Người dân bức xúc vì mất sinh kế do bị ngăn đánh bắt cá tại hồ Suối Giai

Trong khi đó, trên chính lòng hồ có nhiệm vụ phục vụ cấp nước sản xuất và sinh hoạt, một hợp tác xã được cấp phép nuôi cá trên diện tích mặt nước bình quân khoảng 288 ha. Người dân đề nghị làm rõ căn cứ, thẩm quyền ngăn cản đánh bắt cũng như việc kiểm soát hoạt động nuôi cá để bảo đảm chất lượng nguồn nước.

* Mất sinh kế trên chính lòng hồ đã gắn bó hàng chục năm

Hồ Suối Giai là công trình thủy lợi có nhiệm vụ cung cấp nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt. Nhiều hộ dân sống quanh hồ cho biết họ đã gắn bó với nghề đánh bắt cá, bắt tép tự nhiên từ 15-20 năm; trong đó, có những gia đình coi đây là nguồn thu nhập chính.

Theo phản ánh, từ khoảng giữa tháng 5/2026, khi hoạt động nuôi trồng thủy sản được triển khai, người dân bắt đầu bị yêu cầu dừng đánh bắt. Một số người sử dụng xuồng máy đến cuốn lưới, kéo dụng cụ đánh bắt lên bờ.

Ông Nguyễn Minh Tâm, khu phố Tân Lập, phường Đồng Phú, cho biết gia đình ông đã theo nghề cá khoảng 15-20 năm. Mỗi ngày, việc đánh bắt mang lại khoản thu nhập vài trăm nghìn đồng, ngoài ra gia đình còn nuôi cá bè và sử dụng cá nhỏ, tép tự nhiên làm thức ăn. Theo ông, gia đình đã đầu tư hơn 100 triệu đồng cho xuồng, lồng bè, lưới và các dụng cụ phục vụ nghề cá.

“Trước đây mỗi ngày gia đình tôi kiếm được khoảng 300.000-500.000 đồng từ đánh bắt, đây là khoản thu nhập để trang trải cuộc sống. Từ khi bị yêu cầu dừng, xuồng, lưới và dụng cụ phải bỏ không, cá nuôi cũng thiếu nguồn thức ăn tự nhiên. Gia đình đã đầu tư số tiền lớn vào nghề nhưng nay không thể tiếp tục hoạt động”, ông Tâm cho biết.

Tương tự, ông Bùi Đình Lai, khu phố Tân Lập, cho biết ông đã làm nghề đánh bắt cá nhiều năm. Gần đây, mỗi khi xuống hồ thả lưới, ông thường bị những người đi xuồng máy đến cuốn lưới; có trường hợp lưới bị rách hoặc đưa lên bờ.

“Người dân chúng tôi chủ yếu dùng xuồng nhỏ để kiếm sống, trong khi những người ngăn cản sử dụng xuồng máy lớn nên chúng tôi rất lo xảy ra va chạm. Điều chúng tôi mong muốn là chính quyền làm rõ ai có quyền ngăn cản, căn cứ vào quy định nào và việc thu, kéo dụng cụ đánh bắt của người dân có được phép hay không”, ông Lai nói.

Chị Huỳnh Thị Tứ, khu phố Tân Lập, cho biết chồng chị tuổi cao, không còn đủ sức lao động bên ngoài nên nhiều năm qua gia đình sống bằng nghề làm đăng, lợp bắt tép trên hồ. Từ khi bị yêu cầu dừng đánh bắt, gia đình mất nguồn thu nhập trong khi các dụng cụ lao động cũng không thể sử dụng.

“Chồng tôi tuổi cao, không có việc làm khác; con, cháu trong nhà đều trông vào nguồn thu từ nghề này. Bây giờ không được đánh bắt, gia đình rất khó khăn và không biết phải chuyển sang công việc gì để có thu nhập”, chị Tứ cho biết.

Theo người dân, đây là tình trạng chung của hàng chục hộ gia đình quanh hồ, trong đó nhiều hộ đã đầu tư phương tiện, lưới và lồng bè để theo nghề trong thời gian dài.

* Người dân bị ngăn đánh bắt – Doanh nghiệp được cấp phép nuôi cá

Điều khiến người dân đặc biệt bức xúc là trong khi hoạt động đánh bắt tự nhiên của họ bị ngăn cản, một đơn vị được cấp phép nuôi cá trên diện tích lớn của hồ Suối Giai.

Theo hồ sơ, ngày 1/4/2026, Sở Nông nghiệp và Môi trường cấp Giấy phép số 386/GP-SNNMT cho Hợp tác xã dịch vụ nông ngư nghiệp Hoàng Thành hoạt động nuôi trồng thủy sản trong phạm vi bảo vệ công trình thủy lợi hồ chứa nước Suối Giai.

Giấy phép cho phép nuôi một số loài cá nước ngọt như: cá mè, cá trắm cỏ, cá rô phi, cá chim, cá chép... theo hình thức nuôi tự nhiên, không sử dụng thức ăn chăn nuôi cá, thời hạn 5 năm.

Trên cơ sở giấy phép, Công ty TNHH MTV Thủy lợi Đồng Nai ký hợp đồng với Hợp tác xã Dịch vụ nông ngư nghiệp Hoàng Thành về việc sử dụng sản phẩm dịch vụ thủy lợi để nuôi trồng thủy sản trong lòng hồ.

Hợp đồng có thời hạn từ ngày 1/5/2026 đến ngày 30/3/2031. Diện tích mặt nước được tính theo diện tích bình quân khoảng 288 ha, giá trị hợp đồng hơn 425 triệu đồng/năm, bao gồm thuế VAT.

