Nền tảng thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW - Bài 2: Xây dựng các trung tâm nghiên cứu tầm cỡ
BNEWS Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định, phải phát triển hệ thống các trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, tập trung cho công nghệ chiến lược.
Thời gian qua, Thành phố Hồ Chí Minh đã có những bước đi cụ thể, với nền tảng là các cơ chế, chính sách đặc thù theo Nghị quyết 98/2023/QH15 của Quốc hội.
* Hình thành trung tâm nghiên cứu tầm thế giới Sáng 27/6 vừa qua, Luật Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đã được Quốc hội thông qua, trong đó, ưu tiên đầu tư phát triển hạ tầng nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo; xây dựng các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia; phát triển kết nối hạ tầng giữa viện nghiên cứu, cơ sở giáo dục đại học và doanh nghiệp. Luật cũng quy định đầu tư phát triển cơ sở giáo dục đại học thành các trung tâm nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo; từng bước hình thành các trung tâm nghiên cứu trình độ cao gắn với đào tạo nhân lực chất lượng cao.
Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được. Ảnh: Xuân Khu-TTXVN
Theo Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được, Thành phố đang định hướng phát triển mạnh hệ sinh thái khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp công nghệ; hình thành các trung tâm khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đạt chuẩn quốc tế, kết nối chặt chẽ với hệ thống hỗ trợ tài chính, dịch vụ, thị trường và hạ tầng. Thành phố thúc đẩy liên kết vùng và hợp tác quốc tế, thu hút chuyên gia, doanh nghiệp công nghệ lớn đến đầu tư tại Thành phố.
Cùng với đào tạo nhân lực chất lượng cao, việc đầu tư cho hạ tầng khoa học công nghệ phải đặc biệt chú trọng, qua đó, đáp ứng nhu cầu của nhà khoa học trong nghiên cứu. Cuối tháng 6 vừa qua, Thành phố Hồ Chí Minh đã công bố tổ chức công lập đầu tiên tham gia Đề án xây dựng cơ chế thúc đẩy để hình thành và phát triển Trung tâm nghiên cứu đạt chuẩn quốc tế (CoE). Đó là Trung tâm Nghiên cứu Vật liệu Cấu trúc Nano và Phân tử (INOMAR) thuộc Đại học Quốc gia Thành phố. Các hướng nghiên cứu INOMAR đang triển khai là thiết kế và chế tạo các vật liệu khung hữu cơ - kim loại, xốp chức năng, bán dẫn, cảm biến sinh học, nano dẫn truyền thuốc trúng đích, lưu trữ năng lượng, mô phỏng vật liệu AI... Theo Giáo sư Phan Bách Thắng, Giám đốc INOMAR, các chủ đề nghiên cứu của INOMAR phù hợp trực tiếp với các công nghệ và sản phẩm chiến lược quốc gia được xác định tại Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ. Đây là cơ hội để INOMAR nâng cấp toàn diện năng lực nghiên cứu, mở rộng hợp tác quốc tế, thương mại hóa kết quả và đào tạo thế hệ nghiên cứu trẻ chất lượng cao. “Chúng tôi đã xây dựng INOMAR là một trung tâm nghiên cứu “mở” sẵn sàng chia sẻ nguồn lực với trong và ngoài hệ thống thông qua mô hình nhân sự kiêm nhiệm, phòng thí nghiệm liên kết… lấy chất lượng nghiên cứu, chất lượng đào tạo và tiến độ triển khai, hoàn thành công việc là thước đo của sự hợp tác”, Giáo sư Phan Bách Thắng chia sẻ. Đề án CoE được UBND Thành phố ban hành cuối năm 2023 như một hành lang thể chế mới, tạo đột phá trong cơ chế tài chính, nhân lực và quản trị nghiên cứu. Tổ chức tham gia sẽ được tiếp cận gói chính sách ưu đãi chưa từng có tiền lệ - từ thu nhập lên đến 120 triệu đồng/tháng cho lãnh đạo, đến hỗ trợ toàn diện về đầu tư cơ sở vật chất, phòng thí nghiệm và chương trình nghiên cứu trung - dài hạn. Đây là bước khởi đầu cho mục tiêu đến năm 2045, Thành phố hình thành 5 trung tâm nghiên cứu tầm cỡ khu vực và thế giới. Thời gian tới, UBND Thành phố Hồ Chí Minh cũng sẽ nghiên cứu, đề xuất các cơ chế, chính sách đặc thù để đầu tư mạnh mẽ vào xây dựng các trung tâm đổi mới sáng tạo, trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo, mở rộng phòng thí nghiệm mở và phát triển hạ tầng số. Theo bà Trần Thị Diệu Thúy, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh, việc phát triển các trung tâm CoE được xác định là một công cụ chiến lược nhằm nâng cao năng lực nội sinh, đóng góp trực tiếp cho sự phát triển kinh tế tri thức và khả năng hội nhập toàn cầu. Mô hình CoE sẽ là điểm tựa cho các hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, đồng thời đóng vai trò dẫn dắt hệ sinh thái trí thức của địa phương.*Cơ chế vượt trội
Khảo sát của Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố những năm qua cho thấy, những rào cản, tồn tại cần tháo gỡ là sự thiếu hụt cán bộ khoa học đầu ngành dẫn dắt, số lượng công bố quốc tế còn khiêm tốn, nguồn lực đầu tư hạn chế, đặc biệt là thiếu các chính sách đủ mạnh để hỗ trợ, thúc đẩy sự hình thành và phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh. Thực tế, nhân lực chất lượng cao trong các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược hiện chưa đáp ứng yêu cầu phát triển về số lượng và chất lượng.
Đào tạo nhân lực chất lượng cao. Ảnh: Tường Vi - TTXVN
Tin liên quan
