứu điều chỉnh theo hướng bảo đảm tương quan hợp lý, phù hợp với quy mô mới của cấp xã, khối lượng công việc và chế độ chính sách để góp phần động viên, khuyến khích đội ngũ cán bộ không chuyên trách yên tâm công tác và nâng cao nghiệp vụ. Việc hoàn thiện chính sách cũng đặt trong tổng thể các yêu cầu tinh gọn bộ máy, sử dụng hiệu quả nguồn lực và phù hợp với khả năng cân đối ngân sách của địa phương.

Thông tin về việc bồi dưỡng cho đại biểu Hội đồng nhân dân các cấp, bà Thanh cho hay, Bộ Nội vụ, theo chức năng quản lý nhà nước, sẽ phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền trong quá trình triển khai các chương trình bồi dưỡng, tập huấn cho đại biểu, nhất là đại biểu mới trúng cử, bảo đảm nội dung bồi dưỡng gắn với yêu cầu quản lý nhà nước và thực tiễn hoạt động của chính quyền địa phương, góp phần hỗ trợ đại biểu và nâng cao năng lực thực hiện nhiệm vụ ngay từ đầu nhiệm kỳ.