Năng suất lao động giảm ngày càng gây lo ngại tại Eurozone

Đại dịch, xung đột ở Ukraine, lạm phát... Sự tích tụ của các cuộc khủng hoảng có nguy cơ để lại nhiều vết sẹo cho nền kinh tế của “Lục địa già”. Ba năm sau khi COVID-19 xuất hiện, thị trường lao động khu vực đã phục hồi.

Tỷ lệ thất nghiệp tại khu vực trong tháng Ba hiện ở mức 6,5%, so với 6,8% một năm trước đó. Đây là mức thấp nhất kể từ khi cơ quan thống kê của Ủy ban châu Âu công bố chỉ số này.

Bất chấp chỉ số tích cực này, năng suất lao động vẫn chưa trở lại mức trước khủng hoảng đại dịch. Theo một nghiên cứu mới của công ty bảo hiểm tín dụng Allianz Trade mới công bố tuần trước, năng suất lao động đang “rơi tự do” ở khu vực đồng euro.

Maxime Darmet, nhà kinh tế tại Allianz Trade, cho biết: “Chúng ta đang ở trong trạng thái có nhiều người có việc làm hơn trước đây... Nhưng vấn đề là họ làm việc ít giờ hơn so với trước khủng hoảng và trước hết, họ cũng làm việc kém hiệu quả hơn trên mỗi giờ làm việc”.

Sự sụt giảm năng suất đáng lo ngại này có thể ảnh hưởng đến khả năng phục hồi trong ngắn hạn, vì tăng trưởng kinh tế đã bị đình trệ trong vài quý. Việc tiếp tục thắt chặt chính sách tiền tệ tại khu vực đồng euro cũng khiến hoạt động kinh tế bị kìm hãm hơn nữa.

Trong số các nền kinh tế lớn nhất châu Âu, Tây Ban Nha đang ở tình trạng “màu đỏ”. Năng suất bình quân đầu người tại nước này đã giảm mạnh 7,6% trong khoảng thời gian từ quý IV/2019 đến quý IV/2022.

Tiếp đến là Pháp với mức giảm 2,9% và cuối cùng là Đức (-0,8%). Theo ý kiến của các chuyên gia kinh tế, ở Pháp và Tây Ban Nha, tốc độ tạo việc làm tăng lên đáng kể, nhưng lại không khuyến khích các doanh nghiệp tăng hiệu quả sản xuất và đầu tư.

Ngược lại, Italy đang làm tốt hơn các nước láng giềng, với năng suất được cải thiện nhẹ 1,6%. Nền kinh tế nước này vốn mắc kẹt trong tình trạng năng suất trì trệ từ nhiều năm. Để so sánh, ở bên kia Đại Tây Dương, năng suất của Mỹ tăng vọt so với cùng kỳ (4,9%).

Sau khi hứng chịu cú sốc vào năm 2020, nền kinh tế Mỹ đã tạo ra hàng triệu việc làm và khởi động lại quá trình tăng trưởng. Nhưng việc điều chỉnh chính sách tiền tệ liên tục của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể thay đổi tình hình.

Làm thế nào có thể giải thích sự sụt giảm năng suất đáng lo ngại này tại Eurozone? Các chuyên gia của Allianz Trade nhắc đến hiện tượng “giữ chân” trong nhiều lĩnh vực kinh tế.

Trong thời kỳ đại dịch, nhiều quốc gia châu Âu đã áp dụng các biện pháp khẩn cấp để hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động. Trong số các biện pháp được sử dụng, biện pháp cho phép “thất nghiệp một phần” đã giúp các nước tránh phá hủy việc làm của hàng triệu người.

Eric Heyer, một chuyên gia kinh tế Pháp, khẳng định “chắc chắn đã có tình trạng giữ chân người lao động trong một số lĩnh vực” tại nhiều nước. Theo chuyên gia này, các ngành công nghiệp đã không điều chỉnh việc làm theo tình hình.

Đặc biệt trong lĩnh vực sản xuất thiết bị vận tải, các doanh nghiệp muốn chờ nguồn cung phụ tùng bớt căng thẳng hơn là sản xuất. Trong các ngành dịch vụ, người lao động ít phải làm thêm giờ hơn.

Việc tiếp tục trợ cấp cho các doanh nghiệp có thể tạo điều kiện thuận lợi cho việc duy trì “các công ty ma”. Nhiều công ty đã hoạt động cầm chừng và lẽ ra đã phải phá sản nếu không có trợ cấp từ nhà nước.

Một số nhà kinh tế đã nhắc tới một yếu tố khác, đó là khối lượng công việc của mỗi nhân viên. Mathieu Plane, một chuyên gia khác của Pháp, cho rằng bất chấp những căng thẳng trên thị trường lao động, số giờ làm việc vẫn chưa trở lại mức trước khủng hoảng, thúc đẩy hoạt động tạo việc làm.

Nhà nghiên cứu này chỉ ra rằng, việc mở rộng các chương trình học nghề cho người lao động ở Pháp đã góp phần làm giảm năng suất trong các công ty. Trên thực tế, những người học việc đã được tính vào lực lượng lao động của các công ty, trong khi họ dành một lượng thời gian đáng kể cho việc đào tạo.