Nguyên nhân khiến thị trường lao động Mỹ rơi vào “đóng băng sâu”

Theo tờ The Wall Street Journal, sự bất định về chính sách thuế quan đã khiến nhiều công ty khó lên kế hoạch trước, dẫn đến việc trì hoãn tuyển dụng. Với một số doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ, thuế quan đã làm tăng chi phí, khiến họ khó thuê thêm nhân viên mới.

Lãi suất ngắn hạn cao cũng tạo áp lực, đặc biệt với các doanh nghiệp nhỏ, vốn thường phụ thuộc vào thẻ tín dụng để đáp ứng nhu cầu tài chính. Các công ty công nghệ đã tuyển dụng mạnh sau đại dịch vẫn đang phải xử lý tình trạng dư thừa nhân lực.

Một yếu tố khác là người lao động không rời bỏ công việc hiện tại. Theo báo cáo của Bộ Lao động, số lượng người nghỉ việc trong tháng 12/2025 là 3,2 triệu, thấp hơn nhiều so với mức 4,5 triệu vào tháng 3/2022, khi việc tuyển dụng sau đại dịch đang diễn ra mạnh mẽ. Tỷ lệ nghỉ việc (đo lường số người nghỉ việc so với tổng việc làm) là 2%, thấp hơn mức trung bình 2,3% của năm 2019, trước đại dịch. Điều này quan trọng vì phần lớn việc tuyển dụng hàng tháng là để thay thế những người đã rời đi.Theo Gregory Daco, kinh tế trưởng tại EY-Parthenon, nước Mỹ đang trong tình trạng “đóng băng sâu” đối với thị trường lao động.

Bộ Lao động báo cáo hôm 5/2 rằng tổng số người được tuyển dụng trong tháng 12/2025 là 5,3 triệu. Con số này đưa tỷ lệ tuyển dụng (số lượng người được tuyển dụng so với tổng việc làm) lên 3,3%. Đây là con số rất thấp, không chỉ thấp hơn mức vài năm trước khi doanh nghiệp rất cần nhân lực mới, mà còn thấp hơn đáng kể so với trước khi COVID-19 xảy ra.

Lịch sử cho thấy việc tuyển dụng thấp thường đi kèm với tỷ lệ thất nghiệp cao hơn nhiều so với con số thực tế tại Mỹ, khoảng 4,4%. Sự khác biệt này phản ánh một môi trường bất thường, nơi mà dù việc tuyển dụng chậm, các doanh nghiệp vẫn không sa thải nhiều nhân viên, mặc dù gần đây có một số thông báo sa thải lớn.

Kết quả là tốc độ tăng trưởng việc làm diễn ra rất chậm chạp, với số lượng việc làm được tạo ra trong năm ngoái là thấp nhất kể từ năm 2003, ngoại trừ những giai đoạn suy thoái kinh tế. Và các nhà kinh tế dự đoán rằng những điều chỉnh hàng năm, bao gồm cả báo cáo việc làm tháng 1/2026 sẽ được công bố vào 11/2, sẽ khiến tổng số việc làm năm 2025 còn thấp hơn nữa.

Theo Mike Feroli, nhà kinh tế tại JPMorgan Chase, số lượng sa thải tương đối thấp phản ánh một nền kinh tế vẫn đang tiếp tục vận hành, chưa trải qua cú sốc cầu đủ mạnh để buộc doanh nghiệp phải sa thải nhân viên. Ngược lại, tỷ lệ nghỉ việc thấp có thể xuất phát từ cảm giác của người lao động rằng thị trường lao động còn mong manh.

Người tiêu dùng được khảo sát bởi Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York vào tháng 12 đánh giá cơ hội tìm việc mới trong 3 tháng tới nếu họ mất việc là 43%, mức thấp nhất trong lịch sử 12 năm ngân hàng này đặt câu hỏi. Trong khảo sát sơ bộ tháng 2 của Đại học Michigan, 60% người tham gia dự đoán tỷ lệ thất nghiệp sẽ tăng trong 12 tháng tới. Một khảo sát khác từ Conference Board cho thấy tỷ lệ người cho rằng việc làm khó kiếm tăng mạnh, trong khi tỷ lệ cho rằng việc làm dồi dào giảm.

