Nâng cao chế tài xử lý hành vi về hàng giả, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ

Ngày 17/12, tại trụ sở Bộ Công Thương, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh đã có buổi làm việc với Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Chu Ngọc Anh về vấn đề liên quan đến hàng giả, gian lận xuất xứ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Trước đó, hai đơn vị đã có những cam kết mạnh mẽ thông qua bản Ký kết Chương trình phối hợp hoạt động Khoa học và Công nghệ giai đoạn 2017-2020 được ký vào đầu năm 2017.

Thông qua chương trình hợp tác, hai Bộ đã tăng cường phối hợp trong việc rà soát, chỉnh sửa, bổ sung, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật trong lĩnh vực khoa học và công nghệ và lĩnh vực công thương để đảm bảo lồng ghép hiệu quả, khả thi các chính sách phát triển ngành công thương với chính sách khoa học và công nghệ.

Theo đó, hai Bộ tập trung xây dựng các cơ chế chính sách đặc thù để thúc đẩy hoạt động khoa học công nghệ trong lĩnh vực ưu tiên, trọng điểm.

Có thể khẳng định, hiện nay, vấn đề xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, hàng giả, hàng nhái, gian lận thương mại ngày càng gia tăng theo chiều hướng tinh vi. Trong thời gian qua, hai đơn vị đã có những hợp tác chặt chẽ, chủ động trong này, mang lại những hiệu quả thiết thực.

Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế về vi phạm sở hữu trí tuệ, kinh doanh hàng giả, hàng nhái các thương hiệu nổi tiếng hiện hữu không chỉ ở những đô thị lớn mà cả vùng sâu, vùng xa.

Báo cáo tại buổi làm việc, Tổng cục trưởng Tổng cục Quản lý thị trường Trần Hữu Linh cho biết, nhận thức được tình hình, mới đây, Tổng cục Quản lý thị trường đã ký Quyết định 3972/QĐ-TCQLTT phê duyệt Kế hoạch đấu tranh phòng ngừa, kiểm tra, xử lý vi phạm tại các địa bàn, tụ điểm nổi cộm về hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ và hàng xâm phạm quyền sở hữu đến hết năm 2020; trong đó, hàng trăm tụ điểm nổi cộm về hàng giả, hàng nhái tại 20 tỉnh, thành phố sẽ được Tổng cục Quản lý thị trường triển khai kiểm tra đến hết tháng 12/2020.

Theo kế hoạch này, các mặt hàng sẽ nằm trong diện đấu tranh, kiểm tra, xử lý là mặt hàng thực phẩm, thực phẩm chức năng, thời trang, trang sức, đồng hồ, mỹ phẩm, quần áo, giày dép, túi ví và các loại mặt hàng khác có xuất hiện tình trạng hàng giả, không rõ nguồn gốc xuất xứ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Theo ông Trần Hữu Linh, Tổng cục Quản lý thị trường cũng đặt ra mục tiêu đến hết tháng 3 năm 2020, 100% số cơ sở kinh doanh tại các địa bàn nổi cộm được tuyên truyền, vận động, phổ biến pháp luật, ký cam kết không kinh doanh hàng giả, không rõ nguồn gốc xuất xứ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và không tái phạm; 100% số cơ quan, chính quyền, ban quản lý chợ, trung tâm thương mại, tuyến phố, phường, xã, thôn, xóm... tại các địa bàn nổi cộm được tuyên truyền, phổ biến pháp luật, ký cam kết, quy chế phối hợp không để hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc xuất xứ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bày bán công khai, vi phạm tái diễn.

Đến hết tháng 6 năm 2020 sẽ có 50% số cơ sở kinh doanh tại các địa bàn nổi cộm không còn kinh doanh hàng giả, không rõ nguồn gốc xuất xứ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ;  70% số cơ sở kinh doanh đã bị xử phạt vi phạm hành chính không tái phạm.

Dự kiến hết tháng 12 năm 2020 có 90% đến 100%số cơ sở kinh doanh tại các địa bàn nổi cộm không còn kinh doanh hàng giả, không rõ nguồn gốc xuất xứ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; 90% đến 100% số cơ sở kinh doanh tại các địa bàn nổi cộm đã bị xử phạt vi phạm hành chính không tái phạm.

Để đạt được những mục tiêu đã đề ra, Tổng Cục trưởng Trần Hữu Linh cũng đề xuất Bộ Khoa học và Công nghệ cần nâng cao chế tài đủ sức răn đe, bởi với mức phạt 200 triệu đối với hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ còn tương đối thấp. Đặc biệt, cần nâng cao chế tài xử phạt và có thể xử lý hình sự nếu tái phạm.

