Ngân hàng Thế giới kêu gọi minh bạch nợ công toàn cầu

Truyền thông Bắc Phi ngày 8/7 dẫn lời ông Axel van Trotsenburg, Giám đốc cấp cao phụ trách Chính sách Phát triển và Quan hệ Đối tác của Ngân hàng Thế giới (WB), kêu gọi tăng cường minh bạch trong vấn đề nợ công toàn cầu nhằm ứng phó với những rủi ro ngày càng gia tăng.

Trên trang web chính thức của WB, ông cảnh báo: “54% các quốc gia thu nhập thấp hiện đang rơi vào tình trạng nợ vượt mức hoặc có nguy cơ cao, nhiều nước phải chi nhiều tiền trả nợ hơn cho giáo dục, y tế và hạ tầng cộng lại. Khả năng tiếp cận nguồn tài chính với chi phí hợp lý đang giảm sút, trong khi các cú sốc bên ngoài như biến động giá hàng hóa hay thiên tai ngày càng làm trầm trọng thêm rủi ro”.

Ông Axel van Trotsenburg nhấn mạnh, mặc dù những sáng kiến toàn cầu như Sáng kiến Hỗ trợ các quốc gia nghèo nợ cao (HIPC) và Sáng kiến giảm nợ đa phương từng mang lại tiến bộ lớn đầu thế kỷ XXI, nhưng tình hình hiện nay đã thay đổi sâu sắc. Nợ công trở nên phức tạp hơn với nhiều chủ nợ đa dạng, trong đó một phần khoản vay được ký kết ngoài ngân sách, thiếu minh bạch và tránh được các cơ chế giám sát truyền thống.

Trước thực trạng này, WB và Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đang tăng cường hỗ trợ tài chính và kỹ thuật cho các quốc gia chịu áp lực nợ, đồng thời thúc đẩy cơ chế chung của Nhóm các nền kinh tế phát triển và mới nổi hàng đầu thế giới (G20) nhằm giúp những nền kinh tế nợ vượt mức có lối thoát nhanh hơn và minh bạch hơn.

Ông cũng cảnh báo rằng, nhiều quốc gia từng tái tiếp cận thị trường vốn quốc tế đã phải đối mặt với khủng hoảng trở lại do “nợ ẩn” chưa được công bố. Vì vậy, báo cáo “Radical Debt Transparency” của WB kêu gọi tất cả các bên liên quan từ người vay, chủ nợ đến cộng đồng tài chính quốc tế chấm dứt các hoạt động thiếu minh bạch, công khai thông tin nợ một cách đầy đủ và kịp thời.

Mặc dù tỷ lệ công bố dữ liệu nợ của các quốc gia thu nhập thấp đã tăng từ dưới 60% năm 2020 lên trên 75%, chỉ có 25% trong số đó cung cấp thông tin chi tiết về những khoản vay mới. Ông nhấn mạnh sự phối hợp giữa người vay, chủ nợ công – tư và các tổ chức quốc tế là cần thiết để nâng cao tính minh bạch, giảm thiểu rủi ro nợ công toàn cầu.

Bên cạnh đó, các yếu tố như lạm phát cao, việc in tiền không kiểm soát và thâm hụt ngân sách gia tăng, đặc biệt trong và sau đại dịch COVID-19, đã góp phần đẩy nhanh tốc độ gia tăng nợ công ở nhiều quốc gia. Các chính phủ buộc phải chi tiêu mạnh để hỗ trợ nền kinh tế, trong khi nguồn thu giảm sút, tạo áp lực lớn lên tài chính công. Thêm vào đó, các xung đột và chiến tranh kéo dài cũng làm trầm trọng thêm tình trạng nợ công, khi các quốc gia phải tăng chi cho quốc phòng và tái thiết. Những yếu tố này làm phức tạp thêm quản lý nợ công và làm tăng nguy cơ rơi vào khủng hoảng tài chính nếu không có biện pháp điều hành hiệu quả và minh bạch.