Nghị quyết 57: Huế phát huy hiệu quả nguồn lực khoa học, công nghệ

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, thành phố Huế đang đẩy mạnh xây dựng cơ chế kết nối hiệu quả giữa cơ quan quản lý nhà nước, các cơ sở nghiên cứu, trường đại học và cộng đồng doanh nghiệp.

Đây là giải pháp nhằm huy động, phát huy nguồn lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phục vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

*Câu chuyện từ làng bún truyền thống Vân Cù 

Nghề làm bún làng Vân Cù (phường Kim Trà, thành phố Huế) có khoảng 160 hộ tham gia sản xuất, kinh doanh bún, tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 400 lao động. Điều đáng quý là nghề làm bún của làng vẫn được gìn giữ bằng hình thức cha truyền con nối. 

Mẻ bún "tươi" Vân Cù. Ảnh: Kha Phạm/TTXVN

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, nghề làm bún Vân Cù đang đứng trước nhiều thách thức. Lao động dưới 40 tuổi của làng hiện chỉ chiếm khoảng 30% tổng số lao động làm nghề, xu hướng lớp trẻ không còn mặn mà với nghề truyền thống.

Nếu không có giải pháp căn cơ để nâng cao thu nhập và sức hấp dẫn của nghề, nguy cơ thiếu hụt lực lượng kế cận là điều hoàn toàn có thể xảy ra; các quy trình kỹ thuật chưa được chuẩn hóa bằng các nghiên cứu khoa học, dẫn đến chất lượng sản phẩm giữa các hộ chưa thật sự đồng đều và khó mở rộng quy mô. Bên cạnh đó, hiện nay, hệ thống sản xuất có khả năng đáp ứng sản lượng lớn hơn, nhưng thực tế mới chỉ khai thác khoảng 50% công suất. 

Ông Châu Viết Thành, Bí thư Đảng ủy phường Kim Trà (thành phố Huế) cho rằng, rào cản mà làng nghề làm bún Vân Cù đang gặp phải đó là thời gian bảo quản sản phẩm chỉ khoảng 24 giờ nên rất khó để mở rộng thị trường.

Chưa kể, phần lớn các hộ chưa có hệ thống truy xuất nguồn gốc, chưa ứng dụng thương mại điện tử một cách bài bản, chưa khai thác hiệu quả các nền tảng số để quảng bá sản phẩm và kết nối thị trường.

Bí thư Đảng ủy phường Kim Trà mong muốn, các nhà khoa học nghiên cứu kéo dài thời gian bảo quản sản phẩm bún Vân Cù nhưng vẫn giữ nguyên hương vị truyền thống và tuyệt đối bảo đảm an toàn thực phẩm; đồng thời hoàn thiện quy trình sản xuất theo hướng chuẩn hóa; xây dựng các tiêu chuẩn kỹ thuật về nguyên liệu, nguồn nước, vệ sinh an toàn thực phẩm...

Cùng với đó, phường cũng hy vọng được đồng hành cùng các nhà khoa học trong việc nghiên cứu số hóa toàn bộ giá trị của làng nghề. Đặc biệt, mỗi sản phẩm bún Vân Cù sẽ có mã QR để người tiêu dùng biết nguồn gốc xuất xứ và câu chuyện văn hóa phía sau sản phẩm. 

*Hình thành nền tảng kết nối “3 nhà” 

Thực tiễn từ làng nghề bún Vân Cù cho thấy, để khoa học và công nghệ thực sự trở thành động lực phát triển, không chỉ cần những đề tài nghiên cứu phù hợp mà còn cần một cơ chế kết nối hiệu quả giữa nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong quá trình triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW tại thành phố Huế. 

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trương Tấn Quân, Hiệu trưởng trường Đại học Kinh tế, Đại học Huế, thực hiện đổi mới theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, cơ chế quản lý hoạt động khoa học và công nghệ có sự thay đổi sâu sắc.

Trong đó, mối quan hệ liên kết giữa doanh nghiệp, nhà khoa học và nhà nước đang là chìa khóa để đưa khoa học và công nghệ vào thực tiễn, đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào doanh nghiệp, chuyển giao và thương mại hóa. Đây là phương thức để khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo đi vào thực chất và vận hành một cách hiệu quả.