Theo người dân, đây là điểm cần được cơ quan chức năng giải thích rõ: Vì sao người dân đánh bắt cá tự nhiên quy mô nhỏ để mưu sinh lại bị ngăn cản, trong khi hoạt động nuôi cá có tính chất sản xuất, kinh doanh được triển khai trên diện tích hàng trăm ha mặt nước.

Ông Giang Văn Nhượng, khu phố Tân Lập, cho biết khi nghe thông tin về việc thả cá, người dân ban đầu nghĩ đây là hoạt động bổ sung nguồn lợi thủy sản để cá phát triển và người dân tiếp tục khai thác. Sau đó, khi việc đánh bắt bị ngăn cản, người dân mới biết đây là hoạt động nuôi cá của một đơn vị được cấp phép.

“Chúng tôi không phản đối việc quản lý, bảo vệ hồ và nguồn nước. Nhưng nếu một đơn vị được phép nuôi cá trên hàng trăm ha mặt nước thì người dân cần được giải thích vì sao mình lại không được đánh bắt tự nhiên như trước. Đây là nghề người dân đã làm nhiều năm, là nguồn sống của hàng chục gia đình; nếu dừng đột ngột thì cuộc sống bị ảnh hưởng rất lớn”, ông Nhượng kiến nghị.

Phải bảo đảm chất lượng nước hồ

Theo giấy phép, hoạt động nuôi trồng thủy sản phải bảo đảm không ảnh hưởng đến việc quản lý, vận hành công trình, nhiệm vụ cung cấp nước phục vụ sản xuất, công nghiệp, sinh hoạt và chất lượng nước hồ.

Hợp đồng giữa Công ty TNHH MTV Thủy lợi Đồng Nai và Hợp tác xã xác định hoạt động nuôi trồng thủy sản phải tuân thủ thứ tự ưu tiên gồm bảo đảm an toàn công trình, bảo đảm cung cấp nước phục vụ sản xuất và sinh hoạt, bảo đảm công tác phòng, chống thiên tai.

Hoạt động nuôi cá phải thực hiện theo hình thức tự nhiên, không sử dụng thức ăn; không làm ảnh hưởng đến chất lượng nguồn nước và hoạt động vận hành hồ. Đơn vị nuôi phải thực hiện quan trắc chất lượng nước định kỳ và chịu trách nhiệm nếu hoạt động nuôi trồng gây ô nhiễm hoặc ảnh hưởng đến công trình.

Bà Nguyễn Thị Lan, Đội phó Đội Thủy lợi Đồng Phú - Phước Long thuộc Công ty TNHH MTV Thủy lợi Đồng Nai, cho biết việc nuôi trồng thủy sản tại hồ được thực hiện theo giấy phép của Sở Nông nghiệp và Môi trường; đồng thời, đơn vị quản lý thường xuyên kiểm tra mật độ thả cá và chất lượng nước.

Theo bà Lan, hợp tác xã có trách nhiệm ngăn người dân xuống lòng hồ nhằm phòng ngừa nguy cơ đuối nước, ngăn xả rác và các hoạt động trái phép trong phạm vi bảo vệ công trình.

Tuy nhiên, người dân đề nghị cơ quan chức năng làm rõ việc ngăn người dân xuống hồ được áp dụng cụ thể như thế nào đối với hoạt động đánh bắt cá tự nhiên; đâu là hành vi bị cấm và ai có thẩm quyền trực tiếp thực hiện việc ngăn cản, thu hoặc kéo dụng cụ đánh bắt.

* Chính quyền đang rà soát

Trao đổi về vụ việc, ông Trương Hữu Thành, Phó Chủ tịch UBND phường Đồng Phú, cho biết địa phương đã tiếp nhận phản ánh của người dân và đang tập hợp hồ sơ liên quan để rà soát quy định pháp luật, xem xét quyền lợi của các hộ dân.

Theo ông Thành, hoạt động nuôi trồng thủy sản tại hồ đã có các văn bản liên quan cho phép triển khai. Tuy nhiên, trước phản ánh của người dân về việc bị ngăn cản đánh bắt cá, địa phương sẽ trao đổi với các đơn vị liên quan, báo cáo lãnh đạo phường và đề xuất hướng xử lý phù hợp, bảo đảm an ninh trật tự và không để phát sinh mâu thuẫn trên lòng hồ.

Vụ việc tại hồ Suối Giai đặt ra yêu cầu phải làm rõ đồng thời hai vấn đề: bảo đảm an toàn công trình, chất lượng nguồn nước phục vụ sản xuất, sinh hoạt và bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của hàng chục hộ dân đã nhiều năm mưu sinh bằng nghề đánh bắt thủy sản.

Người dân mong muốn được công khai các căn cứ pháp lý liên quan đến việc cấp phép nuôi cá, sử dụng mặt nước và hạn chế đánh bắt; đồng thời xác định rõ phạm vi, thẩm quyền của đơn vị được giao quản lý, bảo vệ lòng hồ.

Đối với hàng chục hộ dân, đây không chỉ là câu chuyện được hay không được đánh bắt cá mà còn là vấn đề sinh kế. Việc giải quyết thấu đáo, minh bạch và đúng quy định được kỳ vọng sẽ tháo gỡ bức xúc, hạn chế phát sinh mâu thuẫn, đồng thời bảo đảm nhiệm vụ cấp nước sinh hoạt và an toàn công trình hồ Suối Giai.