Cũng theo Tổng Cục trưởng Trần Hữu Linh, một vấn đề nghịch lý đã và đang xảy ra trong thực tiễn kiểm tra kiểm soát mà lực lượng quản lý thị trường gặp phải đó là tình trạng hàng lậu khi bị tịch thu không có xuất xứ, nhãn mác.

Khi bị tịch thu, sản phẩm trở thành tài sản nhà nước được mang đi đấu giá và đưa vào lưu thông sau đó lại bị bắt giữ. Vì thế, cần có cơ quan gắn mác cho sản phẩm sau khi bị tịch thu.

Đồng tình với những ý kiến của Bộ Công Thương cũng như Kế hoạch đấu tranh mà Tổng cục Quản lý thị trường đã đề xuất trong năm 2020, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Chu Ngọc Anh đề nghị đầu mối của hai Bộ cần có những biện pháp thực tiễn để tăng cường sự phối hợp hiệu quả giữa hai đơn vị. Đặc biệt, phải làm từ gốc, có nghĩa, trước tiên cần tuyên truyền đến người dân và doanh nghiệp để người dân và doanh nghiệp hiểu và quan tâm nhiều hơn đến vấn đề hàng giả, vi phạm xuất xứ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ.

Ngoài ra, Bộ trưởng Chu Ngọc Anh cũng chỉ đạo các đơn vị trong Bộ sẵn sàng hợp tác, trao đổi thông tin để tìm ra hướng đi mang lại hiệu quả cao nhất. Đặc biệt, cần tập trung vào lĩnh vực đào tạo, nâng cao năng lực sở hữu trí tuệ; cung cấp thông tin xung quanh vấn đề thể chế, pháp lý để biến thành kênh trao đổi thường xuyên giữa hai đơn vị, gắn với cơ chế hành chính, có tính hệ thống.

Đại diện Vụ Khoa học Công nghệ - Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) cũng thừa nhận, thực tế, Viện Khoa học Sở hữu trí tuệ có 4 vụ có thẻ giám định viên nhưng chỉ có một  vụ hoạt động trong lĩnh vực này. Chính vì vậy, số công chức hoạt động trong lĩnh vực này chưa đáp ứng được yêu cầu bức thiết hiện nay.

Tuy nhiên, trong thời gian tới, dưới mọi hình thức Bộ Khoa học và Công nghệ  sẵn sàng phối hợp tổ chức bồi dưỡng cho Bộ Công Thương nhất là Tổng cục Quản lý thị trường các vấn đề liên quan đến đào tạo, nâng cao năng lực và các kiến thức liên quan đến sở hữu trí tuệ.

Đồng tình và đánh giá cao các ý kiến đánh giá, Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đề nghị, sau cuộc họp đầu mối hai Bộ cần cụ thể trong thực tiễn triển khai, kiểm tra, kiểm soát các vấn đề liên quan đến hàng giả, hàng nhái, vi phạm xuất xứ, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ đang tồn tại hiện nay, tìm ra những nút thắt trong quản lý nhà nước, xác định nguyên nhân tồn tại để đưa ra những giải pháp, xác định rõ nhiệm vụ, khả năng cũng như năng lực của mỗi bên.

Từ đó, xây dựng những danh mục nhiệm vụ cụ thể để 2 đơn vị có thể phối hợp, triển khai một cách nhịp nhàng, thống nhất, hiệu quả trên cơ sở hỗ trợ, giúp đỡ nhau.

Mặt khác, hai bên cùng nhau rà soát mang tính toàn diện, tổng hợp những mặt được và chưa được, kể cả trong những văn bản quy phạm pháp luật để từ đó tạo nên khung khổ pháp lý chi tiết, cụ thể, giải quyết được từ gốc của vấn đề.

Hơn nữa, Bộ trưởng Trần Tuấn Anh yêu cầu các đơn vị, đặc biệt là Tổng cục Quản lý thị trường phải tổ chức bài bản từ khâu tuyên truyền, tổ chức thực hiện để điều chỉnh hành vi đầu tư, sản xuất, kinh doanh, phân phối các sản phẩm có nguy cơ bị xâm phạm sở hữu trí tuệ.

Đặc biệt, xây dựng ngay danh mục nhiệm vụ, căn cứ theo lộ trình để thấy trách nhiệm của các các bên trong quá trình triển khai để mang lại hiệu quả cao nhất./.