Đồng quan điểm, Tiến sĩ Đặng Thanh Phú, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố Huế cho hay, trong những năm qua Huế đã liên tục thuộc nhóm dẫn đầu cả nước về chuyển đổi số.

Nền tảng Hue-S đã trở thành hạ tầng số dân sinh phổ cập, tích hợp dịch vụ công, phản ánh hiện trường và tương tác giữa chính quyền, người dân, doanh nghiệp trên một điểm chạm duy nhất. Khi mô hình chính quyền hai cấp đi vào vận hành, chính nền tảng số được chuẩn bị từ trước đã giúp Huế thích ứng nhanh, minh chứng thực nghiệm cho thấy hạ tầng số ở đây đã đạt độ chín nhất định… 

Với những lợi thế trên, Huế cần tận dụng hạ tầng và thói quen sử dụng sẵn có của Hue-S để tích hợp một phân hệ kết nối cung - cầu công nghệ.

Cụ thể doanh nghiệp đăng bài toán, nhà khoa học chào giải pháp, cơ quan nhà nước niêm yết chính sách hỗ trợ... Lợi thế kết nối ba nhà chỉ thực sự lan tỏa khi bên “yếu thế công nghệ nhất”, doanh nghiệp vi mô, hợp tác xã, làng nghề di sản, đủ năng lực tham gia - Tiến sĩ Đặng Thanh Phú chia sẻ. 

Theo ông Nguyễn Xuân Sơn, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Huế, năm 2025, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo đã mở ra một tư duy phát triển mới. Trong mô hình mới ấy, ba chủ thể cùng tham gia ngay từ đầu và đồng hành trong suốt quá trình đổi mới sáng tạo. 

Cụ thể, Nhà nước là nơi xác định những vấn đề cần giải quyết, không phải những vấn đề mang tính lý thuyết, mà là những bài toán xuất phát từ yêu cầu phát triển của địa phương. Từ những bài toán đó, các nhà khoa học nghiên cứu bản chất của vấn đề, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, công nghệ số và những thành tựu mới của khoa học để xây dựng các giải pháp có tính ứng dụng cao.

Và ngay từ giai đoạn đầu, doanh nghiệp cùng tham gia vào quá trình nghiên cứu; góp ý từ góc nhìn của thị trường, đầu tư nguồn lực để hoàn thiện công nghệ, thử nghiệm sản phẩm, tổ chức sản xuất và đưa kết quả nghiên cứu đến với người sử dụng. Khi đó, khoảng cách giữa phòng thí nghiệm và thị trường từng bước được thu hẹp; khoảng cách giữa nghiên cứu và phát triển kinh tế cũng dần được xóa bỏ. 

Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ thành phố Huế cho biết, để hiện thực hóa mô hình liên kết đó, thành phố Huế đã xây dựng Nền tảng số 3 Nhà - một hạ tầng số kết nối nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp trong một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo thống nhất. Tại đây, nhà nước công bố các bài toán cần giải quyết.

Nhà khoa học đề xuất ý tưởng, đăng ký nghiên cứu và phát triển giải pháp. Doanh nghiệp lựa chọn những công nghệ phù hợp để đầu tư, hoàn thiện và thương mại hóa. Mọi thông tin được kết nối trên cùng một nền tảng; mọi cơ hội hợp tác được mở ra một cách công khai, minh bạch và thuận tiện. 

Điều quan trọng hơn cả là nền tảng không chỉ kết nối con người với con người, mà còn kết nối cả một chuỗi giá trị đổi mới sáng tạo. Giá trị kinh tế được tạo ra sẽ tiếp tục quay trở lại đầu tư cho nghiên cứu, tạo nên một vòng tuần hoàn phát triển liên tục giữa khoa học, công nghệ và kinh tế.

Đó cũng chính là tầm nhìn mà thành phố Huế đang hướng tới, xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo mở, nơi nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp cùng đồng hành trên một nền tảng số thống nhất; nơi dữ liệu được chia sẻ, tri thức được kết nối, công nghệ được phát triển và giá trị được lan tỏa.