Nhiều đề xuất tháo gỡ khó khăn cho xăng E10 “trước giờ G”

Theo thông tin từ Bộ Công Thương, đến ngày 17/4/2026, mới có hai doanh nghiệp nhà nước là Tập đoàn Xăng Dầu Việt Nam (Petrolimex) và Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) đã hoàn tất mọi điều kiện để bán xăng sinh học E10RON95 trên toàn quốc từ ngày 30/4 tới đây, trong khi các doanh nghiệp đầu mối khác vẫn còn gặp một số vướng mắc cần tháo gỡ để đẩy sớm lộ trình theo chỉ đạo của Chính phủ.

*Hai “ông lớn” đã sẵn sàng

Tại toạ đàm “Xăng sinh học E10 - Lợi ích hài hòa cho người dân, nhà nước và doanh nghiệp” do Tạp chí Năng lượng mới tổ chức vào chiều 17/4 tại Hà Nội, Tiến sỹ Đào Duy Anh - Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho biết, đến thời điểm này, hai doanh nghiệp chiếm tới 75% thị phần xăng dầu của Việt Nam là Petrolimex và PVOIL đã sẵn sàng kinh doanh xăng E10RON95 trên phạm vi toàn quốc ngay trong tháng 4 này theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Phó Tổng Giám đốc PVOIL Lê Trung Hưng cho biết, PVOIL đã hoàn tất nâng cấp hệ thống pha chế và tồn trữ tại 13 kho đầu mối trên toàn quốc, bao gồm cải tiến hệ thống bồn chứa, thiết bị phối trộn và cập nhật công nghệ hiện đại đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, yêu cầu pháp lý của xăng E10. Với phương thức phối trộn là in-line (phối trộn trực tiếp trên đường ống trong quá trình bơm chuyển) và in-tank (phối trộn trong bồn chứa để đồng nhất chất lượng trước khi xuất bán), chất lượng sản phẩm xăng E10 của PVOIL luôn đảm bảo ổn định chất lượng theo tiêu chuẩn quy định.“Với năng lực hiện tại, PVOIL không chỉ đảm bảo cung ứng cho hệ thống phân phối hiện hữu và khách hàng truyền thống mà còn sẵn sàng cung cấp cho các đối tác khác khi chưa kịp hoàn thiện điều kiện pháp lý và hạ tầng kỹ thuật”, ông Lê Trung Hưng cho biết.

Để triển khai bán xăng E10 trên toàn quốc sớm trước lộ trình, PVOIL cũng chủ động làm việc với các nhà máy sản xuất ethanol trong nước, đồng thời triển khai nhập khẩu để đảm bảo nguồn cung ổn định. Đến nay, lượng tồn kho và nguồn nhập khẩu của doanh nghiệp đã đủ để phục vụ sản xuất và pha chế đến hết tháng 5 và đảm bảo cung ứng tiếp sang đầu tháng 6.

Đặc biệt, “trong suốt quá trình triển khai bán xăng E10 từ tháng 8/2025 đến nay, không chỉ PVOIL mà các đầu mối lớn khác, trong đó có Petrolimex gần như không ghi nhận phản ánh nào liên quan đến chất lượng sử dụng xăng E10. Điều này cho thấy sản phẩm xăng E10 khi đưa ra thị trường đã đảm bảo yêu cầu về chất lượng”, Phó Tổng Giám đốc PVOIL Lê Trung Hưng khẳng định.Để chuẩn bị nguồn Ethanol phục vụ pha chế xăng E10, Tổng Công ty Lọc Hoá dầu Việt Nam (BSR) cũng đang phối hợp với Công ty cổ phần Nhiên liệu Dầu khí Miền Trung (BSR-BF) để vận hành nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất đạt 100% công suất trong tháng 4 này, từ đó góp phần giảm áp lực nhập khẩu, nâng cao năng lực tự chủ năng lượng quốc gia và góp phần bình ổn giá xăng sinh học E10.

