Nghị định 340 - công cụ để làm sạch thị trường vàng

Những ngày qua, xung quanh Nghị định 340/2025/NĐ-CP quy định về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, có những sự thiếu hiểu biết cặn kẽ kết hợp với những tin đồn thất thiệt trên mạng xã hội về việc tịch thu vàng không có hóa đơn đã tạo ra tâm lý hoang mang. Trong khi đó, dòng tiền đang có dấu hiệu dịch chuyển mạnh sang thị trường bạc khi nguồn cung vàng trở nên khan hiếm và đắt đỏ.

Theo chuyên gia của Công ty Luật TNHH Đa Phương, là người theo dõi chính sách tiền tệ lâu năm khẳng định rằng những tin đồn về việc tịch thu vàng miếng không có hóa đơn của dân lan truyền trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, TikTok... trong thời gian qua là hoàn toàn sai sự thật và thiếu căn cứ pháp lý. Cần phải hiểu đúng tinh thần của Nghị định 340/2025/NĐ-CP. Văn bản này ra đời nhằm lập lại trật tự thị trường, chống vàng hóa nền kinh tế và ngăn chặn các hành vi trục lợi, buôn lậu, chứ không nhắm vào tài sản hợp pháp của người dân.

Phạm vi điều chỉnh và chế tài tịch thu chỉ áp dụng cho 3 nhóm hành vi vi phạm pháp luật là sản xuất, kinh doanh vàng miếng "chui" gồm các tổ chức, cá nhân tự ý sản xuất, mua bán vàng miếng mà không có giấy phép của Ngân hàng Nhà nước hay hoạt động xuất nhập khẩu lậu gồm xuất/nhập khẩu vàng nguyên liệu, vàng miếng mà không có giấy phép thẩm quyền.

Đây là hành vi buôn lậu, gây chảy máu ngoại tệ và bất ổn tỷ giá. Cuối cùng là hoạt động kinh doanh không phép gồm việc kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ hoặc các hoạt động khác liên quan đến vàng khi chưa được cấp giấy phép kinh doanh theo quy định.

Vị chuyên gia này chia sẻ: "Nghị định này là "hàng rào kỹ thuật" cần thiết. Đối với người dân, quyền sở hữu, tích trữ vàng mà mua bán đúng nơi quy định, có hóa đơn chứng từ vẫn được pháp luật bảo hộ. Việc lan truyền tin đồn thất thiệt không chỉ gây hoang mang dư luận mà còn có thể bị xử lý theo Luật An ninh mạng. Bởi vậy, các nhà đầu tư cần tỉnh táo, chỉ tiếp nhận thông tin từ các cổng thông tin chính thống của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước".

Bình luận về thực tế thị trường khi giao dịch vàng "đóng băng" mà bạc lại "lên ngôi", theo các chuyên gia, tâm lý lo ngại rủi ro pháp lý từ tin đồn sai lệch về vàng, cộng với việc giá vàng neo ở mức quá cao và nguồn cung khan hiếm, đã đẩy dòng tiền của người dân sang một kênh trú ẩn khác là bạc.

Ghi nhận thực tế tại "phố vàng" Trần Nhân Tông (Hà Nội) vào chiều ngày 28/1 cho thấy dòng người xếp hàng dài chờ mua bạc.

Anh Chu Tuấn Long (trú tại phường Quốc Tử Giám, Hà Nội), một nhà đầu tư nhạy bén, chia sẻ câu chuyện: "Cách đây chỉ 2 tuần, khi giá bạc thỏi khoảng 90 triệu đồng/kg, tôi đã mua được 21 kg. Lúc đó người dân cũng đã xếp hàng đông rồi. Nhưng hôm nay, tôi đi từ sáng sớm mà không thể mua thêm được lạng nào. Đến chiều thì Công ty Bảo Tín Minh Châu thông báo bán bạc, nhưng số lượng rất hạn chế".

Câu chuyện của anh Long cho thấy sức hấp dẫn của bạc đang tăng vọt. Với mức giá 90 triệu đồng/kg (cách đây 2 tuần), bạc trở thành tài sản vừa túi tiền hơn so với vàng (đang ở mức hàng chục triệu đồng/lượng). Anh Long cũng khẳng định, nếu tiếp tục không mua được bạc, anh buộc phải tìm kiếm kênh tài sản khác để bảo toàn vốn.