Feroli cho biết, người lao động đang giữ công việc hiện tại, và vì lý do đó, người ta không cần tuyển thay thế nhiều.

Đây là một vòng phản hồi tiêu cực: Mọi người không muốn nghỉ việc vì tốc độ tuyển dụng thấp, nhưng một phần lý do khiến việc tuyển dụng thấp là vì ít người rời bỏ công việc.

Một yếu tố khác khiến số lượng tuyển dụng thấp là không còn nhiều người để tuyển. Chính sách siết chặt nhập cư của Tổng thống Donald Trump đã hạn chế nghiêm trọng dòng người vào Mỹ. Kết hợp với dân số già đi, điều này dẫn đến tình trạng ít người mới tham gia lực lượng lao động.

Trong nghiên cứu gần đây, các nhà kinh tế Wendy Edelberg và Tara Watson của Brookings Institution, cùng Stan Veuger của American Enterprise Institute, ước tính tiềm năng tăng trưởng việc làm hàng tháng (số việc cần thêm mỗi tháng để giữ ổn định tỷ lệ thất nghiệp) giảm xuống khoảng 35.000 việc làm trong nửa sau năm 2025, từ khoảng 140.000 năm 2024. Năm nay, con số ước tính là chỉ khoảng 15.000 việc mỗi tháng.

Theo Veuger, các hạn chế nhập cư không chỉ làm giảm số lượng lao động mà người sử dụng lao động có thể tuyển dụng, mà còn ảnh hưởng đến số lượng lao động mà người sử dụng lao động cần tuyển dụng. Điều đó là bởi vì người nhập cư không chỉ là người lao động, mà họ còn là người tiêu dùng. Đó là cả cung và cầu.

Veuger cho rằng việc tỷ lệ thất nghiệp vẫn thấp, dù tăng nhẹ vài năm gần đây, trong khi tuyển dụng vẫn yếu, cho thấy hạn chế nhập cư đóng vai trò lớn hơn trong việc tuyển dụng chậm so với các yếu tố như bất định thương mại hay trí tuệ nhân tạo (AI).

Việc xác định tác động của AI đến thị trường lao động khá khó khăn. Một số nhà phân tích cho rằng sự đình trệ trong tuyển dụng công nghệ bắt đầu từ tháng 11/2022, khi OpenAI ra mắt ChatGPT, là dấu hiệu AI ảnh hưởng đến việc tuyển dụng. Vấn đề là tháng 11/2022 có một loạt thông báo sa thải trong ngành công nghệ, khi các công ty nhận ra đà tăng kinh doanh sau đại dịch sẽ không kéo dài. AI chưa đóng vai trò trong thời điểm đó.

Tuy nhiên, vẫn có bằng chứng rằng AI đang tác động. Trong phân tích gần đây, các nhà kinh tế của Đại học Stanford Erik Brynjolfsson, Bharat Chandar và Ruyu Chen nhận thấy triển vọng việc làm của người trẻ tuổi trong các ngành chịu ảnh hưởng nhiều từ AI, như phát triển phần mềm, bị ảnh hưởng tiêu cực. Nhưng trong bối cảnh 160 triệu việc làm tại Mỹ, “nó chưa đủ để thay đổi thị trường tổng thể.”

Theo Feroli của JPMorgan Chase, triển vọng công việc mà AI có thể thực hiện, thay vì công việc đang làm, cũng có thể ảnh hưởng đến kế hoạch tuyển dụng. Các công ty có thể do dự tuyển nhân viên mới vào các vị trí có thể không còn cần thiết. Tỷ lệ thất nghiệp của sinh viên mới tốt nghiệp có thể phản ánh điều này.