Nhật Bản: BoJ tìm cách "hạ cánh mềm" trong lộ trình nâng lãi suất

Ngày 18/11, Thống đốc Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) Kazuo Ueda cho biết ông đã trao đổi với Thủ tướng Sanae Takaichi về việc BoJ đang từng bước nâng lãi suất nhằm đưa lạm phát tiến dần và ổn định về ngưỡng mục tiêu 2%, đồng thời bảo đảm nền kinh tế đạt tăng trưởng bền vững.

Phát biểu trước báo giới sau cuộc gặp song phương đầu tiên với bà Takaichi kể từ khi bà nhậm chức tháng trước, ông Ueda cho biết Thủ tướng không đưa ra yêu cầu nào về chính sách tiền tệ. Ông cho biết hai bên đã có cuộc trao đổi thẳng thắn và hiệu quả về các diễn biến kinh tế, giá cả, tài chính cũng như chính sách tiền tệ. Cuộc gặp được giới quan sát theo dõi sát sao để tìm dấu hiệu cho thấy thời điểm BoJ nối lại chu kỳ tăng lãi suất.

Về thời điểm điều chỉnh tiếp theo, ông Ueda chỉ cho biết BoJ sẽ đưa ra quyết định “phù hợp”, dựa trên các dữ liệu và thông tin cập nhật.

Chuyên gia kinh tế trưởng Takeshi Ueno của Viện Nghiên cứu NLI nhận định: “Điểm đáng chú ý là ông Ueda cho biết không nhận bất kỳ yêu cầu nào từ Thủ tướng về chính sách. Giải thích của ông cũng không khác các phát biểu trước đó, cho thấy bà Takaichi không phản đối quá mạnh khả năng tăng lãi suất trong ngắn hạn”. Ông bổ sung rằng thị trường sẽ tìm các tín hiệu từ cả chính phủ và BoJ để đánh giá liệu ngân hàng trung ương có thể nâng lãi suất ngay trong năm nay hay không.

Việc bà Takaichi – người theo đường lối tài khóa và tiền tệ mở rộng – nhậm chức được cho là khiến nỗ lực nâng dần chi phí đi vay của BoJ trở nên phức tạp hơn. Trong khi Thống đốc Ueda để ngỏ khả năng tăng lãi suất sớm nhất là tháng tới, Thủ tướng Takaichi từng bày tỏ sự không hài lòng với ý tưởng này và kêu gọi BoJ phối hợp chặt chẽ với chính phủ trong nỗ lực thúc đẩy kinh tế.

Thống đốc Ueda cho biết đã chia sẻ với Thủ tướng rằng cơ chế tăng lương – tăng giá đang dần hồi phục tại Nhật Bản nhờ các biện pháp hỗ trợ tăng trưởng của chính phủ và BoJ. Ông nhấn mạnh trong bối cảnh này, BoJ đang điều chỉnh dần mức độ nới lỏng để hướng tới một quá trình hạ cánh mềm và ổn định về mục tiêu lạm phát 2%. Khi được hỏi về phản ứng của bà Takaichi, ông cho rằng Thủ tướng “đã ghi nhận ý kiến”, đồng thời cũng khẳng định BoJ tin rằng nỗ lực đưa lạm phát ổn định quanh mức 2% sẽ giúp nền kinh tế đạt tăng trưởng bền vững, dài hạn.

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh đồng yen giảm xuống mức thấp nhất trong 9 tháng, khiến Bộ trưởng Tài chính Nhật Bản phải lên tiếng lo ngại về biến động tỷ giá.

Liên quan vấn đề này, Thống đốc Ueda cho biết hai bên đã trao đổi về diễn biến tiền tệ, nhấn mạnh rằng tỷ giá cần biến động ổn định, phản ánh các yếu tố cơ bản của nền kinh tế. Ông cho biết sẽ theo dõi chặt chẽ diễn biến thị trường ngoại hối và tác động đối với kinh tế, đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính phủ.

Theo thông lệ, Thống đốc BoJ sẽ có cuộc gặp song phương với Thủ tướng mới nhậm chức. Hai bên cũng gặp nhau khoảng mỗi quý một lần để thảo luận về kinh tế và giá cả.

BoJ đã kết thúc hơn một thập kỷ thực hiện chương trình kích thích quy mô lớn vào năm ngoái và nâng lãi suất lên 0,5% hồi tháng 1. Ngân hàng trung ương sau đó giữ nguyên lãi suất để đánh giá tác động từ việc Mỹ tăng thuế quan.

Kỳ vọng rằng tân Thủ tướng sẽ đẩy mạnh chi tiêu và gây áp lực làm chậm lại tiến trình nâng lãi suất của BoJ đã khiến giới đầu tư bán tháo đồng yen và trái phiếu chính phủ Nhật Bản.

Với lạm phát đã vượt mục tiêu 2% trong hơn 3 năm, nhiều nhà đầu tư dự đoán BoJ có thể nâng lãi suất lên 0,75% vào tháng 12 hoặc tháng 1. Ông Ueda tháng trước cũng đưa ra những tín hiệu về khả năng tăng lãi suất.

Tuy nhiên, cố vấn của bà Takaichi đã cảnh báo không nên nâng lãi suất sớm sau khi dữ liệu công bố hôm 16/11 cho thấy kinh tế Nhật Bản suy giảm trong quý III/2025 do tiêu dùng và xuất khẩu yếu.