Trong khi đó, chị Trần Thu Hà (phường Cửa Nam, Hà Nội) cũng cho biết: "Mấy ngày nay tôi đều ra Trần Nhân Tông từ sáng sớm nhưng đều không mua được bạc, đến chiều nay nhân viên lại thông báo không bán bạc nữa," chị Hà chia sẻ.

Chị Trần Thu Hương phố Tràng Thi (phường Hoàn Kiếm) cho biết, cuối giờ chiều nay (16h 30 phút), chị gọi trực tiếp đến cửa hàng Bảo Tín Minh Châu hỏi mua bạc, được nhân viên xác định chỉ còn 1kg và viết giấy hẹn khoảng 3 tháng sau mới nhận hàng. Tuy nhiên, nếu trong thời gian đợi, khách hàng muốn bán có thể cấm giấy hẹn ra, cửa hàng sẽ thu mua lại theo giá niêm yết thời điểm bán.

Dưới góc độ một nhà đầu tư tài chính, Chuyên gia Lưu Điển nhìn nhận hiện tượng này chính là hiệu ứng bình thông nhau. Khi kênh đầu tư truyền thống là vàng bị siết quản lý và giá quá cao, dòng tiền thông minh (bao gồm cả dòng tiền "hoảng loạn") sẽ tự động chảy sang vùng trũng hơn là bạc. Bạc có tính thanh khoản tốt, giá trị chia nhỏ dễ mua bán.

Trong bối cảnh này, dường như xuất hiện tâm lý đám đông (FOMO - Sợ bỏ lỡ) đang bao trùm, khi người dân xếp hàng dài, tranh nhau mua bạc, thậm chí chấp nhận mức giá cao. Những tin đồn thất thiệt về việc "tịch thu vàng" càng đổ thêm dầu vào lửa, khiến người dân muốn chuyển đổi tiền mặt sang bất kỳ kim loại quý nào có thể cầm nắm được.

Tuy nhiên, việc đổ xô đi mua bạc khi giá đã tăng nóng chứa đựng rủi ro điều chỉnh giá trong ngắn hạn. Hơn nữa, chênh lệch giá mua - bán của bạc tại Việt Nam hiện nay đang khá lớn; nên đây không phải là kênh đầu tư lướt sóng tốt nếu không nắm giữ dài hạn.

Trước thực trạng này, nhiều chuyên gia và nhà đầu tư cảnh báo, người dân cần bình tĩnh, không nghe theo các tin đồn thất thiệt trên mạng xã hội về việc tịch thu tài sản. Việc mua bán vàng, bạc nên thực hiện tại các đơn vị uy tín, có giấy phép và lưu giữ hóa đơn đầy đủ. Đây là "lá bùa hộ mệnh" pháp lý tốt nhất cho tài sản của quý vị.

Bên cạnh đó, các cơ quan quản lý cần đẩy mạnh truyền thông chính sách để người dân hiểu đúng về Nghị định 340, tránh để kẻ xấu lợi dụng tin đồn gây bất ổn xã hội. Đồng thời, cần có giải pháp khơi thông nguồn cung vàng/bạc hợp pháp để đáp ứng nhu cầu chính đáng của người dân, tránh tình trạng khan hiếm giả tạo gây sốt giá.

Thời điểm này, các nhà đầu tư cũng không nên "bỏ trứng vào một giỏ". Khi thị trường kim loại quý quá nóng, hãy cân nhắc các kênh khác như tiết kiệm ngân hàng (lãi suất đang ổn định) hoặc chứng khoán (với các mã cơ bản tốt) thay vì chen chúc xếp hàng và mua tài sản với giá đỉnh.

Rõ ràng, Nghị định 340 là công cụ để làm sạch thị trường vàng. Sự dịch chuyển sang bạc là phản ứng tự nhiên của thị trường, nên các nhà đầu tư cần cái đầu lạnh để không trở thành nạn nhân của những cơn sốt giá nhất thời.