*Gỡ vướng mắc trước “giờ G”

Mặc dù lộ trình bán xăng E10 trên toàn quốc đã đến rất gần nhưng đến thời điểm này, vẫn còn một số vướng mắc cần sớm tháo gỡ. 

Tiến sỹ Đào Duy Anh cho biết, xét về năng lực phối trộn, đến thời điểm này, mới có Petrolimex, PVOIL và Saigon Petro được cấp phép hoạt động các trạm phối trộn xăng E10, trong khi 9 doanh nghiệp đã đầu tư trạm phối trộn nhưng vẫn chưa được Uỷ ban Tiêu chuẩn và Đo lường chất lượng Quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ) cấp phép do chưa đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định là phải có phòng thí nghiệm phân tích đầy đủ các chỉ tiêu.

Để tháo gỡ khó khăn này, trong Nghị định sửa đổi đang trình Chính phủ, Bộ Công Thương đề xuất cho phép doanh nghiệp đầu mối được thuê phòng thí nghiệm thay vì phải đầu tư phòng thí nghiệm gắn với trạm phối trộn. Bộ Công Thương cũng đang kiến nghị Chính phủ và Bộ Khoa học và Công nghệ sớm chấp thuận đề xuất này để có thể cấp phép trạm phối trộn, giúp đẩy nhanh lộ trình bán xăng E10 trên toàn quốc. Đối với những khó khăn trong đảm bảo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia với xăng E10, đặc biệt là hàm lượng oxy và Ethanol, Bộ Công Thương cũng sẽ kiến nghị  Bộ Khoa học và Công Nghệ sửa đổi Thông tư 16/2022/TT-BKHCN ngày 15/12/2022 ban hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2022/BKHCN cho xăng, nhiên liệu điêzen và nhiên liệu sinh học.

Ngày hôm qua 16/4, Uỷ ban Tiêu chuẩn và Đo lường chất lượng Quốc gia cũng đã họp để thẩm định Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 01:2022/BKHCN theo hướng nâng hàm lượng oxy cũng như nới rộng hàm lượng Ethanol trong xăng E10 trong giai đoạn chuyển đổi này để tạo điều kiện cho doanh nghiệp trong sản xuất, kinh doanh và phân phối xăng sinh học E10.

Việc điều chỉnh này dựa trên điều kiện thực tế hiện nay của Việt Nam và kinh nghiệm quốc tế trong triển khai nhiên liệu sinh học, Tiến sỹ Đào Duy Anh cho biết.

Bộ Công Thương cũng phối hợp với Bộ Tài chính nghiên cứu, đề xuất xây dựng cơ chế thuế, phí cho sản xuất, phối trộn, phân phối, sử dụng xăng E10RON95, tạo sự ủng hộ của mọi thành phần trong xã hội với loại nhiên liệu có ý nghĩa lớn trong bảo vệ môi trường và đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia.

Để thúc đẩy lộ trình xăng E10, PGS Tiến sỹ Nguyễn Thường Lạng-giảng viên cao cấp tại Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế, trường Đại học Kinh tế Quốc dân (NEU) chỉ rõ yếu tố then chốt là phải tạo được lợi thế về giá giữa xăng E10 với xăng khoáng để hình thành thói quen tiêu dùng mới. Do đó, “trong giai đoạn đầu triển khai, cần có cơ chế điều tiết hoặc hỗ trợ giá nhằm tạo cú hích cho thị trường”.

Ở góc độ doanh nghiệp, bài toán là hiệu quả kinh tế. Nếu chi phí gia tăng trong khi lợi nhuận biên giảm, doanh nghiệp sẽ không mặn mà tham gia. Vì vậy, chính sách cần được thiết kế đồng bộ, giúp giảm chi phí, nâng cao hiệu quả và tạo niềm tin đầu tư dài hạn. Thực tế Việt Nam đã có những bước đi ban đầu với xăng sinh học, nhưng cần đẩy nhanh hơn để tận dụng cơ hội.

