Ngoại giao vaccine mở ra cơ hội chuyển giao công nghệ và sản xuất tại chỗ

Với những kết quả tích cực đã đạt được, Việt Nam tiếp tục đẩy mạnh ngoại giao vaccine để có thể tiếp cận vaccine COVID-19 một cách nhanh nhất, nhiều nhất.

Ngay từ khi dịch COVID-19 bùng phát, Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo quốc gia về phòng, chống dịch COVID-19 đã sớm dự báo, chỉ đạo toàn diện công tác phòng, chống dịch, trong đó có triển khai chiến lược vaccine. Theo đó, ngoại giao vaccine được xác định là một mũi nhọn.

1,4 triệu liều vaccine AstraZeneca được đưa về kho lạnh của VNVC tại Thành phố Hồ Chí Minh. Ảnh: TTXVN phát

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Nguyễn Minh Vũ, ngoại giao vaccine thực chất là việc tranh thủ các mối quan hệ song phương và đa phương thông qua các tổ chức quốc tế để tăng cường tiếp cận vaccine cho người dân.

Để tìm đủ nguồn vaccine phục vụ chiến dịch tiêm chủng vaccine phòng COVID-19 toàn quốc, Việt Nam đã và đang nỗ lực không ngừng trên con đường ngoại giao vaccine.

Trong thời gian qua, chiến lược vaccine và ngoại giao vaccine được triển khai rất quyết liệt, bài bản ở các cấp, đặc biệt ở cấp cao.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, Chủ tịch Quốc hội và đặc biệt là Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã quan tâm, chỉ đạo và tham gia trực tiếp rất quyết liệt, không câu nệ hình thức, ngoại giao song phương hay đa phương, điện đàm hay viết thư cho lãnh đạo các nước, lãnh đạo các tổ chức quốc tế như WHO, các doanh nghiệp sản xuất vaccine…

Để có thể nhanh chóng tiếp cận với nhiều vaccine COVID-19 hơn nữa, ngày 13/8/2021, Chính phủ đã thành lập Tổ công tác về ngoại giao vaccine do Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn làm Tổ trưởng.

Tổ công tác có nhiệm vụ xúc tiến, vận động viện trợ vaccine, thuốc điều trị, vật phẩm y tế phòng, chống COVID-19; chuyển giao công nghệ sản xuất vaccine, thuốc từ đối tác song phương, đa phương; báo cáo Thủ tướng chỉ đạo các biện pháp cần triển khai.

Với những biện pháp vận động hiệu quả, quyết liệt, tính đến ngày 27/8, Việt Nam đã tiếp nhận trên 26 triệu liều vaccine phòng COVID-19.

Riêng trong sáng 27/8, AstraZeneca đã chuyển thêm hai lô vaccine về TP Hồ Chí Minh, tổng số 1.442.300 liều.

Đây là lần giao vaccine thứ 10 và 11, có số lượng lớn nhất từ trước đến nay, thuộc hợp đồng đặt mua trước 30 triệu liều vaccine COVID-19 giữa Công ty Cổ phần Vaccine Việt Nam (VNVC) và AstraZeneca, dưới sự hỗ trợ của Bộ Y tế.

Đến nay cả nước đã tiêm được trên 18,5 triệu liều vaccine phòng COVID-19, trong đó có trên 2 triệu người tiêm đủ 2 mũi.

Riêng TP Hồ Chí Minh đã tiêm trên 5,5 triệu mũi cho người dân, trong đó có 5,3 triệu mũi 1 (đạt tỷ lệ 78,9% người dân trên 18 tuổi) và trên 210.000 mũi 2, (đạt 3,1% người dân trên 18 tuổi).

Theo Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Bùi Thanh Sơn, Tổ trưởng Tổ Công tác ngoại giao vaccine, trong tháng 8 và tháng 9 tới đây, Việt Nam sẽ tiếp tục nhận được thêm  vaccine nhiều hơn, dự kiến có thể trên 16 triệu liều qua các hình thức viện trợ, các đối tác nhượng lại vaccine và giao vaccine theo các hợp đồng đã ký kết.

Trước mắt, trong tuần này (trước ngày 29/8), ít nhất Việt Nam sẽ nhận thêm được 3-4 triệu liều vaccine từ các đối tác, trong đó có 300.000 liều AstraZeneca do Romania tài trợ, vừa tiếp nhận trưa 25/8; 1 triệu liều Pfizer Mỹ tài trợ qua cơ chế COVAX cũng sẽ đến sớm.

Mới đây, theo Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Liên bang Nga Đặng Minh Khôi, Đại sứ quán Việt Nam tại Nga đã thành lập một tổ công tác đặc biệt chuyên trách việc tăng cường hợp tác với Nga trong lĩnh vực phòng chống COVID-19.

Đồng thời, tích cực tìm kiếm nguồn vaccine, thuốc chữa bệnh và trang thiết bị y tế để phục vụ công cuộc phòng chống bệnh ở trong nước. Theo Đại sứ, Việt Nam hiện có 2 công ty được nhà nước chỉ định cung cấp nguồn vaccine cho trong nước từ Nga: là Công ty Vabiotech và Tập đoàn T&T.

Trong đó, công ty Vabiotech sẽ nhận chuyển giao công nghệ từ phía Nga để đóng chai sản xuất Sputnik V ở Việt Nam và Tập đoàn T&T được giao nhiệm vụ mua 40 triệu liều vaccine Sputnik V.

Quá trình đàm phán đang triển khai thuận lợi và quá trình đóng chai của Vabiotech sẽ sớm có kết quả. Dự kiến đầu tháng 9 chúng ta sẽ đóng được lô đầu tiên.