Theo đó, ngoài thuế bảo vệ môi trường, Chính phủ cần mạnh dạn áp dụng các ưu đãi như giảm thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với hoạt động sản xuất, pha chế, phân phối xăng sinh học. Thậm chí, có thể xem xét miễn thuế trong 5 năm đầu, sau đó giảm dần theo lộ trình khoảng 10 năm để tạo động lực đủ dài cho nhà đầu tư.

Bên cạnh thuế, cần giảm chi phí logistics - từ vận chuyển, lưu kho đến phân phối nhằm kéo giảm giá thành sản phẩm. Đồng thời, có thể triển khai các chính sách tín dụng ưu đãi, hỗ trợ lãi suất để khuyến khích doanh nghiệp mở rộng đầu tư, nhất là trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu còn nhiều biến động.

Về dài hạn, cần phát triển đồng bộ hệ sinh thái cho nhiên liệu sinh học, từ vùng nguyên liệu, công nghiệp chế biến đến hệ thống phân phối và tiêu dùng. Khi các chính sách về giá, thuế, tín dụng, hạ tầng và thị trường được triển khai đồng bộ, sẽ hình thành một “hệ sinh thái” hoàn chỉnh, qua đó tạo niềm tin cho cả doanh nghiệp và người tiêu dùng, PGS Tiến sỹ Nguyễn Thường Lạng chỉ rõ.

Từ góc độ doanh nghiệp, Phó Tổng Giám đốc BSR Mai Tuấn Đạt đề xuất việc minh bạch chất lượng nhiên liệu sinh học trên cơ sở kiểm soát chặt chẽ tất cả các khâu, từ đó giúp người tiêu dùng yên tâm sử dụng sản phẩm nhiên liệu mới này. Bên cạnh đó, cần có chính sách trợ giá với nhiên liệu sinh học trong giai đoạn đầu triển khai để tạo ra lợi ích kinh tế rõ rệt với người tiêu dùng.

Để chuẩn bị cho lộ trình mới, Bộ Công Thương xác định ba yếu tố cốt lõi để đảm bảo triển khai thành công xăng sinh học E10 trong giai đoạn tới. Thứ nhất, cần thường xuyên cập nhật yêu cầu về nhiên liệu phù hợp với sự phát triển của động cơ. Công nghệ động cơ xăng liên tục được cải tiến, kéo theo các tiêu chuẩn kỹ thuật về nhiên liệu cũng thay đổi theo thời gian.

Chẳng hạn, từ ngày 1/1/2025, các dòng xe sản xuất, lắp ráp mới tại Việt Nam phải đáp ứng tiêu chuẩn khí thải Euro V, do đó nhiên liệu sử dụng cũng phải tương thích. Vì vậy, việc lựa chọn và sử dụng xăng nền phù hợp là yếu tố then chốt để đảm bảo hiệu quả vận hành và tuân thủ quy định.

Thứ hai, cần tăng cường sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương và các bên liên quan nhằm tháo gỡ kịp thời các vướng mắc cho doanh nghiệp trong toàn bộ chuỗi giá trị - từ sản xuất, phối trộn, lưu thông đến phân phối.

Thứ ba là công tác truyền thông. Thực tế cho thấy, một trong những rào cản lớn đối với xăng sinh học là tâm lý e ngại của người tiêu dùng, xuất phát từ thông tin chưa đầy đủ hoặc chưa chính xác, như lo ngại về ảnh hưởng đến động cơ hay mức tiêu hao nhiên liệu. Vì vậy, Bộ Công Thương tiếp tục phối hợp với các cơ quan, địa phương và các đơn vị truyền thông để triển khai đồng bộ các giải pháp này, qua đó tạo nền tảng vững chắc cho việc thực hiện thành công lộ trình xăng E10, khắc phục những hạn chế của giai đoạn trước, Tiến sỹ Đào Duy Anh cho biết.