Cùng với Chính phủ, một số địa phương, tổ chức cũng có kế hoạch nhập khẩu vaccine COVID-19 theo chủ trương, kết luận của Bộ Chính trị và Nghị quyết 21 của Chính phủ khuyến khích tất cả các địa phương, doanh nghiệp, đơn vị tham gia vào tìm kiếm, nhập khẩu vaccine phòng COVID-19.

Mới đây, Liên hiệp Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp tổng hợp Đồng Nai (Donacoop) đã thỏa thuận xong với hãng Pfizer sẽ nhập khẩu khoảng 15 triệu liều vaccine phòng COVID-19.

Phía đối tác đã chuẩn bị đủ lượng vaccine để cung ứng cho Donacoop. Hiện, Donacoop đang đợi Bộ Y tế hoàn thành thủ tục hồ sơ cho đơn vị trong 10 ngày có thể nhập số vaccine nói trên về Việt Nam.

Khi vaccine “Made in Vietnam” vẫn đang trong quá trình thử nghiệm thì “ngoại giao vaccine” là con đường hiệu quả nhất nhằm giúp đất nước tiếp cận các nguồn vaccine trên thế giới.

Tiêm thử nghiệm vaccine Nano Covax phòng COVID-19. Ảnh: Minh Quyết - TTXVN

Thực tiễn cho thấy, thông qua ngoại giao vaccine, đến nay nước ta đã tiếp nhận hàng triệu liều vaccine từ sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế, không chỉ trực tiếp phục vụ công tác phòng chống dịch, mà còn có ý nghĩa rất quan trọng về nhiều mặt đối nội, đối ngoại, chính trị, quốc phòng, an ninh và kinh tế- xã hội.

Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh khẳng định ngoại giao vaccine vừa là nhiệm vụ cấp bách, vừa là nhiệm vụ chiến lược, dài hạn và là “mặt trận” quyết định thành công đối với chiến lược vaccine của Chính phủ.

Trong bối cảnh khó khăn về nguồn cung vaccine và nhu cầu cấp bách trong nước hiện nay, với mục tiêu bảo vệ sức khỏe nhân dân là trên hết và trước hết, Phó Thủ tướng Phạm Bình Minh yêu cầu Tổ Công tác Ngoại giao vaccine, tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, triển khai hiệu quả, đồng bộ các biện pháp vận động nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả công tác ngoại giao vaccine; đồng thời, nghiên cứu, kịp thời kiến nghị các biện pháp để phát huy vai trò và trách nhiệm của Việt Nam trong cơ chế COVAX.

Bên cạnh đó, hỗ trợ các tập đoàn trong nước tiếp cận công nghệ để có thể sản xuất vaccine và thuốc điều trị; tăng cường phối hợp tháo gỡ mọi khó khăn, vướng mắc về thủ tục để tiếp nhận nhanh nhất, kịp thời nhất các trang thiết bị y tế do các đối tác và kiều bào ta ở nước ngoài hỗ trợ trong giai đoạn dịch bệnh phức tạp hiện nay.

Cùng với đó, đẩy nhanh việc tiếp cận, vận động và đàm phán mua các loại thuốc điều trị phục vụ việc chữa trị và giảm thiểu tỷ lệ tử vong do dịch COVID-19.

Cùng với nỗ lực của Tổ Công tác Ngoại giao vaccine, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính đã giao Bộ trưởng Bộ Y tế quán triệt và thông báo việc khuyến khích các địa phương, tổ chức tìm mua vaccine phòng COVID-19. Bộ Y tế quản lý việc cấp phép, kiểm tra chất lượng, bảo quản vaccine; tổ chức tiêm miễn phí cho nhân dân.

Bộ Y tế cho biết, Bộ sẽ tạo điều kiện tối đa cho tất cả các địa phương và đơn vị, doanh nghiệp trong quá trình nhập khẩu, cấp phép nhập khẩu, kiểm định vaccine.

Trong trường hợp nhà sản xuất yêu cầu về trách nhiệm miễn trừ thì Bộ Y tế sẽ có trách nhiệm báo cáo với Chính phủ và Bộ Y tế sẽ là cơ quan của Chính phủ thực hiện.

Trong trường hợp doanh nghiệp không có điều kiện tiêm chủng, Bộ Y tế sẽ chỉ đạo hệ thống tiêm chủng của Nhà nước thực hiện tiêm chủng vaccine này.

Bộ Y tế đã xem xét và rà soát lại tất cả các quy trình, thủ tục trong vấn đề về cấp phép và đánh giá kiểm định chất lượng.

Đối với các loại vaccine đã được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cấp phép, trong vòng 5 ngày kể từ khi nhận được đầy đủ hồ sơ hợp pháp, hợp lệ và ủy quyền của nhà sản xuất, Hội đồng Cấp phép về vaccine và sinh phẩm của Bộ Y tế sẽ tiến hành họp, thẩm định và cấp phép cho vaccine đó.

Khi vaccine được nhập khẩu vào Việt Nam, trong vòng 2 ngày, nếu có đầy đủ hồ sơ hợp lệ về nhập khẩu vaccine vào Việt Nam và ủy quyền của nhà sản xuất, Hội đồng Cấp phép về vaccine và sinh phẩm của Bộ Y tế sẽ tiến hành họp, thẩm định, rà soát lại toàn bộ hồ sơ và cho phép tiến hành xuất xưởng lô vaccine đó để có thể sử dụng theo quy định của Tổ chức Y tế Thế giới.

Bộ Y tế sẽ cắt giảm tối đa thời gian xử lý thủ tục hành chính, nhưng vẫn đảm bảo chất lượng vaccine, đảm bảo an toàn vaccine và chống việc giả mạo vaccine./.